أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِعْلَمُوا أَنَّ كَمَالَ اَلدِّينِ طَلَبُ اَلْعِلْمِ وَ اَلْعَمَلُ بِهِ وَ أَنَّ طَلَبَ اَلْعِلْمِ أَوْجَبُ عَلَيْكُمْ مِنْ طَلَبِ اَلْمَالِ إِنَّ اَلْمَالَ مَقْسُومٌ بَيْنَكُمْ مَضْمُونٌ لَكُمْ قَدْ قَسَمَهُ عَادِلٌ بَيْنَكُمْ وَ ضَمِنَهُ سَيَفِي لَكُمْ بِهِ وَ اَلْعِلْمُ مَخْزُونٌ عَلَيْكُمْ عِنْدَ أَهْلِهِ قَدْ أُمِرْتُمْ بِطَلَبِهِ مِنْهُمْ فَاطْلُبُوهُ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ كَثْرَةَ اَلْمَالِ مَفْسَدَةٌ لِلدِّينِ مَقْسَاةٌ لِلْقُلُوبِ وَ أَنَّ كَثْرَةَ اَلْعِلْمِ وَ اَلْعَمَلَ بِهِ مَصْلَحَةٌ لِلدِّينِ وَ سَبَبٌ إِلَى اَلْجَنَّةِ وَ اَلنَّفَقَاتُ تَنْقُصُ اَلْمَالَ وَ…
فرمایش امیر المومنین علی علیه السلام در باره برتری دانش -ای مردم، بدانید که کمال دین در طلب دانش است و به کار بستن آن. و به راستی دنبال دانش بودن بر شما از دنبال مال و ثروت دنیا بودن لازم تر است؛ زیرا مال دنیا میان شما تقسیم شده و دارای ضمانت است و عادلی آن را میان شما قسمت کرده و ضمانت فرموده است و به زودی به آن وفا خواهد کرد و علم و دانش برای شما نزد اهلش ذخیره شده است و شما مامور به تحصیل آن از ایشان هستید؛ پس به دنبال دانش بروید و بدانید همانا مال زیاد موجب تباهی دین و قساوت دلها می شود، در حالی که همانا دانش زیاد و عمل به آن، موجب اصلاح دین و راهیابی به بهشت می گردد. خرج کردن مال را کاهش می دهد ولی دانش با خرج کردن افزایش می یابد؛ پس خرج کردن دانش این است که آن را در میان حافظان و…
اَلْأَعْمَالُ ثَلاَثَةٌ فَرَائِضُ وَ فَضَائِلُ وَ مَعَاصِي فَأَمَّا اَلْفَرَائِضُ فَبِأَمْرِ اَللَّهِ وَ مَشِيئَتِهِ وَ بِرِضَاهُ وَ بِعِلْمِهِ وَ قَدَرِهِ يَعْمَلُهَا اَلْعَبْدُ فَيَنْجُو مِنَ اَللَّهِ بِهَا وَ أَمَّا اَلْفَضَائِلُ فَلَيْسَ بِأَمْرِ اَللَّهِ لَكِنْ بِمَشِيئَتِهِ وَ بِرِضَاهُ وَ بِعِلْمِهِ وَ بِقَدَرِهِ يَعْمَلُهَا اَلْعَبْدُ فَيُثَابُ عَلَيْهَا وَ أَمَّا اَلْمَعَاصِي فَلَيْسَ بِأَمْرِ اَللَّهِ وَ لاَ بِمَشِيئَتِهِ وَ لاَ بِرِضَاهُ لَكِنْ بِعِلْمِهِ وَ بِقَدَرِهِ يُقَدِّرُهَا لِوَقْتِهَا فَيَفْعَلُهَا اَلْعَبْدُ بِاخْتِيَارِهِ فَيُعَاقِبُهُ اَللَّهُ عَلَيْهَا لِأَنَّهُ قَدْ…
کارها بر سه گونه اند: واجبات، فضایل و گناهان؛ اما واجبات به فرمان و خواست و رضا و علم و تقدیر الهی است، بنده آنها را به کار بندد و از عذاب الهی نجات یابد. اما فضایل، به امر حتمی خدا نیستند ولی به خواست و رضا و علم و تقدیر اویند، بنده آنها را به کار بندد و از ثواب الهی برخوردار گردد. اما گناهان، به امر و خواست و رضایت خدا نیستند ولی به علم و تقدیر اویند که آنها را در وقت خود مقدر فرموده، پس بنده به اختیار خود مرتکب آنها گردد و خدایش به خاطر آنها مجازاتش نماید؛ زیرا خدا او را از آنها نهی کرده بود ولی او از ارتکاب آنها باز نایستاد.
إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَى جَعَلَ اَلدُّنْيَا لِمَا بَعْدَهَا وَ اِبْتَلَى فِيهَا أَهْلَهَا لِيَعْلَمَ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلا وَ لَسْنَا لِلدُّنْيَا خُلِقْنَا وَ لاَ بِالسَّعْيِ لَهَا أُمِرْنَا وَ إِنَّمَا وُضِعْنَا فِيهَا لِنُبْتَلَى بِهَا وَ نَعْمَلَ فِيهَا لِمَا بَعْدَهَا
بدرستی که پروردگار دنیا را برای بعد آن قرار داده و اهل آن را آزمایش می کند تا نیکوکارترین آنها را بشناسد.ما برای دنیا آفریده نشده ایم و به تلاش برای آن فرمان داده نشده ایم، بلکه در آن قرار گرفته ایم تا به آن آزمایش شویم و برای آخرت عمل نماییم.
إِذَا رَأَى أَحَدُكُمُ اَلْمُنْكَرَ وَ لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يُنْكِرَهُ بِيَدِهِ وَ لِسَانِهِ وَ أَنْكَرَهُ بِقَلْبِهِ وَ عَلِمَ اَللَّهُ صِدْقَ ذَلِكَ مِنْهُ فَقَدْ أَنْكَرَه
هر گاه یکی از شما منکری را ببیند و قادر نباشد آن را با دست و زبان خود انکار کند ولی آن را به قلب خویش بد بداند و خداوند راستی آن را بداند، هر آینه به وظیفۀ خود عمل کرده است.
قِوَامُ اَلدُّنْيَا بِأَرْبَعَةٍ بِعَالِمٍ مُسْتَعْمِلٍ لِعِلْمِهِ وَ بِغَنِيٍّ بَاذِلٍ لِمَعْرُوفِهِ وَ بِجَاهِلٍ لاَ يَتَكَبَّرُ أَنْ يَتَعَلَّمَ وَ بِفَقِيرٍ لاَ يَبِيعُ آخِرَتَهُ بِدُنْيَا غَيْرِهِ وَ إِذَا عَطَّلَ اَلْعَالِمُ عِلْمَهُ وَ أَمْسَكَ اَلْغَنِيُّ مَعْرُوفَهُ وَ تَكَبَّرَ اَلْجَاهِلُ أَنْ يَتَعَلَّمَ وَ بَاعَ اَلْفَقِيرُ آخِرَتَهُ بِدُنْيَا غَيْرِهِ فَعَلَيْهِمُ اَلثُّبُورُ.
استواری دنیا بر چهار کس است: دانایی که دانش خود را به کار بندد، توانگری که در حد توان احسان نماید، نادانی که از فرا گرفتن دانش سر بر نتابد و ناداری که آخرتش را به دنیایش نفروشد، هر گاه، دانا دانش خود را به کار ندارد و توانگر از احسان دریغ ورزد و نادان از فرا گرفتن دانش سر بر تابد و نادار آخرتش را به دنیایش فروشد، آنگاه وای بر همه آنان.
قَالَ اللَّهُ مِنْ فَوْقِ عَرْشِهِ: یا عِبَادِی، اعْبُدُونِی فِیمَا أَمَرْتُکمْ وَ لَا تُعَلِّمُونِی بِمَا یصْلِحُکمْ، فَإِنِّی أَعْلَمُ بِهِ وَ لَا أَبْخَلُ عَلَیکمْ بِمَصَالِحِکمْ.
