احادیث درباره علم

يَا ذَرِيحُ لَوْ لاَ أَنَّا نَزْدَادُ لَأَنْفَدْنَا .

ذریح گوید: امام صادق علیه السلام بمن فرمود: ای ذریح اگر ما افزایش علمی نیابیم، بی علم بمانیم.

لَوْ لاَ أَنَّا نَزْدَادُ لَأَنْفَدْنَا قَالَ قُلْتُ تَزْدَادُونَ شَيْئاً لاَ يَعْلَمُهُ رَسُولُ اَللَّهِ ص قَالَ أَمَا إِنَّهُ إِذَا كَانَ ذَلِكَ عُرِضَ عَلَى رَسُولِ اَللَّهِ ص ثُمَّ عَلَى اَلْأَئِمَّةِ ثُمَّ اِنْتَهَى اَلْأَمْرُ إِلَيْنَا .

زراره گوید: شنیدم: امام باقر علیه السلام میفرمود: اگر افزایش علمی پیدا نکنیم بی علم بمانیم. عرضکردم آیا بعلم شما چیزی زیاد می شود که پیغمبر صلی الله علیه و آله آن را نمیدانست؟ فرمود هر گاه بنای افزایش علم باشد، اول آن را بپیغمبر صلی الله علیه و آله عرضه کنند، سپس بر امامان تا برسد بما.

لَيْسَ يَخْرُجُ شَيْ ءٌ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ حَتَّى يَبْدَأَ بِرَسُولِ اَللَّهِ ص ثُمَّ بِأَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ ع ثُمَّ بِوَاحِدٍ بَعْدَ وَاحِدٍ لِكَيْلاَ يَكُونَ آخِرُنَا أَعْلَمَ مِنْ أَوَّلِنَا .

امام صادق علیه السلام فرمود: چیزی(از علم)از نزد خدای عز و جل خارج نشود، جز اینکه برسول خدا صلی الله علیه و آله آغاز شود، سپس بامیر المومنین علیه السلام رسد و سپس بامامان دیگر، یکی پس از دیگری تا امام آخر از امام اول عالمتر نباشد.

سَأَلَ أَبَا اَلْحَسَنِ ع رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ فَارِسَ فَقَالَ لَهُ أَ تَعْلَمُونَ اَلْغَيْبَ فَقَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع يُبْسَطُ لَنَا اَلْعِلْمُ فَنَعْلَمُ وَ يُقْبَضُ عَنَّا فَلاَ نَعْلَمُ وَ قَالَ سِرُّ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَسَرَّهُ إِلَى جَبْرَئِيلَ ع وَ أَسَرَّهُ جَبْرَئِيلُ إِلَى مُحَمَّدٍ ص وَ أَسَرَّهُ مُحَمَّدٌ إِلَى مَنْ شَاءَ اَللَّهُ .

معمر بن خلاد گوید: مردی از اهل فارس بحضرت ابو الحسن علیه السلام: عرضکرد: شما علم غیب میدانید؟ امام فرمود، حضرت ابو جعفر علیه السلام فرمود: چون علم الهی برای ما گشوده شود بدانیم و چون از ما گرفته شود ندانیم، علم راز خدای عز و جل است که آن را با جبرییل علیه السلام در میان گذارد و جبرییل آن را بمحمد صلی الله علیه و آله براز گوید و محمد بهر که خواهد(از امامان علیهم السلام) براز گوید.

كُنْتُ أَنَا وَ أَبُو بَصِيرٍ وَ يَحْيَى اَلْبَزَّازُ وَ دَاوُدُ بْنُ كَثِيرٍ فِي مَجْلِسِ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع إِذْ خَرَجَ إِلَيْنَا وَ هُوَ مُغْضَبٌ فَلَمَّا أَخَذَ مَجْلِسَهُ قَالَ يَا عَجَباً لِأَقْوَامٍ يَزْعُمُونَ أَنَّا نَعْلَمُ اَلْغَيْبَ مَا يَعْلَمُ اَلْغَيْبَ إِلاَّ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَقَدْ هَمَمْتُ بِضَرْبِ جَارِيَتِي فُلاَنَةَ فَهَرَبَتْ مِنِّي فَمَا عَلِمْتُ فِي أَيِّ بُيُوتِ اَلدَّارِ هِيَ قَالَ سَدِيرٌ فَلَمَّا أَنْ قَامَ مِنْ مَجْلِسِهِ وَ صَارَ فِي مَنْزِلِهِ دَخَلْتُ أَنَا وَ أَبُو بَصِيرٍ وَ مُيَسِّرٌ وَ قُلْنَا لَهُ جُعِلْنَا فِدَاكَ سَمِعْنَاكَ وَ أَنْتَ تَقُولُ…

سدیر گوید: من و ابو بصیر و یحیای بزاز و داود بن کثیر در مجلس نشسته بودیم که امام صادق علیه السلام با حالت خشم وارد شد، چون در مسند خویش قرار گرفت فرمود: شگفتا از مردمی که گمان میکنند ما غیب میدانیم کسی جز خدای عز و جل غیب نمیداند. من میخواستم فلان کنیزم را بزنم، او از من گریخت و من ندانستم که در کدام اطاق منزل پنهان شده است. سدیر گوید: چون حضرت از مجلس برخاست و بمنزلش رفت، من و ابو بصیر و میسر، خدمتش رفتیم و عرض کردیم: قربانت گردیم، آنچه در باره کنیزت فرمودی، شنیدیم و ما میدانیم که شما علم زیادی دارید و علم غیب را بشما نسبت ندهیم ؟ . -فرمود: ای سدیر مگر تو قرآن را نمیخوانی؟ عرضکردم: چرا، فرمود: در آنچه از کتاب خدای-عز و جل-خوانده یی؟ این آیه(40 سوره 27)را دیده ای؟ «مردیکه بکتاب دانشی داشت؛…

سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع عَنِ اَلْإِمَامِ يَعْلَمُ اَلْغَيْبَ فَقَالَ لاَ وَ لَكِنْ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَعْلَمَ اَلشَّيْ ءَ أَعْلَمَهُ اَللَّهُ ذَلِكَ .

عمار ساباطی گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم که آیا امام غیب میداند؟ فرمود: نه، ولی هر گاه بخواهد چیزی را بداند خدا آن را باو بیاموزد.

إِنَّ اَلْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ عُلِّمَ .

امام صادق علیه السلام فرمود: امام هر گاه خواهد بداند، بداند.

إِنَّ اَلْإِمَامَ إِذَا شَاءَ أَنْ يَعْلَمَ أُعْلِمَ.

و فرمود: امام هر گاه خواهد بداند، بوی اعلام شود.

إِذَا أَرَادَ اَلْإِمَامُ أَنْ يَعْلَمَ شَيْئاً أَعْلَمَهُ اَللَّهُ ذَلِكَ.

و فرمود: هر گاه امام بخواهد چیزی را بداند، خدا آن را(بوسیله الهام یا روح القدس) بوی اعلام کند.

إِنَّ جَبْرَئِيلَ ع أَتَى رَسُولَ اَللَّهِ ص بِرُمَّانَتَيْنِ فَأَكَلَ رَسُولُ اَللَّهِ ص إِحْدَاهُمَا وَ كَسَرَ اَلْأُخْرَى بِنِصْفَيْنِ فَأَكَلَ نِصْفاً وَ أَطْعَمَ عَلِيّاً نِصْفاً ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص يَا أَخِي هَلْ تَدْرِي مَا هَاتَانِ اَلرُّمَّانَتَانِ قَالَ لاَ قَالَ أَمَّا اَلْأُولَى فَالنُّبُوَّةُ لَيْسَ لَكَ فِيهَا نَصِيبٌ وَ أَمَّا اَلْأُخْرَى فَالْعِلْمُ أَنْتَ شَرِيكِي فِيهِ فَقُلْتُ أَصْلَحَكَ اَللَّهُ كَيْفَ كَانَ يَكُونُ شَرِيكَهُ فِيهِ قَالَ لَمْ يُعَلِّمِ اَللَّهُ مُحَمَّداً ص عِلْماً إِلاَّ وَ أَمَرَهُ أَنْ يُعَلِّمَهُ عَلِيّاً ع .

