احادیث درباره احسان و نیکی از امام صادق (ع)

اَلْمَعْرُوفُ شَيْ ءٌ سِوَى اَلزَّكَاةِ فَتَقَرَّبُوا إِلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بِالْبِرِّ وَ صِلَةِ اَلرَّحِمِ.

امام صادق(ع)فرمود: نیکی بجز زکاه چیز دیگری است با احسان و صله رحم، خود را بخداوند نزدیک کنید.

أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اَللَّهِ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَ شَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اِتَّقُوا اَللَّهَ وَ قُولُوا قَوْلاً مَعْرُوفاً وَ اِبْتَغُوا رِضْوَانَ اَللَّهِ وَ اِخْشَوْا سَخَطَهُ وَ حَافِظُوا عَلَى سُنَّةِ اَللَّهِ وَ لاَ تَتَعَدَّوْا حُدُودَ اَللَّهِ وَ رَاقِبُوا اَللَّهَ فِي جَمِيعِ أُمُورِكُمْ وَ اِرْضَوْا بِقَضَائِهِ فِيمَا لَكُمْ وَ عَلَيْكُمْ أَلاَ وَ عَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَلنَّهْيِ عَنِ اَلْمُنْكَرِ أَلاَ وَ مَنْ أَحْسَنَ إِلَيْكُمْ فَزِيدُوهُ إِحْسَاناً وَ اُعْفُوا عَمَّنْ أَسَاءَ إِلَيْكُمْ وَ…

سفارش مفضل بن عمر به شیعیان -شما را سفارش می کنم به تقوای خدای یگانه که او را انبازی نیست و گواهی بر اینکه خدایی جز الله نیست و اینکه محمد بنده و پیامبر اوست. از خدا پروا نمایید و گفتار نیکو بر زبان رانید و دنبال خشنودی خدا باشید و از خشم او بترسید. بر سنت الهی بپایید و از حدود الهی تجاوز ننمایید و خداوند را در همه امورتان مد نظر داشته باشید و به قضای الهی-چه به سود شما باشد و چه به زیانتان- رضا دهید. هلا، بر شماست که به امر به معروف و نهی از منکر پردازید. هلا، هر که به شما نیکی کرد بیشتر به او نیکی نمایید و هر که به شما بدی کرد از او درگذرید و با مردم به بهترین وجهی که در توان دارید رفتار نمایید و همانا از شما آن سزاوارتر باشد که شیوه ای در پیش گیرید که راه اعتراض دیگران را بر خود فراهم…

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى لِمُوسَى يَا مُوسَى إِنَّ اَلدُّنْيَا دَارُ عُقُوبَةٍ عَاقَبْتُ فِيهَا آدَمَ عِنْدَ خَطِيئَتِهِ وَ جَعَلْتُهَا مَلْعُونَة مَلْعُونٌ مَا فِيهَا إِلاَّ مَا كَانَ مِنْهَا لِي يَا مُوسَى إِنَّ عِبَادِيَ اَلصَّالِحِينَ زَهِدُوا فِيهَا بِقَدْرِ عِلْمِهِمْ بِي وَ سَائِرُهُمْ مِنْ خَلْقِي رَغِبُوا فِيهَا بِقَدْرِ جَهْلِهِمْ بِي وَ مَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ خَلْقِي عَظَّمَهَا فَقَرَّتْ عَيْنُهُ فِيهَا وَ لَمْ يُحَقِّرْهَا أَحَدٌ إِلاَّ اِنْتَفَعَ بِهَا ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ إِنْ قَدَرْتُمْ أَنْ لاَ تُعْرَفُوا…

امام صادق علیه السّلام فرمود:خداوند متعال به موسی علیه السّلام فرمود:ای موسی دنیا خانۀ کیفری است که آدم را به خاطر اشتباهش در آن عقوبت نمودم، و دنیا را ملعون قرار دادم، هر چه در آن است ملعون است مگر آنچه برای من باشد، ای موسی بندگان صالحم به اندازۀ شناختی که از من داشتند در آن زاهد شدند، بقیّۀ آنان به خاطر جهلشان نسبت به من میل به دنیا پیدا کردند، و کسی از بندگانم نیست که آن را بزرگ شمارد و چشمش در آن روشن گردد، و هیچ کس آن را پست نشمرد جز آنکه بدان بهره مند شود. سپس امام صادق علیه السّلام فرمود:اگر توانایی دارید که شناخته نشوید این کار را بکنید، و باکی نداشته باشید که نزد مردم سرزنش شوید، و حال آنکه نزد خدا ستایش می شوید، امیر مؤمنان علیه السّلام می فرمود:در دنیا خیری نیست مگر برای دو…

