ثَلاَثٌ مِنْ أَشَدِّ مَا عَمِلَ اَلْعِبَادُ إِنْصَافُ اَلْمُؤْمِنِ مِنْ نَفْسِهِ وَ مُوَاسَاةُ اَلْمَرْءِ أَخَاهُ وَ ذِكْرُ اَللَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ هُوَ أَنْ يَذْكُرَ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ عِنْدَ اَلْمَعْصِيَةِ يَهُمُّ بِهَا فَيَحُولُ ذِكْرُ اَللَّهِ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ تِلْكَ اَلْمَعْصِيَةِ وَ هُوَ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ اَلَّذِينَ اِتَّقَوْا إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ اَلشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ
امام باقر(ع)فرمود: از دشوارترین کارها که بندگان خدا انجام میدهند سه کار است مرد مومن نسبت بمردم در باره خود انصاف دادن و با برادرش همدردی کردن و در هر حال بیاد خداوند بودن و آن چنین است که بهنگام تصمیم بگناه خدای عز و جل را بیاد آورد و یاد خدا میان او و گناه حایل گردد و این است مقصود از آیه شریفه که فرمود: پرهیزکاران چون با مامورین شیطان برخورد کنند متذکر میشوند و همان دم چشم حقیقت بینشان باز میگردد.
يَا جَابِرُ اِغْتَنِمْ مِنْ أَهْلِ زَمَانِكَ خَمْساً إِنْ حَضَرْتَ لَمْ تُعْرَفْ وَ إِنْ غِبْتَ لَمْ تُفْتَقَدْ وَ إِنْ شَهِدْتَ لَمْ تُشَاوَرْ وَ إِنْ قُلْتَ لَمْ يُقْبَلْ قَوْلُكَ وَ إِنْ خَطَبْتَ لَمْ تُزَوَّجْ وَ أُوصِيكَ بِخَمْسٍ إِنْ ظُلِمْتَ فَلاَ تَظْلِمْ وَ إِنْ خَانُوكَ فَلاَ تَخُنْ وَ إِنْ كُذِّبْتَ فَلاَ تَغْضَبْ وَ إِنْ مُدِحْتَ فَلاَ تَفْرَحْ وَ إِنْ ذُمِمْتَ فَلاَ تَجْزَعْ وَ فَكِّرْ فِيمَا قِيلَ فِيكَ فَإِنْ عَرَفْتَ مِنْ نَفْسِكَ مَا قِيلَ فِيكَ فَسُقُوطُكَ مِنْ عَيْنِ اَللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ عِنْدَ غَضَبِكَ مِنَ اَلْحَقِّ أَعْظَمُ عَلَيْكَ مُصِيبَةً مِمَّا خِفْتَ مِنْ…
سخنان امام باقر علیه السلام که در همین زمینه ها(اخلاق و حکمت و غیره)نقل شده است - نقل شده است که آن حضرت به جابر -، فرمود: ای جابر از مردم عصر خویش پنج کردار را غنیمت شمار: 1-اگر حضور یافتی شناخته نشوی. 2-و آنگاه که از میانشان رفتی، از تو نپرسند. 3-و چون در میانشان باشی، جویای نظرت نشوند. 4-و اگر پیشنهادی دهی نپذیرند. 5-و اگر دختری از آنان خواهی، ندهند. و تو را به پنج سخن، پند می دهم: 1-اگر ستم دیدی، ستم مکن. 2-و چون به تو خیانت کردند، جوابشان را با خیانت مده. 3-اگر تو دروغ پنداشته شوی، برافروخته مشو. 4-و اگر به نکویی یاد شدی، خوشحال مشو. 5-و چون به بدی یاد شدی بی صبری مکن، و در گفتار مردم نسبت به خودت، تامل کن. اگر آن را در خود مشاهده کردی، پس مصیبت افتادن تو از نظر خدای بزرگ و توانا، به…
عَنْ خَيْثَمَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : دَخَلْتُ عَلَيْهِ لِأُوَدِّعَهُ فَقَالَ أَبْلِغْ مَوَالِيَنَا اَلسَّلاَمَ عَنَّا وَ أَوْصِهِمْ بِتَقْوَى اَللَّهِ اَلْعَظِيمِ وَ أَعْلِمْهُمْ يَا خَيْثَمَةُ أَنَّا لاَ نُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اَللَّهِ شَيْئا إِلاَّ بِعَمَلٍ وَ لَنْ يَنَالُوا وَلاَيَتَنَا إِلاَّ بِوَرَعٍ وَ أَنَّ أَشَدَّ اَلنَّاسِ حَسْرَة يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ مَنْ وَصَفَ عَدْلا ثُمَّ خَالَفَهُ إِلَى غَيْرِهِ .
