مَنْ قَضَى لِأَخِيهِ حَاجَةً فيحاجه الله بها فَبِحَاجَةِ اَللَّهِ بَدَأَ وَ قَضَى اَللَّهُ بِهَا مِائَةَ حَاجَةٍ فِي إِحْدَاهُنَّ اَلْجَنَّةُ وَ مَنْ نَفَّسَ عَنْ أَخِيهِ كُرْبَةً نَفَّسَ اَللَّهُ عَنْهُ كُرْبَةً يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ بَالِغاً مَا بَلَغَتْ وَ مَنْ أَعَانَهُ عَلَى ظَالِمٍ لَهُ أَعَانَهُ اَللَّهُ عَلَى إِجَازَةِ اَلصِّرَاطِ عِنْدَ دَحْضِ اَلْأَقْدَامِ وَ مَنْ سَعَى لَهُ فِي حَاجَةٍ حَتَّى قَضَاهَا لَهُ فَسُرَّ بِقَضَائِهَا فَكَانَ كَإِدْخَالِ اَلسُّرُورِ عَلَى رَسُولِ اَللَّهِ ص وَ مَنْ سَقَاهُ مِنْ ظَمَإٍ سَقَاهُ اَللَّهُ مِنَ اَلرَّحِيقِ اَلْمَخْتُومِ وَ مَنْ أَطْعَمَهُ مِنْ…
امام سجاد علیه السلام فرمود: هر که حاجت برادرش را برآورد به برآوردن حاجت خداوند آغازیده و خداوند به سبب این کار صد حاجت او را که یکی از آنها بهشت است برآورد و هر که اندوه و گرفتاری برادرش را بزداید خداوند اندوه های روز رستاخیز او را بزداید هر چند بسیار سخت باشند و هر که او را در برابر ستمگری یاری رساند خداوند او را در گذشتن از پل صراط هنگام لغزش گام ها یاری رساند و هر که در برآوردن نیاز و حاجت او بکوشد تا آن را برآورد و او از این کار شادمان گردد همچون شادمان نمودن پیامبر خدا صلی الله علیه و آله باشد و هر که او را سیراب کند خداوند او را از باده سر به مهر بهشتی سیراب نماید و هر که گرسنگی اش را برطرف سازد خداوند او را از میوه های بهشتی بهره مند گرداند و هر که او را از برهنگی بپوشاند خداوند از…
سُئِلَ زَيْنُ اَلْعَابِدِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَيُّ اَلْأَعْمَالِ أَفْضَلُ عِنْدَ اَللَّهِ تَعَالَى قَالَ مَا مِنْ عَمَلٍ بَعْدَ مَعْرِفَةِ اَللَّهِ تَعَالَى وَ مَعْرِفَةِ رَسُولِهِ أَفْضَلَ مِنْ بُغْضِ اَلدُّنْيَا وَ إِنَّ لِذَلِكَ لَشُعَبا كَثِيرَة وَ لِلْمَعَاصِي شُعَبٌ فَأَوَّلُ مَا عُصِيَ اَللَّهُ بِهِ اَلْكِبْرُ وَ هُوَ مَعْصِيَةُ إِبْلِيسَ حِينَ أَبىٰ وَ اِسْتَكْبَرَ وَ كٰانَ مِنَ اَلْكٰافِرِينَ : ثُمَّ اَلْحِرْصُ وَ هُوَ مَعْصِيَةُ آدَمَ وَ حَوَّاءَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِمَا حِينَ قَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَكُلاٰ مِنْ حَيْثُ شِئْتُمٰا وَ لاٰ تَقْرَبٰا هٰذِهِ…
از امام سجاد علیه السّلام سؤال شد:کدام اعمال نزد خداوند از همه بهتر است؟فرمود:هیچ عملی بعد از شناخت خدا و رسولش بهتر از دشمنی با دنیا نیست، دشمنی با دنیا اقسامی و گناهان نیز اقسامی دارد، نخستین معصیتی که نسبت به خداوند واقع شد تکبر بود، و آن نافرمانی شیطان بود که سرپیچی کرد و کبر ورزید و از کافران شد معصیت دیگر حرص و طمع است که آن معصیت آدم و حوّا صلوات اللّٰه علیهما بود، آن هنگام که خداوند فرمود: از هر چه می خواهید بخورید ولی به این درخت نزدیک نشوید که از ظلم کنندگان خواهید بود ، آنها با اینکه احتیاجی به آن درخت نداشتند، آن را خوردند و این حرص تا روز قیامت بین فرزندانشان باقی ماند، و از این روست که فرزندان آدم چیزهایی را جمع می کنند که به آنها نیازی ندارند. بعد از آن حسد است، که گناهی است…
