احادیث درباره کار زیاد از امام صادق (ع)

عَنْ سَمَاعَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ لاَ تَسْتَكْثِرُوا كَثِيرَ اَلْخَيْرِ وَ لاَ تَسْتَقِلُّوا قَلِيلَ اَلذُّنُوبِ فَإِنَّ قَلِيلَ اَلذُّنُوبِ يَجْتَمِعُ حَتَّى يَصِيرَ كَثِيرا وَ خَافُوا اَللَّهَ فِي اَلسِّرِّ حَتَّى تُعْطُوا مِنْ أَنْفُسِكُمُ اَلنَّصَفَ وَ سَارِعُوا إِلَى طَاعَةِ اَللَّهِ وَ اُصْدُقُوا اَلْحَدِيثَ وَ أَدُّوا اَلْأَمَانَةَ فَإِنَّ ذَلِكَ لَكُمْ وَ لاَ تَظْلِمُوا وَ لاَ تَدْخُلُوا فِيمَا لاَ يَحِلُّ لَكُمْ فَإِنَّ ذَلِكَ عَلَيْكُمْ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:خیر بسیار مثل عبادت یا بخشش زیاد را زیاد نشمارید، و گناهان اندک را کم نشمارید، زیرا گناهان اندک انباشته می شود تا زیاد می گردد، و در نهان از خدا بترسید و انصاف داشته باشید، و بسوی طاعت الهی بشتابید، راست گفتار باشید و امانت را به صاحبش برگردانید، که به نفع شماست، ظلم نکنید، و در آنچه برایتان حلال نیست داخل نشوید، زیرا این کار بضرر شماست.

عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ لِحُمْرَانَ اُنْظُرْ إِلَى مَنْ هُوَ دُونَكَ وَ لاَ تَنْظُرْ إِلَى مَنْ هُوَ فَوْقَكَ فَإِنَّ ذَلِكَ أَقْنَعُ بِمَا قُسِمَ لَكَ وَ أَحْرَى أَنْ تَسْتَوْجِبَ اَلزِّيَادَةَ مِنَ اَللَّهِ وَ اِعْلَمْ أَنَّ اَلْعَمَلَ اَلدَّائِمَ اَلْقَلِيلَ عَلَى اَلْيَقِينِ أَفْضَلُ عِنْدَ اَللَّهِ مِنَ اَلْعَمَلِ اَلدَّائِمِ اَلْكَثِيرِ عَلَى غَيْرِ يَقِينٍ وَ اِعْلَمْ أَنَّهُ لاَ وَرَعَ أَنْفَعُ مِنِ اِجْتِنَابِ مَحَارِمِ اَللَّهِ وَ اَلْكَفِّ عَنْ أَذَى اَلْمُسْلِمِينَ وَ اِغْتِيَابِهِمْ وَ لاَ عَيْشَ أَهْنَأُ مِنْ…

امام صادق علیه السّلام به حمران می فرمود:همیشه به زیر دست خویش نگاه کن، و به کسی که از تو برتر است نگاه مکن، زیرا این کار موجب زیادی قناعت و رضا نسبت به آنچه روزیت شده می گردد، و سزاوار است از اینکه مستوجب زیادی در روزی گردی.و بدان که کار دایم کم همراه یقین نزد خداوند برتر است از عمل دایم زیادی که بدون یقین باشد، و نیز آگاه باش که هیچ پرهیزی سودمندتر از ترک محرمات الهی و اجتناب از اذیّت و غیبت مسلمانان نیست، و هیچ معاشرتی گواراتر از خوش خلقی نیست، و هیچ مالی سودمندتر از قناعت به اندکی که کافی برای زندگانی باشد نیست، و هیچ نادانی ضرر رساننده تر از خود پسندی نیست.

عَنِ اَلْمُفَضَّلِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : يُقَالُ لِلْمُؤْمِنِ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ تَصَفَّحْ وُجُوهَ اَلنَّاسِ فَمَنْ كَانَ سَقَاكَ شَرْبَة أَوْ أَطْعَمَكَ أُكْلَة أَوْ فَعَلَ بِكَ كَذَا وَ كَذَا فَخُذْ بِيَدِهِ فَأَدْخِلْهُ اَلْجَنَّةَ قَالَ فَإِنَّهُ لَيَمُرُّ عَلَى اَلصِّرَاطِ وَ مَعَهُ بَشَرٌ كَثِيرٌ فَتَقُولُ اَلْمَلاَئِكَةُ إِلَى أَيْنَ يَا وَلِيَّ اَللَّهِ إِلَى أَيْنَ يَا عَبْدَ اَللَّهِ فَيَقُولُ اَللَّهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ أَجِيزُوا لِعَبْدِي فَأَجَازُوهُ وَ إِنَّمَا سُمِّيَ اَلْمُؤْمِنُ مُؤْمِنا لِأَنَّهُ يُؤْمِنُ عَلَى اَللَّهِ فَيُجِيزُ أَمَانَهُ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:روز قیامت به مؤمن گفته می شود؛ در صورتهای این مردم خوب تأمل کن، هر کس از اینها که آبی به تو نوشانده یا غذایی خورانده، یا کاری برایت انجام داده دستش را بگیر و او را به بهشت ببر، فرد مؤمن از صراط می گذرد در حالی که افراد زیادی همراهش هستند. ملائک می پرسند:به کجا ای دوستان خدا؟ به کجا ای بندگان خدا؟ خداوند متعال می فرماید:به بندۀ من اجازه دهید، آنها هم اجازه می دهند، و علّت اینکه مؤمن را مؤمن نامیده اند این است که او نزد خدا امان می دهد و امانش را خدا می پذیرد.

عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ زِيَادٍ قَالَ : سَلَّمْنَا عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ بِمِن ى ثُمَّ قُلْتُ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ إِنَّا قَوْمٌ مُجْتَازُونَ لَسْنَا نُطِيقُ هَذَا اَلْمَجْلِسَ مِنْكَ كُلَّمَا أَرَدْنَاهُ وَ لاَ نَقْدِرُ عَلَيْهِ فَأَوْصِنَا قَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اَللَّهِ وَ صِدْقِ اَلْحَدِيثِ وَ أَدَاءِ اَلْأَمَانَةِ وَ حُسْنِ اَلصِّحَابَةِ لِمَنْ صَاحَبَكُمْ وَ إِفْشَاءِ اَلسَّلاَمِ وَ إِطْعَامِ اَلطَّعَامِ صَلُّوا فِي مَسَاجِدِهِمْ وَ عُودُوا مَرْضَاهُمْ وَ اِتَّبِعُوا جَنَائِزَهُمْ فَإِنَّ أَبِي حَدَّثَنِي أَنَّ شِيعَتَنَا أَهْلَ اَلْبَيْتِ كَانُوا…

عبد اللّٰه بن زیاد گوید:در منی بر امام صادق علیه السّلام سلام کردیم، سپس پرسیدم:ای پسر رسول خدا ما گروهی عبورکننده ایم، هر چه خواستیم نتوانستیم با شما همنشین شویم، و موفق به این کار نشدیم، ما را وصیتی کن، فرمود:شما را به پرهیز الهی، و راستی در گفتار، و اداء امانت، و خوشرفتاری با رفیقان، و بلند سلام کردن، و غذا دادن به فقیران سفارش می کنم، در مسجدهایشان نماز بخوانید، مریضهای آنان را عیادت کنید، جنازه هایشان را تشییع کنید، پدرم به من می فرمود:شیعیان ما اهل بیت بهترین کسان در بین موجودین خودشان بودند، اگر فقیهی بود از شیعیان بود، و اگر مؤذّنی بود از بین آنان بود، و اگر امام و رهبری بود از بین آنان بود، و اگر سرپرستی کنندۀ یتیمی بود از بین آنان بود، و اگر امانتداری بود از آنان بود، و اگر ودیعه…

سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع هَلْ لِلْعِبَادِ مِنَ اَلاِسْتِطَاعَةِ شَيْ ءٌ قَالَ فَقَالَ لِي إِذَا فَعَلُوا اَلْفِعْلَ كَانُوا مُسْتَطِيعِينَ بِالاِسْتِطَاعَةِ اَلَّتِي جَعَلَهَا اَللَّهُ فِيهِمْ قَالَ قُلْتُ وَ مَا هِيَ قَالَ اَلْآلَةُ مِثْلُ اَلزَّانِي إِذَا زَنَى كَانَ مُسْتَطِيعاً لِلزِّنَا حِينَ زَنَى وَ لَوْ أَنَّهُ تَرَكَ اَلزِّنَا وَ لَمْ يَزْنِ كَانَ مُسْتَطِيعاً لِتَرْكِهِ إِذَا تَرَكَ قَالَ ثُمَّ قَالَ لَيْسَ لَهُ مِنَ اَلاِسْتِطَاعَةِ قَبْلَ اَلْفِعْلِ قَلِيلٌ وَ لاَ كَثِيرٌ وَ لَكِنْ مَعَ اَلْفِعْلِ وَ اَلتَّرْكِ كَانَ مُسْتَطِيعاً قُلْتُ فَعَلَى مَا ذَا يُعَذِّبُهُ قَالَ…

