قِيلَ لَهُ ع مَا اَلزُّهْدُ قَالَ اَلرَّغْبَةُ فِي اَلتَّقْوَى وَ اَلزَّهَادَةُ فِي اَلدُّنْيَا قِيلَ فَمَا اَلْحِلْمُ قَالَ كَظْمُ اَلْغَيْظِ وَ مِلْكُ اَلنَّفْسِ قِيلَ مَا اَلسَّدَادُ قَالَ دَفْعُ اَلْمُنْكَرِ بِالْمَعْرُوفِ قِيلَ فَمَا اَلشَّرَفُ قَالَ اِصْطِنَاعُ اَلْعَشِيرَةِ وَ حَمْلُ اَلْجَرِيرَةِ قِيلَ فَمَا اَلنَّجْدَةُ قَالَ اَلذَّبُّ عَنِ اَلْجَارِ وَ اَلصَّبْرُ فِي اَلْمَوَاطِنِ وَ اَلْإِقْدَامُ عِنْدَ اَلْكَرِيهَةِ قِيلَ فَمَا اَلْمَجْدُ قَالَ أَنْ تُعْطِيَ فِي اَلْغُرْمِ وَ أَنْ تَعْفُوَ عَنِ اَلْجُرْمِ قِيلَ فَمَا اَلْمُرُوَّةُ قَالَ حِفْظُ اَلدِّينِ وَ إِعْزَازُ اَلنَّفْسِ وَ…
روایاتی است که به صورت پاسخ به پرسشهایی که امیر المومنین علیه السلام از ایشان کرده یا دیگری از آن حضرت سوال کرده، در موضوعهای مختلف آمده است. -از امام حسن علیه السلام سوال شد: زهد چیست؟ فرمود: دلدادگی به تقوی و دل برگرفتن از دنیا. سوال شد: حلم چیست؟ فرمود: فرو خوردن خشم و خویشتن داری. سوال شد: سداد چیست؟ فرمود: پس زدن بدی با خوبی. سوال شد: شرف چیست؟ فرمود: احسان به طایفه و نزدیکان و به عهده گرفتن خسارت و جرم آنان. سوال شد: نیرومندی چیست؟ فرمود: حمایت از پناهنده و پایمردی در نبردها و پیشگام بودن به هنگام پیشامدهای ناگوار. سوال شد: بزرگواری چیست؟ فرمود: در غرامت عطابخشی و از جرم چشم پوشی. سوال شد: مردانگی چیست؟ فرمود: حفظ دین، حفظ عزت نفس، نرم رفتاری، تداوم نیکی، پرداخت حقوق و اظهار دوستی نسبت…
أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّهُ مَنْ نَصَحَ لِلَّهِ وَ أَخَذَ قَوْلَهُ دَلِيلاً هُدِيَ لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَ وَفَّقَهُ اَللَّهُ لِلرَّشَادِ وَ سَدَّدَهُ لِلْحُسْنَى فَإِنَّ جَارَ اَللَّهِ آمِنٌ مَحْفُوظٌ وَ عَدُوَّهُ خَائِفٌ مَخْذُولٌ فَاحْتَرِسُوا مِنَ اَللَّهِ بِكَثْرَةِ اَلذِّكْرِ وَ اِخْشَوُا اَللَّهَ بِالتَّقْوَى وَ تَقَرَّبُوا إِلَى اَللَّهِ بِالطَّاعَةِ فَإِنَّهُ قَرِيبٌ مُجِيبٌ قَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ اَلدّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ فَاسْتَجِيبُوا لِلَّهِ…
از سخنان حکیمانه امام حسن علیه السلام -ای مردم، به راستی، هر که برای خدا اخلاص ورزد و فرمایش او را راهنمای خود گیرد، خداوند او را به استوارترین راه هدایت نماید و توفیق موفقیت در این راه را نصیبش سازد و برای عاقبت بخیرشدنش یاری رساند؛ زیرا پناهنده به خدا آسوده و محفوظ است و دشمنش ترسان و نگونسار؛ پس با گفتن ذکر بسیار، خود را تحت حراست الهی قرار دهید و با تقوی از خدا پروا کنید و در سایه اطاعت، به خدا نزدیک شوید که همانا خداوند به شما نزدیک است و برای شما پاسخگوست. خدای تبارک و تعالی فرمود: «و هر گاه بندگان من، از تو در باره من بپرسند، بگو من نزدیکم و دعای دعاکننده را-به هنگامی که مرا بخواند-اجابت می کنم؛ پس آنان باید فرمان مرا گردن نهند و به من ایمان آورند، باشد که راه یابند». سوره بقره ، آیه…