قَالَ رَجُلٌ لِعَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ ع تَرَكْتَ اَلْجِهَادَ وَ خُشُونَتَهُ وَ لَزِمْتَ اَلْحَجَّ وَ لِينَتَهُ قَالَ وَ كَانَ مُتَّكِئاً فَجَلَسَ فَقَالَ وَيْحَكَ مَا بَلَغَكَ مَا قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص فِي حِجَّةِ اَلْوَدَاعِ إِنَّهُ لَمَّا هَمَّتِ اَلشَّمْسُ أَنْ تَغِيبَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص يَا بِلاَلُ قُلْ لِلنَّاسِ فَلْيُنْصِتُوا فَلَمَّا أَنْصَتُوا قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص إِنَّ رَبَّكُمْ تَطَوَّلَ عَلَيْكُمْ فِي هَذَا اَلْيَوْمِ فَغَفَرَ لِمُحْسِنِكُمْ وَ شَفَّعَ مُحْسِنَكُمْ فِي مُسِيئِكُمْ فَأَفِيضُوا مَغْفُوراً لَكُمْ وَ ضَمِنَ لِأَهْلِ اَلتَّبِعَاتِ مِنْ عِنْدِهِ اَلرِّضَا…
ابو حمزه ثمالی گوید: مردی به امام سجاد علیه السلام گفت: جهاد را که دشوار است وانهاده و حج را که آسان است گزاردی؟ امام علیه السلام که تکیه داده بود در این هنگام نشست و فرمود: وای بر تو آیا آنچه که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در«حجه الوداع»فرمود به گوش تو نرسیده است؟ به راستی که چون خورشید آهنگ غروب کردن نمود، پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: ای بلال مردمان را بگو که ساکت شوند؛ پس چون مردمان خاموشی گزیدند، پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: به راستی، پروردگار شما امروز بر شما منت نهاد و نیکوکار شمایان را آمرزید و شفاعت نیکوکارتان را در باره گناهکارتان پذیرفت؛ بروید که بخشوده شده اید و خداوند خشنودی خویش را از گناهکاران شما ضمانت نمود.
قَالَ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ ع لاِبْنِهِ مُحَمَّدٍ حِينَ حَضَرَتْهُ اَلْوَفَاةُ إِنَّنِي قَدْ حَجَجْتُ عَلَى نَاقَتِي هَذِهِ عِشْرِينَ حِجَّةً فَلَمْ أَقْرَعْهَا بِسَوْطٍ قَرْعَةً فَإِذَا نَفَقَتْ فَادْفِنْهَا لاَ يَأْكُلْ لَحْمَهَا اَلسِّبَاعُ فَإِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ ص قَالَ مَا مِنْ بَعِيرٍ يُوقَفُ عَلَيْهِ مَوْقِفَ عَرَفَةَ سَبْعَ حِجَجٍ إِلاَّ جَعَلَهُ اَللَّهُ مِنْ نَعَمِ اَلْجَنَّةِ وَ بَارَكَ فِي نَسْلِهِ فَلَمَّا نَفَقَتْ حَفَرَ لَهَا أَبُو جَعْفَرٍ ع وَ دَفَنَهَا .
امام صادق علیه السلام روایت نموده که امام سجاد علیه السلام هنگام مرگ به پسرش امام باقر علیه السلام فرمود: به راستی که با این شترم بیست بار حج گزارده ام و بر او تازیانه ای ننواخته ام. آنگاه که شتر جان سپرد، دفنش کن تا درندگان گوشتش را نخورند؛ زیرا که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: شتری نباشد که هفت بار در موقف عرفه توقف کند جز آنکه خداوند آن را از چهارپایان بهشت قرار دهد و نسلش را نیکو گرداند؛ پس چون آن شتر جان داد امام باقر علیه السلام گوری برای آن کند و دفنش نمود
قَالَ لَنَا عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ ع أَيُّ اَلْبِقَاعِ أَفْضَلُ قُلْتُ اَللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ اِبْنُ رَسُولِهِ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّ أَفْضَلَ اَلْبِقَاعِ مَا بَيْنَ اَلرُّكْنِ وَ اَلْمَقَامِ وَ لَوْ أَنَّ رَجُلاً عُمِّرَ مَا عُمِّرَ نُوحٌ ع فِي قَوْمِهِ أَلْفَ سَنَةٍ إِلاّ خَمْسِينَ عاماً َصُومُ نَهَاراً وَ يَقُومُ لَيْلاً فِي ذَلِكَ اَلْمَقَامِ ثُمَّ لَقِيَ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِغَيْرِ وَلاَيَتِنَا لَمْ يَنْتَفِعْ بِذَلِكَ شَيْئاً .