يَا عَبْدَ اَللَّهِ لَقَدْ نَصَبَ إِبْلِيسُ حَبَائِلَهُ فِي دَارِ اَلْغُرُورِ فَمَا يَقْصِدُ فِيهَا إِلاَّ أَوْلِيَاءَنَا وَ لَقَدْ جَلَّتِ اَلْآخِرَةُ فِي أَعْيُنِهِمْ حَتَّى مَا يُرِيدُونَ بِهَا بَدَلاً ثُمَّ قَالَ آهِ آهِ عَلَى قُلُوبٍ حُشِيَتْ نُوراً وَ إِنَّمَا كَانَتِ اَلدُّنْيَا عِنْدَهُمْ بِمَنْزِلَةِ اَلشُّجَاعِ اَلْأَرْقَمِ وَ اَلْعَدُوِّ اَلْأَعْجَمِ أَنِسُوا بِاللَّهِ وَ اِسْتَوْحَشُوا مِمَّا بِهِ اِسْتَأْنَسَ اَلْمُتْرَفُونَ أُولَئِكَ أَوْلِيَائِي حَقّاً وَ بِهِمْ تُكْشَفُ كُلُّ فِتْنَةٍ وَ تُرْفَعُ كُلُّ بَلِيَّةٍ يَا اِبْنَ جُنْدَبٍ حَقٌّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ يَعْرِفُنَا أَنْ…

سخنان امام صادق علیه السلام از ابو عبد الله جعفر بن محمد صلی الله علیه و آله به طور مفصل در خصوص این معانی (پند و اندرز و غیره)روایت شده است. - سفارش امام صادق علیه السلام به عبد الله بن جندب -روایت شده که امام صادق علیه السلام فرمود: ای عبد الله به طور قطع، ابلیس دامهای خود را در این سرای فریب گسترده و هدفش از آن جز دستیابی به دوستان ما نیست، ولی سرای دیگر به دیده آنان چنان پرجلال است که هیچ چیزی را جایگزین آن نسازند. وه، وه بر دلهایی که سرشار از روشنایی است و به راستی، دنیا از دیدگاه آنان چون مار گزنده خوش خط و خال و دشمنی بی زبان است. آنان با خدا انس دارند و از آنچه خوشگذران ها به آن عادت کرده اند، گریزانند. به یقین، اینان دوستان من اند که به خاطر آنها هر فتنه ای ریشه کن شود و هر بلایی…

قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ خِيَارُكُمْ سُمَحَاؤُكُمْ وَ شِرَارُكُمْ بُخَلاَؤُكُمْ وَ مِنْ صَالِحِ اَلْأَعْمَالِ اَلْبِرُّ بِالْإِخْوَانِ وَ اَلسَّعْيُ فِي حَوَائِجِهِمْ وَ فِي ذَلِكَ مَرْغَمَةٌ لِلشَّيْطَانِ وَ تَزَحْزُحٌ عَنِ اَلنِّيرَانِ وَ دُخُولُ اَلْجِنَانِ قَالَ يَا جَمِيلُ أَخْبِرْ بِهَذَا اَلْحَدِيثِ غُرَرَ أَصْحَابِكَ فَقَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَنْ غُرَرُ أَصْحَابِي قَالَ هُمُ اَلْبَارُّونَ بِالْإِخْوَانِ فِي اَلْعُسْرِ وَ اَلْيُسْرِ ثُمَّ قَالَ يَا جَمِيلُ أَمَا إِنَّ صَاحِبَ اَلْكَثِيرِ يَهُونُ عَلَيْهِ ذَلِكَ وَ قَدْ مَدَحَ اَللَّهُ صَاحِبَ اَلْقَلِيلِ وَ…

امام صادق علیه السّلام می فرماید:بهترین شما بخشنده ترین شما بخشنده ترین شمایند، و بدترین شما بخیلان شمایند، از کارهای شایسته نیکی کردن به برادران و کوشش در بر آوردن حاجات آنهاست، زیرا از این کار شیطان منکوب می شود، و موجب دوری از آتش و دخول در بهشت است.ای جمیل این حدیث را برای برجستگان از یارانت نقل کن جمیل می گوید:عرض کردم:قربانت گردم، برجستگان اصحاب من کیانند؟فرمود:آنها که با برادران خود در خوشی و سختی نیکی کنند. سپس فرمود:ای جمیل این کار برای شخص ثروتمند آسان است ولی خداوند مدح نموده احسان نمودن درویشان را و فرموده: کسانی که با فرط احتیاج دیگران را بر خود مقدم می دارند، آنان که خویش را از بخل نگهداشتند هم آنان رستگارانند .

