عَن نافِعِ عَن ابنِ عُمَرَ قالَ قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله: رَحِمَ اللّهُ عَبداً تَکلَّمَ فَغَنِمَ او سَکتَ فَسَلِمَ انَّ اللّسانَ املَک شَی ءٍ لِلإنسانِ الا وَ انَّ کلامَ العَبدِ کلَّهُ عَلَیهِ الّا ذِکرُ اللّهِ تَعالی او امرٌ بِمَعروفٍ او نَهی عَن مُنکرٍ او اصلاحٌ بَینَ المؤمِنینَ. فَقال لَهُ مُعاذُ بنُ جَبَلٍ یا رَسولَ اللّهِ، أنُؤاخَذُ بِما نَتَکلَّمُ؟ فَقالَ: وَ هَل یکبُّ النّاسَ عَلی مَناخِرِهِم فی النّارِ الّا حَصائِدُ السِنَتِهِم، فَمَن ارادَ السَّلامَةَ، فَلیحفَظ ما جَری بِهِ لِسانُهُ.
نافع از ابن عمر روایت می کند که پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: خدا بیامرزد بنده ای را که از گفتارش سود ببرد و یا سکوت کند تا سالم بماند. زبان بیش از هر چیز دیگری بر انسان حاکمیت دارد. آگاه باشید تمام سخنانی که از انسان صادر می شود به ضررش است، مگر یاد و ذکر خدا، امر به معروف، نهی از منکر و اصلاح بین مؤمنان.
(یکی از اصحاب به نام) معاذ بن جبل گفت: ای رسول خدا، سخن گفتن هم چیزی است که انسان برای آن مجازات شود؟
فرمود: آیا چیزی جز درویده (محصول) های زبان، انسان را با صورت به جهنّم می افکنَد؟ پس هر که می خواهد سالم بماند (و در امان باشد)، باید مراقب زبان و گفته هایش باشد.
- بحارالانوار، ج 77، ص 178
عَن ابنِ عَبّاسٍ قالَ قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله: مَن انقَطَعَ الی اللّهِ کفاهُ کلَّ مَؤونَةٍ وَمَن انقَطَعَ الی الدُّنیا وَکلَهُ اللّهُ الَیها. وَ مَن حاوَلَ امراً بِمَعصِیةِ اللّهِ کانَ ابعَدَ لَهُ مِمّا رَجا وَ اقرَبَ مِمّا اتَّقی وَ مَن طَلَبَ مَحامِدَ النّاسِ بِمَعاصی اللّهِ عادَ حامِدُهُ مِنهُم ذامّاً وَ مَن ارَضَی النّاسَ بِسَخَطِ اللّهِ وَکلَهُ اللّهُ الَیهِم وَ مَن ارَضَی اللّهَ بِسَخَطِ النّاسِ کفاهُ اللّهُ شَرَّهُم وَ مَن احسَنَ ما بَینَهُ وَ بَینَ اللّهِ کفاهُ اللّهُ ما بَینَهُ و بَینَ النّاسِ و مَن احسَنَ سَریرَتَهُ اصلَحَ اللّهُ عَلانِیتَهُ وَ مَن عَمِلَ لِآخِرَتِهِ…
از ابن عبّاس روایت شده که پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که (از همه برید و) به خدا رو آورد، خداوند تمام مشکلاتش را حل می کند و کسی که (خدا را رها کند) و به دنیا رو آورد، خداوند وی را به همان دنیا وامی گذارد. و کسی که بخواهد با معصیت خداوند به هدف هایش نایل شود به هدفش نمی رسد و گرفتار مشکلاتی می شود که از آن پرهیز می کرد. کسی که با ارتکاب گناه ستایش مردمان را بجوید ستایشگرانش به ملامتگران او تبدیل می شوند. هر که رضایت مردم را بر خشم الهی مقدّم بدارد، خداوند او را به همان مردم وامی گذارد و (بر عکس) هر که خشنودی الهی را بر خشم مردم مقدّم بدارد خداوند شرّ مردم را از او بازمی دارد. و هر که رابطه بین خود و خدا را درست کند خدا (نیز مشکلات) رابطه او را با مردم حل می کند و هر که باطنش را نیکو…
- بحارالانوار، ج 77، ص 178
ایهَا النّاسُ، انَّ العَبدَ لا یکتَبُ مِن المُسلِمینَ حَتّی یسلَمَ النّاسُ مِن یدِهِ وَ لِسانِهِ وَلا ینالُ دَرَجَةَ المؤمِنینَ حَتّی یأمَنَ اخُوهُ بَوائقَهُ وَ جارُهُ بَوادِرَهُ، وَلا یعَدُّ مِن المُتَّقینَ حَتّی یدَعَ ما لا بأسَ بِهِ حِذاراً عَمّا بِهِ البَأسُ انَّهُ مَن خافَ البَیاتَ ادلَج.
