قال الإمام زين العابدين عليه السلام:
إِنَّ عَلاَمَةَ اَلزَّاهِدِينَ فِي اَلدُّنْيَا اَلرَّاغِبِينَ فِي اَلْآخِرَةِ تَرْكُهُمْ كُلَّ خَلِيطٍ وَ خَلِيلٍ وَ رَفْضُهُمْ كُلَّ صَاحِبٍ لاَ يُرِيدُ مَا يُرِيدُونَ أَلاَ وَ إِنَّ اَلْعَامِلَ لِثَوَابِ اَلْآخِرَةِ هُوَ اَلزَّاهِدُ فِي عَاجِلِ زَهْرَةِ اَلدُّنْيَا اَلْآخِذُ لِلْمَوْتِ أُهْبَتَهُ اَلْحَاثُّ عَلَى اَلْعَمَلِ قَبْلَ فَنَاءِ اَلْأَجَلِ وَ نُزُولِ مَا لاَ بُدَّ مِنْ لِقَائِهِ وَ تَقْدِيمِ اَلْحَذَرِ قَبْلَ اَلْحَيْنِ فَإِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ حَتّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ اَلْمَوْتُ قالَ رَبِّ اِرْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ فَلَيُنْزِلَنَّ أَحَدُكُمُ اَلْيَوْمَ نَفْسَهُ فِي هَذِهِ اَلدُّنْيَا كَمَنْزِلَةِ اَلْمَكْرُورِ إِلَى اَلدُّنْيَا اَلنَّادِمِ عَلَى مَا فَرَّطَ فِيهَا مِنَ اَلْعَمَلِ اَلصَّالِحِ لِيَوْمِ فَاقَتِهِ وَ اِعْلَمُوا عِبَادَ اَللَّهِ أَنَّهُ مَنْ خَافَ اَلْبَيَاتَ تَجَافَى عَنِ اَلْوِسَادِ وَ اِمْتَنَعَ مِنَ اَلرُّقَادِ وَ أَمْسَكَ عَنْ بَعْضِ اَلطَّعَامِ وَ اَلشَّرَابِ مِنْ خَوْفِ سُلْطَانِ أَهْلِ اَلدُّنْيَا فَكَيْفَ وَيْحَكَ يَا اِبْنَ آدَمَ مِنْ خَوْفِ بَيَاتِ سُلْطَانِ رَبِّ اَلْعِزَّةِ وَ أَخْذِهِ اَلْأَلِيمِ وَ بَيَاتِهِ لِأَهْلِ اَلْمَعَاصِي وَ اَلذُّنُوبِ مَعَ طَوَارِقِ اَلْمَنَايَا بِاللَّيْلِ وَ اَلنَّهَارِ فَذَلِكَ اَلْبَيَاتُ اَلَّذِي لَيْسَ مِنْهُ مَنْجًى وَ لاَ دُونَهُ مُلْتَجَأٌ وَ لاَ مِنْهُ مَهْرَبٌ فَخَافُوا اَللَّهَ أَيُّهَا اَلْمُؤْمِنُونَ مِنَ اَلْبَيَاتِ خَوْفَ أَهْلِ اَلتَّقْوَى فَإِنَّ اَللَّهَ يَقُولُ ذلِكَ لِمَنْ خافَ مَقامِي وَ خافَ وَعِيدِ فَاحْذَرُوا زَهْرَةَ اَلْحَيَاةِ اَلدُّنْيَا وَ غُرُورَهَا وَ شُرُورَهَا وَ تَذَكَّرُوا ضَرَرَ عَاقِبَةِ اَلْمَيْلِ إِلَيْهَا فَإِنَّ زِينَتَهَا فِتْنَةٌ وَ حُبَّهَا خَطِيئَةٌ وَ اِعْلَمْ وَيْحَكَ يَا اِبْنَ آدَمَ أَنَّ قَسْوَةَ اَلْبِطْنَةِ وَ كِظَّةَ اَلْمِلْأَةِ وَ سُكْرَ اَلشِّبَعِ وَ غِرَّةَ اَلْمُلْكِ مِمَّا يُثَبِّطُ وَ يُبْطِئُ عَنِ اَلْعَمَلِ وَ يُنْسِي اَلذِّكْرَ وَ يُلْهِي عَنِ اِقْتِرَابِ اَلْأَجَلِ حَتَّى كَأَنَّ اَلْمُبْتَلَى بِحُبِّ اَلدُّنْيَا بِهِ خَبَلٌ مِنْ سُكْرِ اَلشَّرَابِ وَ أَنَّ اَلْعَاقِلَ عَنِ اَللَّهِ اَلْخَائِفَ مِنْهُ اَلْعَامِلَ لَهُ لَيُمَرِّنُ نَفْسَهُ وَ يُعَوِّدُهَا اَلْجُوعَ حَتَّى مَا تَشْتَاقَ إِلَى اَلشِّبَعِ وَ كَذَلِكَ تُضَمَّرُ اَلْخَيْلُ لِسَبْقِ اَلرِّهَانِ فَاتَّقُوا اَللَّهَ عِبَادَ اَللَّهِ تَقْوَى مُؤَمِّلٍ ثَوَابَهُ وَ خَائِفٍ عِقَابَهُ فَقَدْ لِلَّهِ أَنْتُمْ أَعْذَرَ وَ أَنْذَرَ وَ شَوَّقَ وَ خَوَّفَ فَلاَ أَنْتُمْ إِلَى مَا شَوَّقَكُمْ إِلَيْهِ مِنْ كَرِيمِ ثَوَابِهِ تَشْتَاقُونَ فَتَعْمَلُونَ وَ لاَ أَنْتُمْ مِمَّا خَوَّفَكُمْ بِهِ مِنْ شَدِيدِ عِقَابِهِ وَ أَلِيمِ عَذَابِهِ تَرْهَبُونَ فَتَنْكُلُونَ وَ قَدْ نَبَّأَكُمُ اَللَّهُ فِي كِتَابِهِ أَنَّهُ فَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ اَلصّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلا كُفْرانَ لِسَعْيِهِ وَ إِنّا لَهُ كاتِبُونَ ثُمَّ ضَرَبَ لَكُمُ اَلْأَمْثَالَ فِي كِتَابِهِ وَ صَرَّفَ اَلْآيَاتِ لِتَحْذَرُوا عَاجِلَ زَهْرَةِ اَلْحَيَاةِ اَلدُّنْيَا فَقَالَ إِنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ اَللّهُ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ فَاتَّقُوا اَللّهَ مَا اِسْتَطَعْتُمْ وَ اِسْمَعُوا وَ أَطِيعُوا فَاتَّقُوا اَللَّهَ وَ اِتَّعِظُوا بِمَوَاعِظِ اَللَّهِ وَ مَا أَعْلَمُ إِلاَّ كَثِيراً مِنْكُمْ قَدْ نَهَكَتْهُ عَوَاقِبُ اَلْمَعَاصِي فَمَا حَذَرَهَا وَ أَضَرَّتْ بِدِينِهِ فَمَا مَقَتَهَا أَ مَا تَسْمَعُونَ اَلنِّدَاءَ مِنَ اَللَّهِ بِعَيْبِهَا وَ تَصْغِيرِهَا حَيْثُ قَالَ اِعْلَمُوا أَنَّمَا اَلْحَياةُ اَلدُّنْيا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زِينَةٌ وَ تَفاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَ تَكاثُرٌ فِي اَلْأَمْوالِ وَ اَلْأَوْلادِ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ اَلْكُفّارَ نَباتُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَراهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُونُ حُطاماً وَ فِي اَلْآخِرَةِ عَذابٌ شَدِيدٌ وَ مَغْفِرَةٌ مِنَ اَللّهِ وَ رِضْوانٌ وَ مَا اَلْحَياةُ اَلدُّنْيا إِلاّ مَتاعُ اَلْغُرُورِ. سابِقُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُها كَعَرْضِ اَلسَّماءِ وَ اَلْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ ذلِكَ فَضْلُ اَللّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اَللّهُ ذُو اَلْفَضْلِ اَلْعَظِيمِ وَ قَالَ يا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا اِتَّقُوا اَللّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اِتَّقُوا اَللّهَ إِنَّ اَللّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ. وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اَللّهَ فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ أُولئِكَ هُمُ اَلْفاسِقُونَ فَاتَّقُوا اَللَّهَ عِبَادَ اَللَّهِ وَ تَفَكَّرُوا وَ اِعْمَلُوا لِمَا خُلِقْتُمْ لَهُ فَإِنَّ اَللَّهَ لَمْ يَخْلُقْكُمْ عَبَثاً وَ لَمْ يَتْرُكْكُمْ سُدًى قَدْ عَرَّفَكُمْ نَفْسَهُ وَ بَعَثَ إِلَيْكُمْ رَسُولَهُ وَ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ كِتَابَهُ فِيهِ حَلاَلُهُ وَ حَرَامُهُ وَ حُجَجُهُ وَ أَمْثَالُهُ فَاتَّقُوا اَللَّهَ فَقَدِ اِحْتَجَّ عَلَيْكُمْ رَبُّكُمْ فَقَالَ أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ. وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ. وَ هَدَيْناهُ اَلنَّجْدَيْنِ فَهَذِهِ حُجَّةٌ عَلَيْكُمْ فَاتَّقُوا اَللّهَ مَا اِسْتَطَعْتُمْ فَإِنَّهُ لا قُوَّةَ إِلاّ بِاللّهِ ْلاَنَ إِلاَّ عَلَيْهِ وَ صَلَّى اَللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ نَبِيِّهِ وَ آلِهِ .