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِذَا أُدْخِلَ اَلْمُؤْمِنُ قَبْرَهُ كَانَتِ اَلصَّلاَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَ اَلزَّكَاةُ عَنْ شِمَالِهِ وَ اَلْبِرُّ مُطِلاّ عَلَيْهِ وَ يُنَحَّى اَلصَّبْرُ نَاحِيَة فَإِذَا دَخَلَ عَلَيْهِ اَلْمَلَكَانِ اَللَّذَانِ يَلِيَانِ مُسَاءَلَتَهُ قَالَ اَلصَّبْرُ لِلصَّلاَةِ وَ اَلزَّكَاةِ وَ اَلْبِرِّ دُونَكُمْ صَاحِبَكُمْ فَإِنْ عَجَزْتُمْ عَنْهُ فَأَنَا دُونَهُ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:هنگامی که مؤمن را داخل قبرش می گذارند، نماز از طرف راست او، و زکات از طرف چپ او، و نیکی و احسان بر سر او سایه می افکند، و صبر به گوشه ای کشیده شده، و زمانی که دو فرشته بر او در آیند که متصدی سؤال و جواب از او هستند صبر به نماز و زکات و احسان می گوید:رفیقتان را دریابید، اگر از او عاجز شدید من همراه او هستم.

عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لاَ يَمْنَعُ اَلرَّجُلَ مِنْكُمْ أَنْ يَبَرَّ وَالِدَيْهِ حَيَّيْنِ وَ مَيِّتَيْنِ يُصَلِّيَ عَنْهُمَا وَ يَتَصَدَّقَ عَنْهُمَا وَ يَحُجَّ عَنْهُمَا وَ يَصُومَ عَنْهُمَا فَيَكُونَ اَلَّذِي صَنَعَ لَهُمَا وَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ فَيَزِيدَهُ اَللَّهُ بِبِرِّهِ وَ صِلَتِهِ خَيْرا كَثِيرا .

امام صادق علیه السّلام فرمود:نباید چیزی مانع نیکی کردن فردی از شما به پدر و مادرش شود؛ زنده باشند یا مرده، از جانب آنها نماز بخواند و صدقه دهد و حج گزارد، و روزه بگیرد، تا آنچه کرده ثوابش از آنها باشد، و مانند آن هم برای خود او، تا خداوند به وسیلۀ احسان و صلۀ او خیر و فراوانی برایش زیاد کند.

سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بِالْوٰالِدَيْنِ إِحْسٰانا : مَا هَذَا اَلْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تُحْسِنَ صُحْبَتَهُمَا وَ أَنْ لاَ تُكَلِّفَهُمَا أَنْ يَسْأَلاَكَ شَيْئا مِمَّا يَحْتَاجَانِ إِلَيْهِ وَ إِنْ كَانَا مُسْتَغْنِيَيْنِ أَ لَيْسَ اَللَّهُ يَقُولُ لَنْ تَنٰالُوا اَلْبِرَّ حَتّٰى تُنْفِقُوا مِمّٰا تُحِبُّونَ : ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ وَ أَمَّا قَوْلُ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِمّٰا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ اَلْكِبَرَ أَحَدُهُمٰا أَوْ كِلاٰهُمٰا فَلاٰ تَقُلْ لَهُمٰا أُفٍّ وَ لاٰ تَنْهَرْهُمٰا : قَالَ إِنْ أَضْجَرَاكَ…

از امام صادق علیه السّلام سؤال شد در مورد قول خدای عزّ و جل: و به پدر و مادر احسان کنید این احسان چیست؟فرمود:این است که با آنها نیکو معاشرت کنی، و آنها را مجبور نکنی چیزی را که احتیاج دارند از تو بخواهند، اگر چه بی نیاز باشند، مگر خداوند نمی فرماید: هرگز به نیکی نمی رسید مگر از آنچه دوست دارید انفاق کنید . سپس امام صادق علیه السّلام فرمود:و اما قول خدای تبارک و تعالی: اگر یکی از ایشان یا هر دوی آنها نزد تو به پیری رسیدند به آنها اف مگو و با آنها تندی مکن ، یعنی اگر تو را دلتنگ کردند به آنها اف نگو، و اگر تو را زدند به آنها تندی مکن، و فرمود: و به آنها سخنی شریف و بزرگوار بگو ، یعنی اگر تو را زدند بگو:خدا شما را بیامرزد، این است سخن شریف تو، و فرمود: بال و پر فروتنی و مهربانی را برای آنان…