ای مردم، بنده از مسلمانان به حساب نمی آید، تا آنکه مردم از دست و زبانش آسوده باشند و به درجه مؤمنان نمی رسد مگر اینکه برادر (دینی) او از شر و آزار و همسایه اش از تندی و خشمش در امان باشد و از متّقین محسوب نمی شود تا اینکه از امور مشتبه برای پرهیز از آلودگی به محرّمات بپرهیزد. کسی که می ترسد خواب بماند شبانه حرکت می کند.
- بحارالانوار، ج 77، ص 177
عَن نافِعٍ عَن ابنِ عُمَرَ قالَ قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله: لا یکمِلُ عَبدٌ الایمانَ بِاللّهِ حَتّی یکونَ فِیهِ خَمسُ خِصالٍ: التَّوَکلُ عَلَی اللّهِ وَالتَّفویضُ إلَی اللّهِ وَالتَّسلیمُ لِأمرِ اللّهِ وَالرّضا بِقَضاءِ اللّهِ وَالصَّبرُ عَلی بَلاءِ اللّهِ انَّهُ مَن احَبَّ فی اللّهِ وَ ابغَضَ فی اللّهِ وَ اعطی لِلّهِ و مَنَعَ لِلّهِ فَقَدِ استَکمَلَ الایمانَ.
نافع از ابن عمر نقل می کند که حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: ایمان بنده به خدا کامل نمی شود مگر اینکه در او پنج خصلت باشد: توکل بر خدا، واگذاری امور به خدا، تسلیم در برابر مقدّرات او، رضایت به قضای الهی، شکیبایی بر آزمایش خدا، چرا که هر که دوستی و دشمنی اش و عطا و منع عطایش خدایی باشد، ایمان را کامل کرده است.
- بحارالانوار، ج 77، ص 177
عَن أبی سَعیدِ الخُدری قالَ: خَطَبَنا رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله قالَ فی خُطبَتِهِ لا عَیشَ الّا لِعالِمٍ ناطِقٍ او مُستَمِعٍ واعٍ. ایهَا النّاسُ انَّکم فی زَمانِ هُدنَةٍ وَانَّ السَّیرَ بِکم سَریعٌ وَ قَد رَایتُمُ اللیلَ وَالنَّهارَ کیفَ یبلِیانِ کلَّ جَدیدٍ وَیقَرّبانِ کلَّ بَعیدٍ وَیأتِیانِ بِکلّ مَوعُودٍ. فَقالَ لَهُ المِقدادُ: یا نَبِی اللّهِ وَما الهُدنَةُ؟ فَقال: دارُ بَلاءٍ وَانقِطاعٍ فَاذا التَبَست عَلَیکمُ الامورُ کقِطَعِ اللیلِ المُظلِمِ فَعَلَیکم بِالقُرآنِ فَانَّهُ شافِعٌ مُشَفَّعٌ وَ صادِقٌ مُصَدَّقٌ وَ مَن جَعَلَهُ امامَهُ قادَهُ الی الجَنَّةِ وَمَن جَعَلَهُ خَلفَهُ…
از ابوسعید خدری روایت شده است که گفت: پیامبر صلی الله علیه و آله برای ما خطبه ای خواند و در ضمن آن فرمود: ای مردم، شما در زمان مهلت و آرامش هستید و به سرعت دارید می روید و به خوبی می بینید که شب و روز چگونه هر چیز نو و تازه ای را کهنه و هر چیز دوری را نزدیک می گردانند و هر وعده ای را حاضر می سازند.