حمران گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: جبرییل علیه السلام دو انار برای پیغمبر صلی الله علیه و آله، آورد، رسول خدا صلی الله علیه و آله یکی را خورد و دیگری را دو نیمه کرد، نیمی را هم خورد و نیمی را بعلی خورانید. پس پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: برادرم می دانی این دو انار چه بود؟ گفت: نه، فرمود اما اولی نبوت بود که(مخصوص منست و)ترا از آن بهره یی نیست و اما دیگری علم و دانش بود که تو در آن با من شریک هستی. من گفتم: چگونه علی در علم شریک پیغمبر بود؟ فرمود: خدا هیچ علمی را بمحمد صلی الله علیه و آله نیاموخت جز آنکه باو دستور داد که آن را بعلی علیه السلام بیاموزد.

نَزَلَ جَبْرَئِيلُ ع عَلَى رَسُولِ اَللَّهِ ص بِرُمَّانَتَيْنِ مِنَ اَلْجَنَّةِ فَأَعْطَاهُ إِيَّاهُمَا فَأَكَلَ وَاحِدَةً وَ كَسَرَ اَلْأُخْرَى بِنِصْفَيْنِ فَأَعْطَى عَلِيّاً ع نِصْفَهَا فَأَكَلَهَا فَقَالَ يَا عَلِيُّ أَمَّا اَلرُّمَّانَةُ اَلْأُولَى اَلَّتِي أَكَلْتُهَا فَالنُّبُوَّةُ لَيْسَ لَكَ فِيهَا شَيْ ءٌ وَ أَمَّا اَلْأُخْرَى فَهُوَ اَلْعِلْمُ فَأَنْتَ شَرِيكِي فِيهِ .

امام باقر علیه السلام فرمود: جبرییل علیه السلام دو انار بهشتی آورد و هر دو را بآن حضرت داد، پیغمبر صلی الله علیه و آله یکی را خورد و دیگری را از میان دو نیمه کرد، سپس نیمی را بعلی علیه السلام داد تا بخورد، آنگاه فرمود: ای علی انار اولی را که من خوردم نبوت بود که ترا در آن بهره یی نیست و دیگری علم و دانش بود که تو با من در آن شریک هستی.

نَزَلَ جَبْرَئِيلُ عَلَى مُحَمَّدٍ ص بِرُمَّانَتَيْنِ مِنَ اَلْجَنَّةِ فَلَقِيَهُ عَلِيٌّ ع فَقَالَ مَا هَاتَانِ اَلرُّمَّانَتَانِ اَللَّتَانِ فِي يَدِكَ فَقَالَ أَمَّا هَذِهِ فَالنُّبُوَّةُ لَيْسَ لَكَ فِيهَا نَصِيبٌ وَ أَمَّا هَذِهِ فَالْعِلْمُ ثُمَّ فَلَقَهَا رَسُولُ اَللَّهِ ص بِنِصْفَيْنِ فَأَعْطَاهُ نِصْفَهَا وَ أَخَذَ رَسُولُ اَللَّهِ ص نِصْفَهَا ثُمَّ قَالَ أَنْتَ شَرِيكِي فِيهِ وَ أَنَا شَرِيكُكَ فِيهِ قَالَ فَلَمْ يَعْلَمْ وَ اَللَّهِ رَسُولُ اَللَّهِ ص حَرْفاً مِمَّا عَلَّمَهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلاَّ وَ قَدْ عَلَّمَهُ عَلِيّاً ثُمَّ اِنْتَهَى اَلْعِلْمُ إِلَيْنَا ثُمَّ وَضَعَ…

محمد بن مسلم گوید: شنیدم امام باقر علیه السلام میفرمود: جبرییل برای محمد صلی الله علیه و آله دو انار بهشتی آورد، علی علیه السلام او را ملاقات کرد و گفت: این دو انار که در دست داری چیست؟ گفت اما این یکی نبوت است که تو از آن بهره یی نداری و اما این یکی علمست، سپس رسول خدا صلی الله علیه و آله آن را دو نیمه کرد، نیمی را بعلی داد و نیمی را خود گرفت، سپس فرمود: در این تو با من شریک هستی و من با تو. پس امام باقر علیه السلام فرمود: بخدا که پیغمبر صلی الله علیه و آله از آنچه خدایش تعلیم داد حرفی نیاموخت جز آنکه آن را بعلی علیه السلام تعلیم داد، سپس آن علم بما رسید، آنگاه دست بر سینه خود نهاد.