از سخنان امام سجاد علیه السلام در باره زهد -به راستی، نشانه روی برتافتگان از دنیا و شیفتگان آخرت، ترک گفتن هر همنشین و دوست و طرد هر رفیقی است که با آنان همدل و همرنگ نیستند. هان همانا، آن کس که برای ثواب آخرت کار کند، نسبت به زرق و برق زودگذر دنیا بی رغبت و برای سفر آخرت حاضر و آماده است و پیش از فرجام مهلت و فرا رسیدن مرگ که از دیدارش گزیری نیست، دست به کار شده و پرهیز را پیشه خود ساخته است؛ زیرا خدای عز و جل می فرماید: «تا آنگاه که مرگ یکی از ایشان فرا رسد، می گوید: پروردگارا مرا بازگردانید، شاید من در آنچه وانهاده ام کار نیکی انجام دهم» سوره مومنون ، آیه 99 و 100 ، پس باید هر کس خود را در این دنیا چنان بدارد که گویی عمر دوباره یافته و از کوتاهی در انجام عمل صالح برای روز مبادا قیامت پشیمان است. ای بندگان خدا، آگاه باشید هر که از شبیخون ترسد از بستر گرم و نرم دوری گزیند و از خواب شیرین بگذرد و از ترس چیره شدن دنیا پرستان، -از خوردن برخی از غذاها و نوشیدنی ها خودداری نماید؛ پس وای بر تو ای پسر آدم با شبیخون هراس انگیز خداوند شکست ناپذیر چگونه ای؟ مواخذه دردناک او و شبیخونش بر اهل معصیت و گناه، با مرگهای ناگهانی شب و روز؟ آری، این همان شبیخونی است که هیچ راه نجات و پناهگاه و گریزگاهی برای آن طراحی نمی شود. پس ای مومنان از این شبیخون خدا همچون اهل یقین و تقواپیشگان که از آن در ترس و هراساند، بهراسید؛ زیرا خداوند می فرماید: «این برای کسی است که از ایستادن در محشر به هنگام حساب در پیشگاه من بترسد و از تهدیدم بیم داشته باشد» سوره ابراهیم ، آیه 14 ، پس از زرق و برق فریبنده دنیا و آسیبهای آن، بترسید و فرجام زیانبار تمنای به آن را یادآور شوید، زیرا آرایش آن فتنه انگیز است و دلبستگی به آن گناه. و بدان وای بر تو ای پسر آدم که شکمبارگی و تمایل نفسانی و سرمستی و فریفتگی به ملک قدرت و ثروت از جمله اموری است که انسان را از کار و تلاش باز می دارد و عملکرد انسان را کند می نماید و ذکر را فراموشش می سازد و او را از نزدیک بودن اجلش غافل می کند تا آنجا که گویی این گرفتار به دنیا دوستی در اثر نوشیدن شراب، عقل خود را از دست داده است. به راستی، مردی که در اندیشه خداست و خداترس است و کارهایش خدایی است، باید نفس خود را تمرین دهد و آن را با گرسنگی آشنا سازد تا عادت کند که به انباشته ساختن شکم تمایلی از خود نشان ندهد و اسبهای ویژه مسابقات را با این روش آماده و لاغر نمایند. پس ای بندگان خدا، از خدا پروا کنید چون پروای آرزومند به ثواب و ترسان از کیفر و عقاب او. به یقین، در پیشگاه الهی با شما اتمام حجت شده و راه هر گونه عذر و بهانه ای بر شما بسته شده، زیرا خدا هم شما را تشویق کرده و هم بیم داده است، ولی شما نه به آن ثواب ارزنده