امام موسی کاظم (علیه السلام)
اَلسَّخِيُّ اَلْحَسَنُ اَلْخُلُقِ فِي كَنَفِ اَللَّهِ لاَ يَتَخَلَّى اَللَّهُ عَنْهُ حَتَّى يُدْخِلَهُ اَلْجَنَّةَ وَ مَا بَعَثَ اَللَّهُ نَبِيّاً إِلاَّ سَخِيّاً وَ مَا زَالَ أَبِي يُوصِينِي بِالسَّخَاءِ وَ حُسْنِ اَلْخُلُقِ حَتَّى مَضَى .
سخاوتمند نیک رفتار در حفاظت و حمایت خداست، او را وانگذارد تا به بهشت وارد کند و خداوند پیامبری را برنیانگیخت جز آن که سخاوت پیشه بود و همواره پدرم مرا به سخاوت و نیک رفتاری سفارش می فرمود تا اینکه درگذشت.
وَ قَالَ اَلسِّنْدِيُّ بْنُ شَاهَكَ وَ كَانَ اَلَّذِي وَكَّلَهُ اَلرَّشِيدُ بِحَبْسِ مُوسَى ع لَمَّا حَضَرَتْهُ اَلْوَفَاةُ دَعْنِي أُكَفِّنْكَ فَقَالَ ع إِنَّا أَهْلُ بَيْتٍ حَجُّ صَرُورَتِنَا وَ مُهُورُ نِسَائِنَا وَ أَكْفَانُنَا مِنْ طَهُورِ أَمْوَالِنَا .
سندی بن شاهک-که هارون الرشید که او را برای زندانی کردن امام موسی علیه السلام گمارده بود-گفت: چون هنگام مرگ او رسید به ایشان گفتم: اجاره دهید که من شما را کفن کنم یعنی هزینه کفن و دفن بر عهده من باشد . امام علیه السلام فرمود: ما خاندانی هستیم که اولین حج ما و مهر زنانمان و کفن هایمان از پاک ترین دارایی ماست.
وَ قَالَ ع لِفَضْلِ بْنِ يُونُسَ أَبْلِغْ خَيْراً وَ قُلْ خَيْراً وَ لاَ تَكُنْ إِمَّعَةً قُلْتُ وَ مَا اَلْإِمَّعَةُ قَالَ لاَ تَقُلْ أَنَا مَعَ اَلنَّاسِ وَ أَنَا كَوَاحِدٍ مِنَ اَلنَّاسِ إِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ ص قَالَ يَا أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّمَا هُمَا نَجْدَانِ نَجْدُ خَيْرٍ وَ نَجْدُ شَرٍّ فَلاَ يَكُنْ نَجْدُ اَلشَّرِّ أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنْ نَجْدِ اَلْخَيْرِ .
امام کاظم علیه السلام به فضل بن یونس فرمود: خیر را برسان و خیر بگو و امعه نباش. عرض کردم: امعه چیست؟ فرمود: نگو«من با مردم هستم»و«من یکی از مردمم». همانا رسول خدا صلی الله علیه و آله، فرمود: ای مردم به راستی فقط دو راه آشکار وجود دارد، راه خیر و راه شر، پس نبایستی راه شر در نزد شما از راه خیر محبوب تر باشد.