صالح نیلی گوید: از امام صادق(ع)پرسیدم، آیا بندگان از استطاعت بهره ای دارند؟ حضرت بمن فرمود: زمانی که کار را انجام دادند استطاعت دارند باستطاعتی که خدا در آنها نهاده است، عرضکردم: آن چیست؟ فرمود: آلت و ابزار است مانند زناکار که چون زنا کند در زمان زنا استطاعت آن را داشته است و چون ترک زنا کند و مرتکب آن نشود استطاعت ترک زنا داشته است، سپس فرمود: برای او پیش از عمل هیچ گونه استطاعتی نه کم و نه زیادش نباشد بلکه در صورت انجام دادن یا ترک کردن مستطیع است. عرضکردم: (اگر آلت و ابزار معصیت هم از خداست)پس چرا زناکار را عذاب میکنند؟ فرمود: بسبب حجت رسا(که عقل او و بیان پیمبرانست)و ابزاری که در بندگان ترکیب کرده(و آن قدرت و اختیار ایشانست)خدا هیچ کس را بر نافرمانی خود مجبور نسازد و از هیچ کس کفر را…

اَلْأَنْبِيَاءُ وَ اَلْمُرْسَلُونَ عَلَى أَرْبَعِ طَبَقَاتٍ فَنَبِيٌّ مُنَبَّأٌ فِي نَفْسِهِ لاَ يَعْدُو غَيْرَهَا وَ نَبِيٌّ يَرَى فِي اَلنَّوْمِ وَ يَسْمَعُ اَلصَّوْتَ وَ لاَ يُعَايِنُهُ فِي اَلْيَقَظَةِ وَ لَمْ يُبْعَثْ إِلَى أَحَدٍ وَ عَلَيْهِ إِمَامٌ مِثْلُ مَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ عَلَى لُوطٍ ع وَ نَبِيٌّ يَرَى فِي مَنَامِهِ وَ يَسْمَعُ اَلصَّوْتَ وَ يُعَايِنُ اَلْمَلَكَ وَ قَدْ أُرْسِلَ إِلَى طَائِفَةٍ قَلُّوا أَوْ كَثُرُوا كَيُونُسَ قَالَ اَللَّهُ لِيُونُسَ وَ أَرْسَلْناهُ إِلى مِائَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ قَالَ يَزِيدُونَ ثَلاَثِينَ أَلْفاً وَ عَلَيْهِ إِمَامٌ وَ اَلَّذِي يَرَى فِي…

امام صادق علیه السلام فرمود: پیغمبران و رسولان چهار طبقه باشند: 1-پیغمبری که تنها برای خودش پیغمبر است و بدیگری تجاوز نمیکند(و خدا بوسیله ای وظایف شخصی او را باو میفهماند)2-پیغمبری که در خواب میبیند و آواز هاتف را میشنود ولی خود او را در بیداری نمیبیند و بر هیچ کس مبعوث نیست و خود او امام و پیشوایی دارد. چنانچه ابراهیم بر لوط(ع)امام بود 3-پیغمبری که در خواب میبیند و صدا را میشنود و فرشته را می بیند و بسوی گروهی کم یا زیاد مبعوث است مانند یونس، خدا باو فرماید: (147 سوره 37)«ما او را بسوی صد هزار نفر بلکه بیشتر فرستادیم»امام فرمود: مقدار بیشتر سی هزار بود و یونس را پیشوایی بود(که جناب موسی باشد و او شریعت موسی را ترویج میکرد)4-پیغمبری که در خواب میبیند و صدا را میشنود و در بیداری میبیند و او…

إِنَّ اَلْقَصْدَ أَمْرٌ يُحِبُّهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِنَّ اَلسَّرَفَ أَمْرٌ يُبْغِضُهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حَتَّى طَرْحَكَ اَلنَّوَاةَ فَإِنَّهَا تَصْلُحُ لِشَيْ ءٍ وَ حَتَّى صَبَّكَ فَضْلَ شَرَابِكَ.

امام صادق فرمود: میانه روی کاری است که خدایش دوست میدارد و زیاده روی کاری است که خدا را ناخوش آید حتی اگر هسته خرما را که ممکن است روزی بکار آید دور افکنی و پس مانده آبی را که آشامیده ای بر زمین بریزی.