ابو حمزه گوید: امام سجاد علیه السلام از ما پرسید: کدام زمین فضیلت مندتر است؟ عرض کردم: خدا و پیامبرش و فرزند پیامبر خدا داناترند. فرمود: به راستی، فضیلت مندترین زمین میان رکن و مقام است و اگر مردی به اندازه عمر نوح علیه السلام، نهصد و پنجاه سال، در میان قومش زندگی کند؛ روزها را در آن مکان روزه بدارد و شب ها به عبادت برخیزد، سپس خدای گرامی و بزرگ را بدون ولایت ما دیدار کند از آن عبادت ثمری نبرد.
أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِتَّقُوا اَللَّهَ وَ اِعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ فَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَ يُحَذِّرُكُمُ اَللّهُ نَفْسَهُ وَيْحَكَ يَا اِبْنَ آدَمَ اَلْغَافِلَ وَ لَيْسَ مَغْفُولاً عَنْهُ إِنَّ أَجَلَكَ أَسْرَعُ شَيْ ءٍ إِلَيْكَ قَدْ أَقْبَلَ نَحْوَكَ حَثِيثاً يَطْلُبُكَ وَ يُوشِكُ أَنْ يُدْرِكَكَ فَكَأَنْ قَدْ أَوْفَيْتَ أَجَلَكَ وَ قَدْ قَبَضَ اَلْمَلَكُ رُوحَكَ وَ صُيِّرْتَ إِلَى قَبْرِكَ وَحِيداً فَرَدَّ إِلَيْكَ رُوحَكَ وَ اِقْتَحَمَ عَلَيْكَ مَلَكَاكَ…
از امام سید العابدین علی بن حسین علیهما السلام در تفصیل این معانی روایت شده است - نصیحت آن حضرت علیه السلام به یاران و شیعیانش و یادآوری به آنان در هر جمعه -ای مردم از خداوند بپرهیزید و آگاه باشید که به سوی او بازمی گردید و هر کسی کردار نیک و بدش را در برابر خویش خواهد یافت اگر چه دوست دارد بین او و کار ناپسندش فاصله ای دور باشد. خدای، شما را از خویش پرهیز داد. وای بر تو ای آدمیزاده غفلت ورز که از تو غافل نیستند، به درستی مرگ به سوی تو، بیش از هر چیز دیگری شتاب گرفته، به راستی که شتابان به تو روی آورده، تو را می جوید و نزدیک است که تو را در رباید؛ پس به تحقیق، عمرت به سر آید و فرشته مرگ جانت را برباید و تنها به گورت خواهی رفت؛ پس جانت به تو بازگردانده شود و بی خواست تو دو فرشته نکیر و منکر…
فَحَقُّ أُمِّكَ فَأَنْ تَعْلَمَ أَنَّهَا حَمَلَتْكَ حَيْثُ لاَ يَحْمِلُ أَحَدٌ أَحَداً وَ أَطْعَمَتْكَ مِنْ ثَمَرَةِ قَلْبِهَا مَا لاَ يُطْعِمُ أَحَدٌ أَحَداً وَ أَنَّهَا وَقَتْكَ بِسَمْعِهَا وَ بَصَرِهَا وَ يَدِهَا وَ رِجْلِهَا وَ شَعْرِهَا وَ بَشَرِهَا وَ جَمِيعِ جَوَارِحِهَا مُسْتَبْشِرَةً بِذَلِكَ فَرِحَةً مُوَابِلَةً مُحْتَمِلَةً لِمَا فِيهِ مَكْرُوهُهَا وَ أَلَمُهَا وَ ثِقْلُهَا وَ غَمُّهَا حَتَّى دَفَعَتْهَا عَنْكَ يَدُ اَلْقُدْرَةِ وَ أَخْرَجَتْكَ إِلَى اَلْأَرْضِ فَرَضِيَتْ أَنْ تَشْبَعَ وَ تَجُوعَ هِيَ وَ تَكْسُوَكَ وَ تَعْرَى وَ تُرْوِيَكَ وَ تَظْمَأَ وَ تُظِلَّكَ وَ تَضْحَى وَ…
