احادیث درباره نفقه از امام صادق (ع)

قُلْتُ مَنِ اَلَّذِي أُجْبَرُ عَلَيْهِ وَ تَلْزَمُنِي نَفَقَتُهُ قَالَ اَلْوَالِدَانِ وَ اَلْوَلَدُ وَ اَلزَّوْجَةُ .

حریز گوید: بامام صادق علیه السلام عرض کردم: کسی که مجبور هستم و باید هزینه اش را بپردازم کیست؟ فرمود پدر و مادر و فرزند و همسر.

كُنْتُ عِنْدَهُ وَ عِنْدَهُ جَفْنَةٌ مِنْ رُطَبٍ فَجَاءَ سَائِلٌ فَأَعْطَاهُ ثُمَّ جَاءَ سَائِلٌ آخَرُ فَأَعْطَاهُ ثُمَّ جَاءَ آخَرُ فَأَعْطَاهُ ثُمَّ جَاءَ آخَرُ فَقَالَ وَسَّعَ اَللَّهُ عَلَيْكَ ثُمَّ قَالَ إِنَّ رَجُلاً لَوْ كَانَ لَهُ مَالٌ يَبْلُغُ ثَلاَثِينَ أَوْ أَرْبَعِينَ أَلْفاً ثُمَّ شَاءَ أَنْ لاَ يَبْقَى مِنْهُ شَيْ ءٌ إِلاَّ قَسَمَهُ فِي حَقٍّ فَعَلَ فَيَبْقَى لاَ مَالَ لَهُ فَيَكُونُ مِنَ اَلثَّلاَثَةِ اَلَّذِينَ يُرَدُّ دُعَاؤُهُمْ عَلَيْهِمْ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَنْ هُمْ قَالَ رَجُلٌ رَزَقَهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَالاً فَأَنْفَقَهُ فِي وُجُوهِهِ ثُمَّ قَالَ يَا…

ولید بن صبیح گوید: در محضر امام صادق(ع)بودم و طبقی خرما نزد آن حضرت بود گدایی آمد حضرتش خرما داد سپس گدای دیگری رسید حضرت خرمایش داد سپس گدای دیگر آمد باو هم خرما داد سپس گدای دیگر آمد فرمود: خداوند گشایشی بکارت دهد، سپس فرمود: اگر مردی سی هزار و یا چهل هزار ثروت داشته باشد و بخواهد همه ثروت خود را در راه حق تقسیم کند و هیچ برای او نماند میتواند ولی بی چیز میگردد و از آن سه گروهی می شود که دعایشان بسوی خودشان باز پس آید گوید: عرض کردم: قربانت شوم آنان کیانند؟ فرمود کسی که خداوند عز و جل ثروتی باو روزی فرماید و او همه را در راههای خیر به بخشد سپس دعا کند که بار الها روزیم بده، خدای عز و جل اش فرماید مگر روزیت نداده بودم؟ و مردیکه بر زنش ستم میکند و نفرینش مینماید باو گفته شود مگر اختیارش را…

خَمْسَةٌ لاَ يُعْطَوْنَ مِنَ اَلزَّكَاةِ اَلْوَلَدُ وَ اَلْوَالِدَانِ وَ اَلْمَرْأَةُ وَ اَلْمَمْلُوكُ لِأَنَّهُ يُجْبَرُ اَلرَّجُلُ عَلَى اَلنَّفَقَةِ عَلَيْهِمْ.

امام صادق(ع)فرمود: به پنج کس زکاه نرسد فرزند و پدر و مادر و همسر و بنده برای اینکه شخص بایستی مخارج اینان را به پردازد.

إِذَا أَصَابَ اَلرَّجُلُ اِبْنَةً بَعَثَ اَللَّهُ إِلَيْهَا مَلَكاً فَأَمَرَّ جَنَاحَهُ عَلَى رَأْسِهَا وَ صَدْرِهَا وَ قَالَ ضَعِيفَةٌ خُلِقَتْ مِنْ ضَعْفٍ اَلْمُنْفِقُ عَلَيْهَا مُعَانٌ إِلَى يَوْمِ اَلْقِيَامَةِ .

یکی از دو: امام باقر یا امام صادق علیهما السلام فرمود: چون مردی صاحب دختری شود خداوند فرشته ای را به سوی آن دختر فرستد و او بال خویش را بر سر و سینه آن دختر کشد و گوید: ضعیف و ناتوانی است که از ناتوانی آفریده شده است. نفقه دهنده او تا روز رستاخیز یاری شود.

إِنَّ اَلْبَخِيلَ مَنْ كَسَبَ مَالاً مِنْ غَيْرِ حِلِّهِ وَ أَنْفَقَهُ فِي غَيْرِ حَقِّهِ.