أَنَّهُ مَرَّ بِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ اَلسَّوَادِ دَمِيمِ اَلْمَنْظَرِ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ وَ نَزَلَ عِنْدَهُ وَ حَادَثَهُ طَوِيلاً ثُمَّ عَرَضَ ع عَلَيْهِ نَفْسَهُ فِي اَلْقِيَامِ بِحَاجَةٍ إِنْ عَرَضَتْ لَهُ فَقِيلَ لَهُ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ أَ تَنْزِلُ إِلَى هَذَا ثُمَّ تَسْأَلُهُ عَنْ حَوَائِجِكَ وَ هُوَ إِلَيْكَ أَحْوَجُ فَقَالَ ع عَبْدٌ مِنْ عَبِيدِ اَللَّهِ وَ أَخٌ فِي كِتَابِ اَللَّهِ وَ جَارٌ فِي بِلاَدِ اَللَّهِ يَجْمَعُنَا وَ إِيَّاهُ خَيْرُ اَلْآبَاءِ آدَمُ ع وَ أَفْضَلُ اَلْأَدْيَانِ اَلْإِسْلاَمُ وَ لَعَلَّ اَلدَّهْرَ يَرُدُّ مِنْ حَاجَاتِنَا إِلَيْهِ فَيَرَانَا بَعْدَ…
روایت شده است که امام کاظم علیه السلام به مردی روستایی زشت چهره رسید و بر او سلام کرد و نزد او فرود آمد و زمانی دراز، با او گفتگو فرمود، سپس به او گفت که آیا اگر نیازی برایش رخ داد آن را برای امام علیه السلام انجام می دهد. شخصی به امام علیه السلام عرض کرد: ای پسر رسول خدا آیا پیش این مرد روستایی زشت چهره فرود می آیی و نیازهایت را از او می خواهی و حال آن که او به شما نیازمندتر است؟ امام علیه السلام فرمود: او بنده ای از بندگان خدا و بنا بر حکم قرآن، برادر و در سرزمین خدا همسایه ما است. بهترین پدران، آدم علیه السلام، و برترین دین ها، اسلام، میان ما و او پیوند ایجاد کرده و چه بسا که روزگار، ما را به او نیازمند گرداند و-پس از اینکه بر او تکبر ورزیدیم-ما را در نزدش فروتن بیند، پس آنگاه امام علیه…
لاَ تَصْلُحُ اَلْمَسْأَلَةُ إِلاَّ فِي ثَلاَثَةٍ فِي دَمٍ مُنْقَطِعٍ أَوْ غُرْمٍ مُثْقِلٍ أَوْ حَاجَةٍ مُدْقِعَةٍ.
حاجت خواهی از دیگران جز در سه چیز روا نیست: در خونی که دیه آن بر عهده فرد تنگدستی است یا بدهی سنگین یا نیازی بر خاک نشاننده.
عَوْنُكَ لِلضَّعِيفِ مِنْ أَفْضَلِ اَلصَّدَقَةِ.
یاری رسانی تو، به ناتوان از برترین صدقه هاست.
تَعَجُّبُ اَلْجَاهِلِ مِنَ اَلْعَاقِلِ أَكْثَرُ مِنْ تَعَجُّبِ اَلْعَاقِلِ مِنَ اَلْجَاهِلِ.
شگفت زده شدن نادان از خردورز بیش از شگفت زده شدن خردورز از نادان است.
اَلْمُصِيبَةُ لِلصَّابِرِ وَاحِدَةٌ وَ لِلْجَازِعِ اِثْنَتَانِ.
مصیبت برای شکیبا یکی است و برای بی قرار دوتاست.
يَعْرِفُ شِدَّةَ اَلْجَوْرِ مَنْ حُكِمَ بِهِ عَلَيْهِ.
سختی ستم را کسی بفهمد که بر علیه او به ستم حکم شده است.
اِیاک وَ المِزاحَ فَاِنَّهُ یذهَبُ بِنُورِ ایمانِک؛
از شوخی (بی مورد) بپرهیز، زیرا که شوخی نور ایمان تو را می برد.
مَن لَم یجِد لِلاساءَةِ مَضَضّا لَم یکن عِندَهُ لِلاِحسانِ مَوقعٌ؛
کسی که مزه رنج و سختی را نچشیده، نیکی و احسان در نزد او جایگاهی ندارد.
إنَّ لُقمانَ علیه السلام قالَ لاِبنِهِ: تَواضَع لِلحَقِّ تَکن أعقَلَ النّاسِ، وإنَّ الکیسَ لَدَی الحَقِّ یسیرٌ؛
لقمان به پسرش گفت: در برابر حق، فروتن باش تا عاقل ترینِ مردم باشی. زیرک و باهوش، در برابر حق، آرام است.