خیثمه گوید:به نزد امام رفتم تا با او خداحافظی کنم، فرمود:به دوستان ما سلام ما را برسان و آنها را به تقوای خداوند بزرگ سفارش بنما، و به آنها اعلام کن که نزد خداوند به مقامی نرسند مگر به واسطۀ عملشان، و به ولایت ما نخواهند رسید مگر به وسیلۀ تقوی و خویشتن داری، و پر حسرت ترین مردم در روز قیامت کسی است که از شخص عادلی تعریف کند، سپس در مقام عمل تخلف کند و به دیگری رجوع کند.
عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدِ بْنِ هِلاَلٍ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّي لاَ أَكَادُ أَنْ أَلْقَاكَ إِلاَّ فِي اَلسِّنِينَ فَأَوْصِنِي بِشَيْءٍ آخُذْ بِهِ قَالَ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اَللَّهِ وَ اَلْوَرَعِ وَ اَلاِجْتِهَادِ وَ اِعْلَمْ أَنَّهُ لَمْ يَنْفَعْ وَرَعٌ إِلاَّ بِالاِجْتِهَادِ وَ إِيَّاكَ أَنْ تُطْمِعَ نَفْسَكَ إِلَى مَنْ فَوْقَكَ وَ كَثِيرا مَا قَالَ اَللَّهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ لِنَبِيِّهِ فَلاٰ تُعْجِبْكَ أَمْوٰالُهُمْ وَ لاٰ أَوْلاٰدُهُمْ : وَ قَالَ لاٰ تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلىٰ مٰا مَتَّعْنٰا بِهِ أَزْوٰاجا مِنْهُمْ زَهْرَةَ اَلْحَيٰاةِ…
عمرو بن سعید بن هلال گوید:به امام صادق علیه السّلام عرض کردم:فدایت شوم من شما را ملاقات نمی کنم مگر تا چند سال دیگر؛ مرا وصیتی نما تا به آن عمل نمایم.فرمود:تو را وصیت می کنم به تقوای الهی، و پرهیزگاری و تلاش در راه خدا.بدان، هیچ پرهیزگاری بدون تلاش و کوشش سودمند نیست، و بپرهیز از اینکه نفست را به طمع اندازی تا به کسی که بالاتر از تو است برتری دهی، چه بسیار زیاد خداوند متعال به پیامبرش فرمود: مالها و فرزندان آنان تو را متعجب نسازد و فرمود: ای رسول ما هرگز به متاع ناچیزی که به قومی در این حیات فانی برای امتحان داده ایم چشم آرزو مگشا و رزق خدای تو بسیار بهتر و پاینده تر است . اگر وسوسه شدی زندگانی رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله را بیاد آور، که طعامش و شیرینیش خرما بود، و هیزمش شاخه های درخت…
وَ عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لَقِيَ رَسُولَ اَللَّهِ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ رَكْبٌ فَقَالُوا اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ فَقَالَ مَنْ أَنْتُمْ قَالُوا نَحْنُ مُؤْمِنُونَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ فَمَا حَقِيقَةُ إِيمَانِكُمْ قَالُوا اَلرِّضَا بِقَضَاءِ اَللَّهِ وَ اَلتَّفْوِيضُ إِلَى اَللَّهِ وَ اَلتَّسْلِيمُ لِأَمْرِ اَللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عُلَمَاءُ وَ حُكَمَاءُ كَادُوا أَنْ يَكُونُوا مِنَ اَلْحِكْمَةِ أَنْبِيَاءَ فَإِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ فَلاَ تَبْنُوا مَا لاَ تَسْكُنُونَ وَ لاَ تَجْمَعُوا مَا لاَ تَأْكُلُونَ…
امام باقر علیه السّلام فرمود:رسول خدا در یکی از سفرهایش به جمعی شترسوار برخورد، آنها گفتند:درود بر تو ای رسول خدا ایشان فرمود:شما کیستید؟ گفتند:ما مؤمنان هستیم ای رسول خدا حضرت فرمود:حقیقت ایمان شما چیست؟ گفتند:رضا به قضای خدا، و واگذاری خود به خدا، و تسلیم به امر خدا، رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله به اطرافیان خود فرمود:اینها دانشمندانی حکیم هستید که نزدیک است از مقام بلند حکمت خود انبیاء باشند. سپس رو به آنها کرده و فرمود:اگر راست می گوئید:نسازید آنچه را که در آن سکنی نمی گزینید، و جمع نکنید آنچه را که نمی خورید، و بترسید از خدائی که بسوی او بازگردانده خواهید شد.
قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع لَقَدْ آتَى اَللَّهُ أَهْلَ اَلْكِتَابِ خَيْراً كَثِيراً قَالَ وَ مَا ذَاكَ قُلْتُ قَوْلُ اَللَّهِ تَعَالَى اَلَّذِينَ آتَيْناهُمُ اَلْكِتابَ مِنْ قَبْلِهِ هُمْ بِهِ يُؤْمِنُونَ إِلَى قَوْلِهِ أُولئِكَ يُؤْتَوْنَ أَجْرَهُمْ مَرَّتَيْنِ بِما صَبَرُوا قَالَ فَقَالَ قَدْ آتَاكُمُ اَللَّهُ كَمَا آتَاهُمْ ثُمَّ تَلاَ يا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا اِتَّقُوا اَللّهَ وَ آمِنُوا بِرَسُولِهِ يُؤْتِكُمْ كِفْلَيْنِ مِنْ رَحْمَتِهِ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ نُوراً تَمْشُونَ بِهِ ْنِي إِمَاماً تَأْتَمُّونَ بِهِ .
ابی جارود گوید بامام باقر(ع)عرض کردم: خدا باهل کتاب خیر بسیاری داده است، فرمود: آن چیست؟ عرض کردم: قول خود خدای تعالی است(54 سوره 28)«کسانی را که پیش از آن بآنها کتاب دادیم باو میگروند-تا آنجا که فرماید-آنها برای شکیباییشان دو مرتبه اجر گیرند»امام فرمود: خدا بشما هم عطا کرده چنان که بایشان عطا کرده است، سپس تلاوت فرمود(29 سوره 57) «ای گروندگان از خدا باک داشته باشید و برسولش ایمان آورید تا دو بهره از رحمت خود بشما دهد و برای شما نوری قرار دهد که در پرتوش حرکت کنید»یعنی امامی که باو اقتدا کنید.
سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اِتَّقُوا اَللّهَ وَ كُونُوا مَعَ اَلصّادِقِينَ َالَ إِيَّانَا عَنَى .
برید گوید: از امام باقر علیه السلام در باره قول خدای عز و جل(120 سوره 9)«از خدا باک داشته باشید و با صادقان باشید»پرسیدم فرمود: مقصود ما هستیم.
فِي قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِين قَالَ هُمُ اَلْأَئِمَّةُ ع قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص اِتَّقُوا فِرَاسَةَ اَلْمُؤْمِنِ فَإِنَّهُ يَنْظُرُ بِنُورِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي قَوْلِ اَللَّهِ تَعَالَى إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِين
امام باقر علیه السلام در باره قول خدای عز و جل«برای باریک بینان در آن امر نشانه هاست» فرمود: ایشان ایمه علیهم السلام هستند. پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: از زیرکی مومن پروا کنید، زیرا که او در پرتو نور خدای عز و جل مینگرد، خدای تعالی فرموده است«برای باریک بینان در آن امر نشانه هاست»
عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ لِجَابِرٍ أَ يَكْتَفِي مَنِ اِنْتَحَلَ اَلتَّشَيُّعَ أَنْ يَقُولَ بِحُبِّنَا أَهْلَ اَلْبَيْتِ فَوَ اَللَّهِ مَا شِيعَتُنَا إِلاَّ مَنِ اِتَّقَى اَللَّهَ وَ أَطَاعَهُ وَ مَا كَانُوا يُعْرَفُونَ إِلاَّ بِالتَّوَاضُعِ وَ اَلتَّخَشُّعِ وَ كَثْرَةِ ذِكْرِ اَللَّهِ وَ اَلصَّوْمِ وَ اَلصَّلاَةِ وَ اَلتَّعَهُّدِ لِلْجِيرَانِ مِنَ اَلْفُقَرَاءِ وَ أَهْلِ اَلْمَسْكَنَةِ وَ اَلْغَارِمِينَ وَ اَلْأَيْتَامِ وَ صِدْقِ اَلْحَدِيثِ وَ تِلاَوَةِ اَلْقُرْآنِ وَ كَفِّ اَلْأَلْسُنِ عَنِ اَلنَّاسِ إِلاَّ مِنْ خَيْرٍ وَ كَانُوا أُمَنَاءَ…
امام باقر علیه السّلام به جابر فرمود:آیا کسی که خودش را به شیعه نسبت می دهد همین مقدار که اظهار دوستی با ما اهل بیت را کند برایش کافی است؟ به خدا قسم شیعۀ ما نیست مگر کسی که از خدا بپرهیزد و فرمانبردار او باشد، و شیعیان ما شناخته نمی شوند مگر با فروتنی و خضوع و بسیار یاد خدا، و روزه گرفتن و نماز خواندن، و دلجویی از همسایگان مستمند و فقیران و بدهکاران و یتیمان، و راستگویی، و خواندن قرآن و نگاه داشتن زبان در برابر مردم مگر به کلام نیکو، و اینها در همه چیز امین قبایل خود بودند. جابر گوید:گفتم:یا ابن رسول اللّٰه ما کسی را به این صفات نمی شناسیم. فرمود:ای جابر سخنان مردم در تو تأثیر نگذارد، آیا همین بس است که کسی بگوید من علی را دوست دارم و پیرو او هستم، ولی کاری نکند، و اگر بگوید:من رسول خدا را…