فِي اَلسِّوَاكِ اِثْنَتَا عَشْرَةَ خَصْلَةً هُوَ مِنَ اَلسُّنَّةِ وَ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ وَ مَجْلاَةٌ لِلْبَصَرِ وَ يُرْضِي اَلرَّحْمَنَ وَ يُبَيِّضُ اَلْأَسْنَانَ وَ يَذْهَبُ بِالْحَفَرِ وَ يَشُدُّ اَللِّثَةَ وَ يُشَهِّي اَلطَّعَامَ وَ يَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ وَ يَزِيدُ فِي اَلْحِفْظِ وَ يُضَاعَفُ بِهِ اَلْحَسَنَاتُ وَ تَفْرَحُ بِهِ اَلْمَلاَئِكَةُ.

امام صادق علیه السلام فرمود: در مسواک کردن دوازده خاصیت است: از روش پیغمبر است و پاک کننده دهان و روشنی بخش چشم و خدای رحمان را خوشنود سازد و دندانها را سفید کند و چرک دندان را ببرد و لثه را محکم کند و خوراک را گوارا مینماید و بلغم را میبرد و حافظه را زیاد کند و بکارهای نیک بخاطر مسواک چند برابر پاداش داده شود و فرشتگان با آن خوشحال شوند.

حَضَرَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ اَلصَّادِقُ ع مَجْلِسَ اَلْمَنْصُورِ يَوْماً وَ عِنْدَهُ رَجُلٌ مِنَ اَلْهِنْدِ يَقْرَأُ كُتُبَ اَلطِّبِّ فَجَعَلَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ اَلصَّادِقُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع يُنْصِتُ لِقِرَاءَتِهِ فَلَمَّا فَرَغَ اَلْهِنْدِيُّ قَالَ لَهُ يَا أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ أَ تُرِيدُ مِمَّا مَعِي شَيْئاً قَالَ لاَ فَإِنَّ مَا مَعِي خَيْرٌ مِمَّا مَعَكَ قَالَ وَ مَا هُوَ قَالَ أُدَاوِي اَلْحَارَّبِالْبَارِدِ وَ اَلْبَارِدَ بِالْحَارِّ وَ اَلرَّطْبَ بِالْيَابِسِ وَ اَلْيَابِسَ بِالرَّطْبِ وَ أَرُدُّ اَلْأَمْرَ كُلَّهُ إِلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ…

ربیع نگهبان منصور گوید: روزی امام صادق بمجلس منصور تشریف آورد و مردی هندی که کتابهای طب را میخواند نزد مامون بود مدتی که آن مرد سرگرم خواندن بود حضرت خاموش بود و گوش میداد چون هندی از کار خواندن پرداخت بآن حضرت گفت یا ابا عبد الله از آنچه با من است چیزی میخواهی؟ فرمود: نه زیرا آنچه خود دارم بهتر است از آنچه تو داری عرض کرد: آنچه شما دارید چیست؟ فرمود: گرمی را با دوای سرد و سردی را با داروی گرم و رطوبت را با خشکی و خشکی را با رطوبت درمان می کنم و همه کار را بخدای عز و جل باز میگردانم و آنچه را که رسول خدا فرموده است بکار میبندم که فرمود: بدان که معده جایگاه درد است و پرهیز درمان درد و آنچه را که بدن بآن عادت کرده بازش میدهم هندی عرض کرد: مگر طب جز این است؟ امام صادق علیه السلام فرمود تو…

كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ جَمَاعَةٌ مِنْ مَوَالِيهِ فَجَرَى ذِكْرُ اَلْعَقْلِ وَ اَلْجَهْلِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع اِعْرِفُوا اَلْعَقْلَ وَ جُنْدَهُ وَ اَلْجَهْلَ وَ جُنْدَهُ تَهْتَدُوا قَالَ سَمَاعَةُ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ لاَ نَعْرِفُ إِلاَّ مَا عَرَّفْتَنَا فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع إِنَّ اَللَّهَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ خَلَقَ اَلْعَقْلَ وَ هُوَ أَوَّلُ خَلْقٍ خَلَقَهُ مِنَ اَلرُّوحَانِيِّينَ عَنْ يَمِينِ اَلْعَرْشِ مِنْ نُورِهِ فَقَالَ لَهُ أَقْبِلْ فَأَقْبَلَ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ فَقَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقْتُكَ خَلْقاً…