به راستی بخیل کسی است که ثروتی را از راه غیر حلال فراهم سازد و در راه نادرست خرجش کند.

أَمَّا اَلْوُجُوهُ اَلَّتِي فِيهَا إِخْرَاجُ اَلْأَمْوَالِ فِي جَمِيعِ وُجُوهِ اَلْحَلاَلِ اَلْمُفْتَرَضُ عَلَيْهِمْ وَ وُجُوهُ اَلنَّوَافِلِ كُلِّهَا فَأَرْبَعَةٌ وَ عِشْرُونَ وَجْهاً مِنْهَا سَبْعَةُ وُجُوهٍ عَلَى خَاصَّةِ نَفْسِهِ وَ خَمْسَةُ وُجُوهٍ عَلَى مَنْ تَلْزَمُهُ نَفْسُهُ وَ ثَلاَثَةُ وُجُوهٍ مِمَّا تَلْزَمُهُ فِيهَا مِنْ وُجُوهِ اَلدَّيْنِ وَ خَمْسَةُ وُجُوهٍ مِمَّا تَلْزَمُهُ فِيهَا مِنْ وُجُوهِ اَلصِّلاَتِ وَ أَرْبَعَةُ أَوْجُهٍ مِمَّا تَلْزَمُهُ فِيهَا اَلنَّفَقَةُ مِنْ وُجُوهِ اِصْطِنَاعِ اَلْمَعْرُوفِ فَأَمَّا اَلْوُجُوهُ اَلَّتِي تَلْزَمُهُ فِيهَا اَلنَّفَقَةُ عَلَى خَاصَّةِ…

موارد خرج کردن اموال و بخشش آنها -اما موارد خرج کردن اموال در جمیع مصارف حلال-چه واجب باشد و چه مستحب-بیست و چهار مورد است: هفت مورد آن ویژه مصارف خود شخص است و پنج مورد مربوط به کسانی است که تامین هزینه زندگی آنها بر او واجب است و سه مورد مربوط به پرداخت واجبات دینی است و پنج مورد برای انواع بخشش ها و چهار مورد برای احسان و مصارف نیکوکاری است. اما آنچه برای خود شخص لازم است عبارتند از: هزینه خوراک، نوشاک، پوشاک، همخوابگی، خدمتکار، هزینه ای که به کارگری پردازد تا نیازهای او را از قبیل مرمت اسباب زندگی یا حمل یا حفاظت آنها را به عهده گیرد و هزینه ای که برای نیازمندی های زندگی صرف می شود از قبیل خانه مسکونی یا ابزاری که برای راحتی زندگی مورد نیاز است. اما موارد پنجگانه ای که تامین هزینه زندگی…

دَخَلَ سُفْيَانُ اَلثَّوْرِيُّ عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع فَرَأَى عَلَيْهِ ثِيَاباً بَيْضَاءَ كَأَنَّهَا غِرْقِئُ اَلْبَيَاضِ فَقَالَ لَهُ إِنَّ هَذَا لَيْسَ مِنْ لِبَاسِكَ فَقَالَ ع لَهُ اِسْمَعْ مِنِّي وَ عِ مَا أَقُولُ لَكَ فَإِنَّهُ خَيْرٌ لَكَ عَاجِلاً وَ آجِلاً إِنْ كُنْتَ أَنْتَ مِتَّ عَلَى اَلسُّنَّةِ وَ اَلْحَقِّ وَ لَمْ تَمُتْ عَلَى بِدْعَةٍ أُخْبِرُكَ أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ ص كَانَ فِي زَمَانٍ مُقْفِرٍ جَشِبٍ فَإِذَا أَقْبَلَتِ اَلدُّنْيَا فَأَحَقُّ أَهْلِهَا بِهَا أَبْرَارُهَا لاَ فُجَّارُهَا وَ مُؤْمِنُوهَا لاَ مُنَافِقُوهَا وَ مُسْلِمُوهَا لاَ كُفَّارُهَا فَمَا أَنْكَرْتَ يَا…

ارایه دلیل روشنگر امام صادق علیه السلام بر صوفیان -هنگامی که بر او وارد شدند و او را از دنبال روزی رفتن نهی کردند. سفیان ثوری نزد امام صادق علیه السلام آمد و بر تن آن حضرت جامه هایی سپید دید که در لطافت و تمییزی گویا پرده روی سپیده تخم مرغ هستند، به عنوان اعتراض به آن حضرت، گفت: این جامه سزاوار تو نیست و نباید خود را به زیورهای دنیا آلوده سازی. امام صادق فرمود: می خواهم سخنی به تو بگویم، خوب گوش کن و به دل بسپار که از برای دنیا و آخرت تو مفید است به شرط آن که بر سنت و حق بمیری نه بر بدعت. اگر زندگی و خوراک و پوشاک پیامبر صلی الله علیه و آله را ملاک قرار می دهی و بر اساس آن بر من اعتراض می کنی باید تو را از مطلبی آگاه سازم و آن این است که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در روزگاری به سر می برد…

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلْأَيْدِي ثَلاَثَةٌ سَائِلَةٌ وَ منفعة مُنْفِقَةٌ وَ مُمْسِكَةٌ فَخَيْرُ اَلْأَيْدِي المنفعة اَلْمُنْفِقَةُ .

امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله روایت کند که فرمود:دستها بر سه نوعند:دست تقاضاکننده، نفع دهنده، و نگهدارنده، بهترین دستها دست سود دهنده است.

عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ اَلسَّجَّادِ قَالَ : قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَنْ تَعْرِفُ مِنْ أَهْلِ اَلْكُوفَةِ قُلْتُ بَشِيرَ النباك اَلنَّبَّالِ وَ شَجَرَةَ فَقَالَ كَيْفَ صُنْعُهُمَا إِلَى اَلْمُؤْمِنِ فَإِنَّ خَيْرَ اَلْمُسْلِمِينَ مَنْ أَعَانَهُمْ وَ نَفَعَ ثُمَّ قَالَ أَيُّ شَيْءٍ مَعَكَ مِنَ اَلنَّفَقَةِ قُلْتُ مِائَتَا دِرْهَمٍ فَقَالَ أَرِنِيهَا فَأَرَيْتُهُ فَزَادَنِيهَا ثَلاَثِينَ دِرْهَما وَ دِينَارَيْنِ .

امام صادق علیه السّلام به محمّد بن زیاد فرمود:چه کسی از اهل کوفه را می شناسی؟گفتم:بشیر نبّال و شجره، فرمود:با مؤمنین چگونه اند؟بهترین مسلمانان کسی است که به مسلمان کمک کند و به آنها نفع رساند، سپس فرمود:چه مقدار پول نزد تو هست؟گفتم:دویست درهم، فرمود:نشانم بده، آن را نشان حضرت دادم، ایشان سه درهم و دو دینار بر آن افزودند.

صُونُوا دِينَكُمْ بِالْوَرَعِ وَ قُوَّةِ اَلتُّقَى وَ اَلاِسْتِغْنَاءِ بِاللَّهِ عَنْ طَلَبِ اَلْحَوَائِجِ مِنَ اَلسُّلْطَانِ وَ اِعْلَمُوا أَنَّهُ أَيُّمَا مُؤْمِنٍ خَضَعَ لِصَاحِبِ سُلْطَانٍ أَوْ مَنْ يُخَالِفُهُ عَلَى دِينِهِ طَالِباً لِمَا فِي يَدَيْهِ أَخْمَلَهُ اَللَّهُ وَ مَقَتَهُ وَ وَكَلَهُ اَللَّهُ إِلَيْهِ وَ إِنْ هُوَ غَلَبَ عَلَى شَيْ ءٍ مِنْ دُنْيَاهُ وَ صَارَ فِي يَدِهِ مِنْهُ شَيْ ءٌ نَزَعَ اَللَّهُ اَلْبَرَكَةَ مِنْهُ وَ لَمْ يُؤْجِرْهُ عَلَى شَيْ ءٍ يُنْفِقُهُ فِي حَجٍّ وَ لاَ عُمْرَةٍ وَ لاَ عِتْقٍ.

دین خود را با پارسایی و نیروی پرهیزکاری و بی نیازی از درخواست از زمامدار و نیازمندی به خدا نگاه دارید و آگاه باشید که به راستی، هر مومنی که در برابر سلطه گر یا مخالف دینش برای دستیابی به مالی از او فروتنی نماید خداوند او را خوار و بی ارزش گرداند و بر او خشم گیرد و او را بر همان کس واگذارد و اگر چیزی از دنیا را به دست آورد و به مالی دست یافت خداوند برکت را از آن برگیرد و چنانچه مقداری از آن را برای حج یا عمره یا آزاد نمودن بنده مصرف کند پاداشی به او ندهد.

وَ قَالَ أَيْضا اَلسَّخَاءُ أَنْ تَسْخُوَ نَفْسُ اَلْعَبْدِ عَنِ اَلْحَرَامِ أَنْ تَطْلُبَهُ فَإِذَا ظَفِرَ بِالْحَلاَلِ طَابَتْ نَفْسُهُ أَنْ يُنْفِقَهُ فِي طَاعَةِ اَللَّهِ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:سخاوت آن است که نفس بنده از طلب حرام باز ماند و خودداری کند، و چون به حلال رسید نفسش به انفاق در راه خدا رام باشد.