که برای دستیابی به آن تشویقتان نمود، اشتیاقی از خود نشان می دهید و دست به کار می شوید و نه از کیفر سخت و عذاب دردناکش که شما را از آن ترسانده، ترسی به خود راه می دهید و از گناه دست بر می دارید. به درستی، خداوند در قرآن به شما خبر داده که«هر که کارهای شایسته انجام دهد و مومن هم باشد، برای تلاش او ناسپاسی نخواهد بود و ماییم که به سود او ثبت می کنیم». سوره انبیا ، آیه 94 . سپس در قرآن برای شما مثلها زده و آیاتی آورده تا از زیبایی های زودگذر دنیا برحذر باشید و فرموده است: «همانا، اموال شما و فرزندانتان وسیله آزمایش شمایند و خداست که نزد او پاداشی بزرگ است» سوره تغابن آیه 15 ، -پس تا آنجایی که در توان دارید خدا را پرهیزگاری نمایید و به سخنانش گوش سپارید و فرمان برید و از او پروا کنید و از اندرزهای الهی پند گیرید. من همین قدر می دانم که بسیاری از شما در اثر نافرمانی وامانده شده اید و باز هم از گناهان دست بر نمی دارید و با اینکه به دین او ضربه زده باز هم آنها را بد نمی داند. آیا فریاد الهی را نمی شنوید که آنها را عیب می داند و حقیر به شمار می آورد و می فرماید: «بدانید که زندگی دنیا، در حقیقت، بازی و سرگرمی و آرایش و فخر فروشی شما به یک دیگر و فزون جویی در اموال و فرزندان است. مثل آنها چون مثل بارانی است که کشاورزان را رستنی آن باران به شگفتی اندازد، سپس آن کشت خشک شود و آن را زرد بینی، آنگاه خاشاک شود. و در آخرت، دنیا پرستان را عذابی سخت است و مومنان را از جانب خدا آمرزش و خشنودی است و زندگانی دنیا جز کالای فریبنده نیست. برای رسیدن به آمرزشی از پروردگارتان و بهشتی که پهنایش چون پهنای آسمان و زمین است و برای کسانی آماده شده که به خدا و پیامبرانش ایمان آورده اند، بر یک دیگر سبقت جویید. این فضل خداست که به هر کس بخواهد آن را می دهد و خداوند را فزون بخشی بزرگ است» سوره حدید ، آیه 20-21 و همچنین می فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده اید، از خدا پروا دارید و هر کسی باید بنگرد که برای فردای خود از پیش چه فرستاده است و باز از خدا پروا دارید. در حقیقت، خدا به آنچه می کنید آگاه است. و چون کسانی مباشید که خدا را فراموش کردند و او نیز آنان را دچار خود فراموشی کرد؛ آنان همان نافرمانانند» سوره حشر ، آیه 18-19 پس ای بندگان خدا، از خدا پروا دارید و به فکر بپردازید و برای آن هدفی که آفریده شده اید عمل کنید؛ زیرا خدا شما را بیهوده نیافریده و سر خود رها نساخته، خود را به شما شناسانده و پیامبرش را به سوی شما فرستاده و کتابش را بر شما نازل کرده که حلال و حرام و حجتها و مثل هایش در آن ذکر شده است؛ پس از خدا پروا دارید که پروردگارتان بر شما حجت آورده و فرموده: «آیا دو چشمش نداده ایم؟ و زبانی و دو لب. و هر دو راه خیر و شر را بدو نمودیم» سوره بلد ، آیه 8-10 ؛ پس این آیات بر شما حجت است، لذا تا آنجا که در توانتان هست از خدا پروا دارید؛ زیرا هیچ قدرتی نیست جز به خدا و توکلی نیست مگر بر او. و صلی الله علی محمد نبیه و آله.