سماعه بن مهران گوید: در خدمت امام صادق بودم و گروهی از دوستان هم در محضرش بودند صحبت خرد و نادانی پیش آمد امام صادق علیه السلام فرمود: خرد و لشکر او و نادانی و لشکر او را بشناسید تا هدایت شوید سماعه گوید عرض کردم قربانت شوم ما جز آنچه تو بما معرفی کنی نمی شناسیم امام صادق فرمود بدرستی که خدای بزرگوار خرد را آفرید و او نخستین آفریده ای است که خداوند او را از روحانیین آفرید که از نور خود در سمت راست عرش بود پس باو فرمود روی بمن آر پس او روی آورد سپس باو فرمود روی از من بگردان پس او روی بگردانید پس خدای تبارک و تعالی فرمود من ترا آفریده بزرگی آفریدم و تو را بر همه آفریدگانم گرامی داشتم حضرت فرمود سپس نادانی را از دریای تلخ و تاریک آفرید و باو فرمود روی از من بگردان او روی بگردانید سپس باو فرمود…

هَذِهِ شَرَائِعُ اَلدِّينِ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يَتَمَسَّكَ بِهَا وَ أَرَادَ اَللَّهُ هُدَاهُ إِسْبَاغُ اَلْوُضُوءِ كَمَا أَمَرَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي كِتَابِهِ اَلنَّاطِقِ غَسْلُ اَلْوَجْهِ وَ اَلْيَدَيْنِ إِلَى اَلْمِرْفَقَيْنِ وَ مَسْحُ اَلرَّأْسِ وَ اَلْقَدَمَيْنِ إِلَى اَلْكَعْبَيْنِ مَرَّةً مَرَّةً وَ مَرَّتَانِ جَائِزٌ وَ لاَ يَنْقُضُ اَلْوُضُوءَ إِلاَّ اَلْبَوْلُ وَ اَلرِّيحُ وَ اَلنَّوْمُ وَ اَلْغَائِطُ وَ اَلْجَنَابَةُ وَ مَنْ مَسَحَ عَلَى اَلْخُفَّيْنِ فَقَدْ خَالَفَ اَللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ كِتَابَهُ وَ وُضُوؤُهُ لَمْ يَتِمَّ وَ صَلاَتُهُ غَيْرُ مُجْزِيَةٍ وَ اَلْأَغْسَالُ…

امام صادق فرمود: این ها دستورات دین است برای کسی که بخواهد پایبند آنها شده و خداوند هدایت او را خواسته باشد: وضو را آن طوری که خدای عز و جل در کتاب گویای خود دستور فرموده 226 - 3 است بطور کامل بجای آورد شستن روی و هر دو دست تا آرنج و مسح سر و دو پا را تا برآمدگی استخوان پشت پا هر کدام یک بار و دو بار نیز جایز است و وضو را باطل نمیکند مگر بول و بادی که از شخص بیرون می آید و خواب و غایط و جنابت و کسی که از روی کفش هایش مسح بکشد با خدا و رسول و قرآن او مخالفت کرده است و وضواش درست نیست و نمازش کفایت نمی کند. از جمله غسلها غسل جنابت است و غسل حیض و غسل میت و غسل کسی که بدن میت را پس از سرد شدن مس کند و غسل برای کسی که میت را غسل می دهد و غسل روز جمعه و غسل دو عید(فطر و قربان) و غسل داخل شدن بمکه…

إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَصَّ رَسُولَهُ ص بِمَكَارِمِ اَلْأَخْلاَقِ فَامْتَحِنُوا أَنْفُسَكُمْ فَإِنْ كَانَتْ فِيكُمْ فَاحْمَدُوا اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ اِرْغَبُوا إِلَيْهِ فِي اَلزِّيَادَةِ مِنْهَا فَذَكَرَهَا عَشَرَةً اَلْيَقِينَ وَ اَلْقَنَاعَةَ وَ اَلصَّبْرَ وَ اَلشُّكْرَ وَ اَلرِّضَا وَ حُسْنَ اَلْخُلُقِ وَ اَلسَّخَاءَ وَ اَلْغَيْرَةَ وَ اَلشَّجَاعَةَ وَ اَلْمُرُوءَةَ.

امام صادق علیه السلام فرمود: همانا خدای تبارک و تعالی پیغمبر خود را باخلاق ستوده مخصوص فرمود: شما خود را بیازمایید اگر آن اخلاق در شما بود خدای عز و جل را بستایید و از خداوند بخواهید که آن اخلاق در شما فزون تر گردد سپس آنها را ده شمرد یقین و قناعت و بردباری و سپاس گزاری و رضا و خوش رفتاری و دست بخشنده و غیرت و شجاعت و جوانمردی.