خداوند از بالای عرشش می فرماید: ای بندگان من، در آنچه که به شما امر کردم به من اطاعت کنید و مصلحت خود را به من نیاموزید. چون من خودم بهتر از شما به مصلحت شما عالم هستم و هرگز در عمل کردن به مصلحت شما بخل نمی ورزم.
أنَّ اللّهَ إنَّما يَستُرُها عَنكُم نَظَرا لَكُم؛ لِأَنَّهُ لَو أعلَمَكُموها عَمِلتُم فيها و تَرَكتُم غَيرَها، وَ أرجُو أن لا تُخطِئَكُم إن شاءَ اللّهُ؛
خداوند به خاطر کمک کردن و مهلت دادن به شما آن (شب قدر) را از شما می پوشاند؛ چون اگر آن را به شما اعلام می کرد، در همان شب، عمل می کردید و در غیر آن شب، عبادت را ترک می کردید، و امید آن دارم که اگر خدا بخواهد، شب قدر را به خطا نگیرید.
أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَى لاَ يُعَذِّبُ اَلْعَامَّةَ بِذَنْبِ اَلْخَاصَّةِ إِذَا عَمِلَتِ اَلْخَاصَّةُ بِالْمُنْكَرِ سِرّاً مِنْ غَيْرِ أَنْ تَعْلَمَ اَلْعَامَّةُ فَإِذَا عَمِلَتِ اَلْخَاصَّةُ بِالْمُنْكَرِ جِهَاراً فَلَمْ يُعَيِّرْ ذَلِكَ اَلْعَامَّةُ اِسْتَوْجَبَ اَلْفَرِيقَانِ اَلْعُقُوبَةَ مِنَ اَللَّهِ تَعَالَى وَ قَالَ لاَ يَحْضُرَنَّ أَحَدُكُمْ رَجُلاً يَضْرِبُهُ سُلْطَانٌ جَائِرٌ ظُلْماً وَ عُدْوَاناً وَ لاَ مَقْبُولاً وَ لاَ مَظْلُوماً إِذَا لَمْ يَنْصُرْهُ لِأَنَّ نُصْرَةَ اَلْمُؤْمِنِ فَرِيضَةٌ وَاجِبَةٌ فَإِذَا هُوَ حَضَرَهُ وَ اَلْعَافِيَةُ أَوْسَعُ مَا لَمْ…
امیر مومنان علی علیه السلام فرمود: ای مردم همانا اگر چند تن در نهان و بی آنکه همگان آگاهی یابند بر گناهی دست آلایند خدای فرازمند توده مردم را به خاطر گناه آن چند تن عذاب نکند ولی اگر آشکارا بر گناهی دست یازند و مردم آنان را سرزنش نکنند دو گروه سزاوار کیفر خدای فرازمند گردند. و نیز فرمود: آن هنگام که سلطه گری ستمکار، مردی را از روی ستم و دشمنی بزند و یا بکشد و یا ستمدیده ای را بیازارد اگر نمی خواهید او را یاری رسانید در آنجا حاضر نباشید؛ زیرا به راستی، یاری مومن بر مومن اگر در آنجا حاضر باشد واجب است و عافیت بر شما آسانتر است البته تا آنگاه که تکلیفی بر شما لازم نشده باشد. و نیز فرمود: آن هنگام که در میان بنی اسراییل غفلت و سهل انگاری پدید آمد مرد، برادر ایمانی اش را از گناه باز می داشت و او…
لاَ يَعْمَلُ بِالْعِلْمِ إِلاَّ مَنْ أَيْقَنَ بِفَضْلِ اَلْآجِرِ فِيه
به دانش عمل نمی کند، مگر کسی به برتری پاداش آن، یقین دارد.