آن گاه مقداد گفت: ای رسول خدا صلی الله علیه و آله، «هُدنه» چیست؟ حضرت فرمود: یعنی دنیا سرای آزمایش و کوچ کردن است، پس هنگامی که رخدادها بر شما مانند پاره ای از شب تار مشتبه شد بر شما باد که به قرآن بازگشت کنید، زیرا قرآن شفاعتگری است که شفاعتش پذیرفته می شود و راستگویی است که سخنش تصدیق شده است. کسی که قرآن را پیش روی خود قرار دهد (و به آن عمل کند)، او را به بهشت رهنمون می شود و هر که آن را پشت سر…
- بحارالانوار، ج 77، ص 177
عَن ابنِ عَبّاسٍ قالَ: سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یقولُ فی خُطبَتِهِ: انَّ المُؤمِنَ بَینَ مَخافَتَینِ: یومٌ قَد مَضی لا یدری مَا اللّهُ قاضٍ فِیهِ وَیومٌ قَد بَقِی لا یدری مَا اللّهُ صانِعٌ بِهِ فَلیأخُذِ العَبدُ لِنَفسِهِ مِن نَفسِهِ وَمِن دُنیاهُ لِآخِرَتِهِ وَمِن شَبابِهِ لِهَرَمِهِ وَ مِن صِحَّتِهِ لِسُقمِهِ وَ مِن حَیاتِه لِوَفاتِهِ. فَوَ الَّذی نَفسی بِیدِهِ ما بَعدَ المَوتِ مِن مُستَعتَبٍ وَلا بَعدَ الدُّنیا مِن دارٍ، الّا الجَنَّةَ اوِالنّارَ.
از ابن عبّاس نقل است که شنیدم رسول خدا صلی الله علیه و آله در خطبه اش فرمود: مؤمن (همیشه) بین دو ترس است: نمی داند که خداوند در مورد روزی که بر او گذشته است چه قضاوتی می کند و نمی داند که خداوند با او در روزی که باقی مانده است چه می کند. ازاین رو باید هر بنده ای از وجود خود (برای سعادت و کمال) و از دنیا برای آخرت و از جوانی برای پیری و از سلامتی برای بیماری و از زندگی برای مرگ خود بهره برداری کند، قسم به کسی که جانم در دست اوست بعد از مرگ هیچ عذر و بهانه ای پذیرفته نمی شود و بعد از دنیا خانه ای جز بهشت یا جهنّم نیست.
- بحارالانوار، ج 77، ص 177
عَن ابی الدَّرداءِ قالَ: خَطَبَنا رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله یومَ جُمُعَةٍ فَقالَ: ایها النّاسُ، توبوا الَی اللّهِ قَبلَ ان تَموتوا وَ بادِروا بِالأعمالِ الصّالِحَةِ قَبلَ ان تَشتَغِلوا وَأصلِحوا الَّذی بَینَکم وَ بَینَ رَبّکم تَسعَدوا وَ اکثِروا مِن الصَّدَقَةِ تُرزَقوا وَأمُروا بِالمَعروفِ تُحصَنوا وَانتَهوا عَن المُنکرِ تُنصَروا.
از ابی درداء روایت شده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله روز جمعه ای برای ما خطبه ایراد کرد، فرمود: ای مردم، پیش از مرگ به سوی خدا بازگردید و توبه کنید و پیش از آنکه آسودگی خاطر از شما گرفته شود و در تنگناهای زندگی قرار گیرید به کارهای نیک بپردازید. رابطه خود را با خدا اصلاح کنید تا سعادتمند و بهروز شوید. بسیار صدقه بپردازید تا خدا به شما روزی دهد. امر به معروف کنید تا در قلعه محکم الهی قرار گیرید (و در امان باشید) و از منکر دست بردارید تا خدا شما را یاری رسانَد.