حَمِدَ اَللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ وَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ اَلنَّبِيِّ وَ آلِهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ عَرَفَنِي فَقَدْ عَرَفَنِي وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْنِي فَأَنَا اَلْحَسَنُ اِبْنُ رَسُولِ اَللَّهِ أَنَا اِبْنُ اَلْبَشِيرِ اَلنَّذِيرِ أَنَا اِبْنُ اَلْمُصْطَفَى بِالرِّسَالَةِ أَنَا اِبْنُ مَنْ صَلَّتْ عَلَيْهِ اَلْمَلاَئِكَةُ أَنَا اِبْنُ مَنْ شُرِّفَتْ بِهِ اَلْأُمَّةُ أَنَا اِبْنُ مَنْ كَانَ جَبْرَئِيلُ اَلسَّفِيرَ مِنَ اَللَّهِ إِلَيْهِ أَنَا اِبْنُ مَنْ بُعِثَ رَحْمَةً لِلْعالَمِين صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ فَلَمْ يَقْدِرْ مُعَاوِيَةُ أَنْ يَكْتُمَ عَدَاوَتَهُ وَ حَسَدَهُ…
سخنرانی امام حسن علیه السلام پس از صلح -(آن هنگام که معاویه به ایشان گفت: برتری ما را یاد کن ) امام حسن علیه السلام پس از حمد و سپاس خدا و فرستادن صلوات بر محمد و آل محمد، فرمود: هر که مرا می شناسد، می شناسد و هر که مرا نمی شناسد، بداند من حسن فرزند پیامبر خدا، فرزند پیامبر بشارتگر و هشداردهنده، فرزند برگزیده به رسالت هستم. منم فرزند آن کس که فرشتگان بر او صلوات می فرستند، منم فرزند آن کس که امت در سایه او شرافت یافتند، منم فرزند آن کس که جبرییل از جانب خدا برای او سفیر بود، منم فرزند آن کس که به رحمت بر جهانیان مبعوث شد - صلی الله علیه و آله اجمعین . معاویه نتوانست عداوت و حسد خود را پنهان نماید، لذا گفت: ای حسن اینک خرمای تازه را برای ما وصف نما. امام حسن علیه السلام در پاسخ او، فرمود…
لاَ تُجَاهِدِ اَلطَّلَبَ جِهَادَ اَلْغَالِبِ وَ لاَ تَتَّكِلْ عَلَى اَلْقَدَرِ اِتِّكَالَ اَلْمُسْتَسْلِمِ فَإِنَّ اِبْتِغَاءَ اَلْفَضْلِ مِنَ اَلسُّنَّةِ وَ اَلْإِجْمَالَ فِي اَلطَّلَبِ مِنَ اَلْعِفَّةِ وَ لَيْسَتِ اَلْعِفَّةُ بِدَافِعَةٍ رِزْقاً وَ لاَ اَلْحِرْصُ بِجَالِبٍ فَضْلاً فَإِنَّ اَلرِّزْقَ مَقْسُومٌ وَ اِسْتِعْمَالَ اَلْحِرْصِ اِسْتِعْمَالُ اَلْمَأْثَمِ.
در طلب روزی مانند کسی که برای پیروزی پیکار می کند، مکوش و به تقدیر نیز چندان تکیه مکن که مانند شخص تسلیم شده هیچ تلاشی نکنی؛ در جستجوی فضل و روزی خدا برآمدن از سنت است و انتخاب راه اعتدال در طلب روزی از عفت است. نه عفت مانع روزی است و نه حرص سبب افزایش روزی است؛ چرا که روزی قسمت شده است و حرص ورزی موجب افتادن در ورطه گناه است.
يَا هَذَا! لَا تُجَاهِدْ فِي الرِّزْقِ جِهَادَ الْعَدُوِّ، وَ لَا تَتَّكِلْ عَلَى الْقَدَرِ اتِّكَالَ الْمُسْتَسْلِمِ، فَإِنَّ الفَضْلَ مِنَ السُّنَّةِ، وَ الْإِجْمَالَ فِي الطَّلَبِ مِنَ الْعِفَّةِ، وَ لَيْسَتِ الْعِفَّةُ بِدَافِعَةٍ رِزْقاً، وَ لَا الْحِرْصُ بِجَالِبٍ فَضْلًا، فَإِنَّ الرِّزْقَ مَقْسُومٌ، وَ اسْتِعْمَالَ الْحِرْصِ اسْتِعْمَالَ جَالِبِ الْمَآثِم
این چه حالتی است؟! برای طلب روزی همچون دشمن در جهاد و تلاش مباش؛ و برای به دست آوردن سهمیه و مقدّرات خود همچون شخص تسلیم شده بی اراده، بی تفاوت مباش. پس به درستی (که تحرّک برای بدست آوردن) فضل، سنّت و کار پسندیده ای است، و راهیابی برای تحصیل آن از حیا و عفّت شخص خواهد بود، عفیف بودن به دفع کردن رزق و روزی نیست، همچنان که حرص و طمع جلب کننده اضافی نخواهد بود، چون که رزق و روزی تقسیم و سهمیه بندی شده است و با بکارگیری حرص و طمع، (اسباب) گناهان و جنایات جلب خواهد شد.