و اما حق خویشاوندی -21-و اما حق مادرت این است که بدانی او تو را در شکمش حمل کرده آن گونه که کسی، کس دیگر را حمل نکند و از شیره جانش تو را خورانده آن گونه که کسی، دیگری را نخوراند و به راستی او با گوش و چشم و دست و پا و مو و پوست و تمام اندامش تو را نگهداری کرده و به این نگهداری، خشنود و شاد و پیوسته کار بوده است و هر ناگواری و رنج و سختی و نگرانی را تحمل کرده تا اینکه دست قهر طبیعت را از تو دور سازد و تو را به دنیا آورده و آنگاه خشنود بوده که تو سیر باشی و او گرسنه باشد، تو پوشیده باشی و او برهنه ماند، تو را بنوشاند و خود تشنه ماند، -تو را در سایه دارد و خود در آفتاب باشد. با تنگنایی خویش به تو نعمت بخشد، با شب بیداری، تو را شیرینی خواب چشاند و شکمش آوند وجود تو و دامنش پرورش تو و پستانش…
وَ أَمَّا حَقُّ اَلْمُسْتَشِيرِ فَإِنْ حَضَرَكَ لَهُ وَجْهُ رَأْيٍ جَهَدْتَ لَهُ فِي اَلنَّصِيحَةِ وَ أَشَرْتَ عَلَيْهِ بِمَا تَعْلَمُ أَنَّكَ لَوْ كُنْتَ مَكَانَهُ عَمِلْتَ بِهِ وَ ذَلِكَ لِيَكُنْ مِنْكَ فِي رَحْمَةٍ وَ لِينٍ فَإِنَّ اَللِّينَ يُؤْنِسُ اَلْوَحْشَةَ وَ إِنَّ اَلْغِلَظَ يُوحِشُ مَوْضِعَ اَلْأُنْسِ وَ إِنْ لَمْ يَحْضُرْكَ لَهُ رَأْيٌ وَ عَرَفْتَ لَهُ مَنْ تَثِقُ بِرَأْيِهِ وَ تَرْضَى بِهِ لِنَفْسِكَ دَلَلْتَهُ عَلَيْهِ وَ أَرْشَدْتَهُ إِلَيْهِ فَكُنْتَ لَمْ تَأْلُهُ خَيْراً وَ لَمْ تَدَّخِرْهُ نُصْحاً وَ لاَ حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ إِلاّ بِاللّهِ وَ أَمَّا حَقُّ اَلْمُشِيرِ…
و آنچه می دانی به او بنمایانی، آنسان که اگر جای او بودی، همان گونه عمل می کردی و این رهنمود دادن می بایست با نیکویی و نرم خویی باشد چرا که نرم خویی، اندوه را بدر کند و سخت گیری، هم دلی را گریزان سازد و چنانچه تدبیری برای او نیافتی ولی کسی را می شناسی که به نظر او اطمینان داری و خودت، رهنمود او را می پسندی، او را به آن شخص راهنمایی کنی و نشان بدهی پس در این صورت در خیرخواهی به او کوتاهی نکرده ای و در نیکی رسانی بدو کم کاری ننموده ای. و لا حول و لا قوه الا بالله. 40-و اما حق مشاور تو این است که در نظری که بر وفق مراد تو نیست و او به تو مشاوره داده است، متهمش نکنی چرا که به راستی این ناهماهنگی بین نظر او و تو، همان گوناگونی و اختلاف بین نظرات مردم است. پس اگر به راهنمایی او بدگمانی، مختار می…
إِنَّ عَلاَمَةَ اَلزَّاهِدِينَ فِي اَلدُّنْيَا اَلرَّاغِبِينَ فِي اَلْآخِرَةِ تَرْكُهُمْ كُلَّ خَلِيطٍ وَ خَلِيلٍ وَ رَفْضُهُمْ كُلَّ صَاحِبٍ لاَ يُرِيدُ مَا يُرِيدُونَ أَلاَ وَ إِنَّ اَلْعَامِلَ لِثَوَابِ اَلْآخِرَةِ هُوَ اَلزَّاهِدُ فِي عَاجِلِ زَهْرَةِ اَلدُّنْيَا اَلْآخِذُ لِلْمَوْتِ أُهْبَتَهُ اَلْحَاثُّ عَلَى اَلْعَمَلِ قَبْلَ فَنَاءِ اَلْأَجَلِ وَ نُزُولِ مَا لاَ بُدَّ مِنْ لِقَائِهِ وَ تَقْدِيمِ اَلْحَذَرِ قَبْلَ اَلْحَيْنِ فَإِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ حَتّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ اَلْمَوْتُ قالَ رَبِّ اِرْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ فَلَيُنْزِلَنَّ…