أَنَّ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ ع عَلَّمَ أَصْحَابَهُ فِي مَجْلِسٍ وَاحِدٍ أَرْبَعَمِائَةِ بَابٍ مِمَّا يُصْلِحُ لِلْمُسْلِمِ فِي دِينِهِ وَ دُنْيَاهُ قَالَ ع إِنَّ اَلْحِجَامَةَ تُصَحِّحُ اَلْبَدَنَ وَ تَشُدُّ اَلْعَقْلَ وَ اَلطِّيبَ فِي اَلشَّارِبِ مِنْ أَخْلاَقِ اَلنَّبِيِّ ص وَ كَرَامَةَ اَلْكَاتِبِينَ وَ اَلسِّوَاكَ مِنْ مَرْضَاةِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ سُنَّةِ اَلنَّبِيِّ ص وَ مَطْيَبَةٌ لِلْفَمِ وَ اَلدُّهْنَ يُلَيِّنُ اَلْبَشَرَةَ وَ يَزِيدُ فِي اَلدِّمَاغِ وَ يُسَهِّلُ مَجَارِيَ اَلْمَاءِ وَ يَذْهَبُ بِالْقَشَفِ وَ يُسْفِرُ اَللَّوْنَ وَ غَسْلَ اَلرَّأْسِ يَذْهَبُ بِالدَّرَنِ وَ…
امام صادق از پدرانش نقل میفرماید که امیر المومنین علیه السلام بیاران خود در یک مجلس چهار صد باب از چیزهایی که دین و دنیای مسلمان را اصلاح میکند بیاموخت و فرمود: حجامت کردن بدن را سلامت و پای عقل را محکم میکند. بشارب عطر زدن از اخلاق پیغمبر ما و باعث احترام در نزد فرشتگان نویسنده اعمال است. مسواک کردن از کارهایی است که باعث رضای خدای عز و جل و سنت پیغمبر است و دهن را پاکیزه میکند. روغن مالیدن پوست بدن را نرم و مغز آدمی را زیاد نموده و مجاری آب را در بدن آسان میکند و خشکی پوست را از بین میبرد و رنگ را روشن میسازد. شستن سر چرک را میبرد و شوره سر را میزداید. آب در دهان گرداندن و در بینی کشیدن سنت است و پاک کننده دهان و بینی است. -انفیه در بینی کردن سر را سلامت نموده و بدن را پاکیزه میکند و هر…
عَمَلُ اَلْجَاهِلِ وَبَالٌ وَ عِلْمُهُ ضَلاَل
کار نادان، سختی و عذاب است و دانش او گمراهی است.
أَتَى رَأْسُ اَلْيَهُودِ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ع عِنْدَ مُنْصَرَفِهِ عَنْ وَقْعَةِ اَلنَّهْرَوَانِ وَ هُوَ جَالِسٌ فِي مَسْجِدِ اَلْكُوفَةِ فَقَالَ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْ أَشْيَاءَ لاَ يَعْلَمُهَا إِلاَّ نَبِيٌّ أَوْ وَصِيُّ نَبِيٍّ قَالَ سَلْ عَمَّا بَدَا لَكَ يَا أَخَا اَلْيَهُودِ قَالَ إِنَّا نَجِدُ فِي اَلْكِتَابِ أَنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا بَعَثَ نَبِيّاً أَوْحَى إِلَيْهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ مَنْ يَقُومُ بِأَمْرِ أُمَّتِهِ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَنْ يَعْهَدَ إِلَيْهِمْ فِيهِ عَهْداً يَحْتَذِي عَلَيْهِ وَ يَعْمَلُ بِهِ فِي…
امام باقر(ع)فرمود: چون امیر المومنین از جنگ نهروان بازگشت در مسجد کوفه نشسته بود که رییس یهودیان بحضورش آمد و عرض کرد یا امیر المومنین خبرهایی را میخواهم از شما بپرسم که جز پیغمبر و یا وصی پیغمبر کسی نتواند پاسخ آنها را بدهد حال چنانچه اجازه میفرمایید بپرسم و گر نه صرف نظر نمایم. فرمود: برادر یهودی هر چه میخواهی بپرس عرض کرد: ما در کتاب خود چنین یافته ایم که خدای عز و جل چون پیغمبری برانگیزد باو وحی میفرماید که از میان افراد خاندان خود کسی را که بتواند پس از وی کار امت را بدست گیرد اختیار کند و از امت خود عهد و پیمان بگیرد که پس از او بر سر پیمان باشند و طبق عهدی که بسته اند رفتار کنند و خدای عز و جل جانشینان پیغمبر را در زمان حیات پیغمبران آزمایش میفرماید و پس از وفات پیغمبران نیز آزمایش…