- بحارالانوار، ج 77، ص 176
عَن عَلقَمَةِ بنِ الحَصینِ قالَ: سَمِعتُ قَیس بن عاصِمِ المِنقَری یقولُ: قَدِمتُ عَلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی وَفدٍ مِن جَماعَةٍ مِن بَنی تَمیمٍ، فَقالَ لی: اغتَسِل بِماءٍ و سِدرٍ. فَفَعَلتُ، ثُمَّ عُدتُ إلَیهِ وَ قُلتُ: یا رَسولَ اللّهِ، عِظنا عِظَةً نَنتَفِعُ بِها. فَقالَ: یا قَیسُ، إنَّ مَعَ العِزّ ذُلًّا وَانَّ مَعَ الحَیاةِ مَوتاً وَانَّ مَعَ الدُّنیا آخِرَةً وَانَّ لِکلّ شَی ءٍ حَسیباً، وَ عَلی کلّ شَی ءٍ رَقیباً وَ انَّ لِکلّ حَسَنَةٍ ثَواباً وَلِکلّ سَیئَةٍ عِقاباً.
از علقمة بن حصین روایت شده است که قیس بن عاصم- یکی از اصحاب پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله- می گفت: روزی با جمعی از قبیله بنی تمیم خدمت حضرت رسول خدا صلی الله علیه و آله رسیدم ایشان به من دستور داد برو با آب و سدر غسل کن. من دستور حضرت را انجام دادم و به سوی او بازگشتم و سپس عرض کردم: ای رسول خدا صلی الله علیه و آله، به ما اندرزی بده تا از آن بهره مند شویم. حضرت در پاسخ فرمود: ای قیس، بدان که همراه عزّت، ذلّت و به دنبال حیات، مرگ و همراه دنیا، آخرت است و برای هر چیزی حسابگر و بر فراز هر چیزی مراقبی و برای هر کار نیکی پاداش و در برابر هر کردار ناپسندی مجازاتی است.
- بحارالانوار، ج 77، ص 175
عَن انَسٍ قالَ: خَطَبَنا رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله عَلی ناقَتِهِ العَضباءَ، فَقالَ: ایها النّاسُ، کأنَّ المَوتَ فیها عَلی غَیرِنا کتِبَ، وَ کأنَّ الحَقَّ عَلی غَیرِنا وَجَبَ، وَکأنَّ ما نَسمَعُ مِن الأمواتِ سَفرٌ عَمّا قَلیلٍ الَینا راجِعون، نُبَوّؤُهُم اجداثَهُم، وَنَأکلُ تُراثَهُم، کأنّا مُخَلَّدونَ بَعدَهُم.
از انس بن مالک روایت شده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله در حالی که سوار بر شترش به نام عَضبا بود، خطاب به آنان فرمود: ای مردم، گویا مرگ فقط برای دیگران نوشته شده (و ما نمی میریم) و حق (و احکام خدا) فقط بر دیگران واجب است و گویا مردگان مسافرانی اند که به زودی به سوی ما بازمی گردند و ما فقط آنان را به خاک سپرده ایم و ارثشان را می خوریم، گویی بعد از ایشان جاودان هستیم.
- بحارالانوار، ج 77، ص 175
اِنَّ اللّه یحِبُّ المُلِحّینَ فِی الدُّعاءِ.
خداوند اصرار کنندگان در دعا را دوست دارد.
کلوا جَمیعا وَ لا تَفَرَّقوا فَاِنَّ البَرَکةَ مَعَ الجَماعَةِ
با هم غذا بخورید و پراکنده نباشید، که برکت با جماعت است .
اِنَّ اللّه یحِبُّ اِذا عَمِلَ اَحَدُکم عَمَلاً اَن یتقِنَهُ
خداوند دوست دارد که وقتی یکی از شما کاری انجام می دهد در آن محکم کاری کند.