از سخنان امام سجاد علیه السلام در باره زهد -به راستی، نشانه روی برتافتگان از دنیا و شیفتگان آخرت، ترک گفتن هر همنشین و دوست و طرد هر رفیقی است که با آنان همدل و همرنگ نیستند. هان همانا، آن کس که برای ثواب آخرت کار کند، نسبت به زرق و برق زودگذر دنیا بی رغبت و برای سفر آخرت حاضر و آماده است و پیش از فرجام مهلت و فرا رسیدن مرگ که از دیدارش گزیری نیست، دست به کار شده و پرهیز را پیشه خود ساخته است؛ زیرا خدای عز و جل می فرماید: «تا آنگاه که مرگ یکی از ایشان فرا رسد، می گوید: پروردگارا مرا بازگردانید، شاید من در آنچه وانهاده ام کار نیکی انجام دهم» سوره مومنون ، آیه 99 و 100 ، پس باید هر کس خود را در این دنیا چنان بدارد که گویی عمر دوباره یافته و از کوتاهی در انجام عمل صالح برای روز مبادا قیامت…
كَفَانَا اَللَّهُ وَ إِيَّاكَ مِنَ اَلْفِتَنِ وَ رَحِمَكَ مِنَ اَلنَّارِ فَقَدْ أَصْبَحْتَ بِحَالٍ يَنْبَغِي لِمَنْ عَرَفَكَ بِهَا أَنْ يَرْحَمَكَ فَقَدْ أَثْقَلَتْكَ نِعَمُ اَللَّهِ بِمَا أَصَحَّ مِنْ بَدَنِكَ وَ أَطَالَ مِنْ عُمُرِكَ وَ قَامَتْ عَلَيْكَ حُجَجُ اَللَّهِ بِمَا حَمَّلَكَ مِنْ كِتَابِهِ وَ فَقَّهَكَ فِيهِ مِنْ دِينِهِ وَ عَرَّفَكَ مِنْ سُنَّةِ نَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ ص فَرَضِيَ لَكَ فِي كُلِّ نِعْمَةٍ أَنْعَمَ بِهَا عَلَيْكَ وَ فِي كُلِّ حُجَّةٍ اِحْتَجَّ بِهَا عَلَيْكَ اَلْفَرْضَ بِمَا قَضَى فَمَا قَضَى إِلاَّ اِبْتَلَى شُكْرَكَ فِي ذَلِكَ وَ أَبْدَى فِيهِ فَضْلَهُ عَلَيْكَ فَقَالَ…
نامه امام سجاد علیه السلام به محمد بن مسلم زهری که در آن وی را نصیحت کرده -خداوند، ما و تو را از فتنه ها حفظ کند و بر تو رحم نماید تا گرفتار دوزخ نشوی؛ در حقیقت، تو به حال و روزی افتاده ای که جا دارد هر که تو را در این حال و وضع بیند بر تو دلسوزی نماید. به تحقیق، بار نعمت های الهی که تو را از تنی سالم و عمری طولانی برخوردار ساخته بر دوش تو سنگین شده، حجتهای خدا بر تو تمام گشته چرا که تو را با کتابش آشنا ساخته و فهم دین خود را به تو آموخته و سنت پیامبرش را به تو معرفی کرده و در برابر هر نعمتی که به تو داده و هر حجتی که برای تو آورده، وظیفه ای را بر دوش تو نهاده که مورد نظر اوست و این همه، برای آن است که میزان سپاسگزاری تو را آزمایش نماید و لطف و فضل خود را بر تو آشکار سازد و در این خصوص…
