سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع يَقُولُ إِنَّ اَلْمُؤْمِنَ لاَ تَكُونُ سَجِيَّتُهُ اَلْكَذِبَ وَ اَلْبُخْلَ وَ اَلْفُجُورَ وَ لَكِنْ رُبَّمَا أَلَمَّ بِشَيْ ءٍ مِنْ هَذَا لاَ يَدُومُ عَلَيْهِ فَقِيلَ لَهُ أَ فَيَزْنِي قَالَ نَعَمْ هُوَ مُفَتَّنٌ تَوَّابٌ وَ لَكِنْ لاَ يُولَدُ لَهُ اِبْنٌ مِنْ تِلْكَ اَلنُّطْفَةِ .
حلبی گوید: شنیدم از امام صادق(ع)میفرمود: براستی که مومن با دروغ و بخل و ناپاکی خو نگیرد و لکن گاهی بیکی از اینها آلوده شود نه همیشه، بآن حضرت عرض شد: آیا مومن زنا هم میکند؟ فرمود: بلی باین کار مبتلا میگردد و توبه میکند ولی او را فرزندی از چنین نطفه متولد نمیشود.
جَرَتْ فِي اَلْبَرَاءِ بْنِ مَعْرُورٍ اَلْأَنْصَارِيِّ ثَلاَثٌ مِنَ اَلسُّنَنِ أَمَّا أُولاَهُنَّ فَإِنَّ اَلنَّاسَ كَانُوا يَسْتَنْجُونَ بِالْأَحْجَارِ فَأَكَلَ اَلْبَرَاءُ بْنُ مَعْرُورٍ اَلدُّبَّاءَ فَلاَنَ بَطْنُهُ فَاسْتَنْجَى بِالْمَاءِ فَأَنْزَلَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهِ إِنَّ اَللّهَ يُحِبُّ اَلتَّوّابِينَ وَ يُحِبُّ اَلْمُتَطَهِّرِين َجَرَتِ اَلسُّنَّةُ فِي اَلاِسْتِنْجَاءِ بِالْمَاءِ فَلَمَّا حَضَرَتْهُ اَلْوَفَاةُ كَانَ غَائِباً عَنِ اَلْمَدِينَةِ فَأَمَرَ أَنْ يُحَوَّلَ وَجْهُهُ إِلَى رَسُولِ اَللَّهِ ص وَ أَوْصَى بِالثُّلُثِ مِنْ مَالِهِ فَنَزَلَ اَلْكِتَابُ بِالْقِبْلَةِ وَ…
امام صادق فرمود: در باره برا بن معرور انصاری سه قانون از قوانین عمومی اسلام وضع و اجرا گردید. اما اولی آن بود که مردم با سنگها محل مدفوع را پاک میکردند برا بن معرور گردویی خورد و لینت مزاج یافت و خود را با آب شست خدای عز و جل در باره او این آیه فرو فرستاد: / ان الله یحب التوابین و یحب المتطهرین / : (براستی که خداوند آنان را که بسیار توبه میکنند دوست میدارد و آنان را که بسیار پاکیزه اند دوست میدارد) سپس این دستور بطور عموم اجرا گردید. (و دیگر آنکه)چون مرگ برا فرا رسید بیرون شهر مدینه بود دستور داد که رویش را بسوی رسول خدا برگردانند و وصیت کرد که یک سوم از دارایی اش را در راه خدا صرف کنند پس آیه قبله نازل شد و قانون جواز وصیت به ثلث بطور عموم وضع گردید.
مَنْ أُعْطِيَ أَرْبَعاً لَمْ يُحْرَمْ أَرْبَعاً مَنْ أُعْطِيَ اَلدُّعَاءَ لَمْ يُحْرَمِ اَلْإِجَابَةَ وَ مَنْ أُعْطِيَ اَلاِسْتِغْفَارَ لَمْ يُحْرَمِ اَلتَّوْبَةَ وَ مَنْ أُعْطِيَ اَلشُّكْرَ لَمْ يُحْرَمِ اَلزِّيَادَةَ وَ مَنْ أُعْطِيَ اَلصَّبْرَ لَمْ يُحْرَمِ اَلْأَجْرَ.
امام صادق(ع)فرمود: هر کس از چهار چیز بهره مند است از چهار چیز بی بهره نیست آنکه از دعا بهره مند است از پذیرش بی بهره نیست و آنکه از استغفار بهره مند است از توبه محروم نگردد و آنکه را توفیق شکر نعمت داده شود از فزون گشتن نعمت بی بهره نماند و آن را که شکیبایی داده شده است از پاداش آن بی بهره نخواهد بود.
سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِذِ اِبْتَلى إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ مَا هَذِهِ اَلْكَلِمَاتُ قَالَ هِيَ اَلْكَلِمَاتُ اَلَّتِي تَلَقَّاهَا آدَمُ مِنْ رَبِّهِ فَتابَ عَلَيْهِ وَ هُوَ أَنَّهُ قَالَ ;يَا رَبِّ أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍّ وَ فَاطِمَةَ وَ اَلْحَسَنِ وَ اَلْحُسَيْنِ إِلاَّ تُبْتَ عَلَيَّ; فَتَابَ اَللَّهُ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ اَلتَّوّابُ اَلرَّحِيمُ فَقُلْتُ لَهُ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَمَا يَعْنِي عَزَّ وَ جَلَّ بِقَوْلِهِ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ يَعْنِي فَأَتَمَّهُنَّ إِلَى اَلْقَائِمِ ع اِثْنَيْ عَشَرَ إِمَاماً تِسْعَةٌ مِنْ وُلْدِ…
مفضل بن عمر گوید: از امام صادق(ع)پرسیدم که خدای عز و جل در آیه شریفه میفرماید: هنگامی که ابراهیم را پروردگارش به کلماتی آزمود آن کلمات کدامند؟ فرمود: همان کلماتی است که آدم آنها را از پروردگارش دریافت نمود و توبه اش پذیرفته شد و آن اینکه عرضکرد پروردگارا بحق محمد و علی و فاطمه و حسن و حسین از تو مسالت دارم که توبه ام را به پذیری و خداوند نیز توبه او را پذیرفت که او توبه پذیر و مهربان است، عرضکردم یا ابن رسول الله مقصود خداوند از اینکه میفرماید ابراهیم کلمات را به پایان رسانید چیست؟ فرمود یعنی تا حضرت قایم تا پایان دوازده امام که نه نفرشان از فرزندان حسین اند خدا را قسم داد مفضل گوید: عرضکردم اش یا ابن رسول الله مرا از معنای فرمایش خدای عز و جل آگاه فرما که می فرماید(خداوند آن را در فرزندان…
إِذَا بَلَغَ اَلْمَرْءُ أَرْبَعِينَ سَنَةً آمَنَهُ اَللَّهُ مِنَ اَلْأَدْوَاءِ اَلثَّلاَثَةِ اَلْجُنُونِ وَ اَلْجُذَامِ وَ اَلْبَرَصِ فَإِذَا بَلَغَ اَلْخَمْسِينَ خَفَّفَ اَللَّهُ حِسَابَهُ فَإِذَا بَلَغَ اَلسِّتِّينَ رَزَقَهُ اَللَّهُ اَلْإِنَابَةَ إِلَيْهِ فَإِذَا بَلَغَ اَلسَّبْعِينَ أَحَبَّهُ أَهْلُ اَلسَّمَاءِ فَإِذَا بَلَغَ اَلثَّمَانِينَ أَمَرَ اَللَّهُ بِإِثْبَاتِ حَسَنَاتِهِ وَ إِلْقَاءِ سَيِّئَاتِهِ فَإِذَا بَلَغَ اَلتِّسْعِينَ غَفَرَ اَللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ مَا تَأَخَّرَ وَ كُتِبَ أَسِيرَ اَللَّهِ فِي أَرْضِهِ.
هنگامی که مرد به چهل سالگی رسد خداوند او را از سه بیماری: دیوانگی، جذام و پیسی در امان دارد و چون به پنجاه سالگی رسد خداوند حسابش را آسان گیرد و آنگاه که به شصت سالگی رسد خداوند توبه و رویگردانی از کارهای ناشایست را روزی او گرداند و آن هنگام که به هفتاد سالگی رسد آسمانیان او را دوست بدارند و چون به هشتاد سالگی رسد خداوند به ثبت نیکی هایش و وارهاندن گناهانش فرمان دهد و آنگاه که به نود سالگی رسد خداوند گناهان پیشین و پسین او را از ابتدا تا انتها بیامرزد و اسیر خدا در زمین به شمار آید.
شُهُودُ اَلزُّورِ يُجْلَدُونَ جَلْداً لَيْسَ لَهُ وَقْتٌ وَ ذَلِكَ إِلَى اَلْإِمَامِ يُطَافُ عَلَيْهِمْ حَتَّى يُعْرَفُوا فَلاَ يَعُودُوا قَالَ فَقُلْتُ لَهُ وَ إِنْ تَابُوا وَ أَصْلَحُوا تُقْبَلُ شَهَادَتُهُمْ بَعْدَهُ قَالَ إِذَا تَابُوا تَابَ اَللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ قُبِلَتْ شَهَادَتُهُمْ .
سماعه بن مهران گوید: امام صادق علیه السلام فرمود: گواهان دروغگو باید تازیانه بخورند و حد معینی ندارد و امام(حاکم شرع)آن را تعیین می کند و همچنین در میان مردم گردانده می شوند تا همگان او را بشناسند و دیگر این کار را تکرار نکنند. عرض کردم: اگر توبه کنند و خود را اصلاح نمایند از آن پس گواهی آنان پذیرفته می شود؟ فرمود: اگر توبه کنند خداوند توبه شان را می پذیرد و از آن پس گواهی شان پذیرفته می گردد.
فِي شَاهِدِ اَلزُّورِ مَا تَوْبَتُهُ قَالَ يُؤَدِّي اَلْمَالَ اَلَّذِي شَهِدَ عَلَيْهِ بِقَدْرِ مَا ذَهَبَ مِنْ مَالِهِ إِنْ كَانَ اَلنِّصْفَ أَوِ اَلثُّلُثَ إِنْ كَانَ يَشْهَدُ هُوَ وَ آخَرُ مَعَهُ أَدَّى اَلنِّصْفَ .
محمد بن مسلم از امام صادق علیه السلام پرسید: گواهی دهنده دروغگو چگونه توبه کند؟ فرمود: مقدار مالی را با گواهی او از دارایی صاحبش کاسته شده به او بپردازد، اگر نیمی از دارایی اش از دست رفته نیمی از دارایی اش را بپردازد و اگر ثلث دارایی اش از دست رفته ثلث آن را بپردازد و اگر دو نفر گواهی داده اند نیمی از مال را به صاحبش بپردازد.
اَلْمُنَافِقُ إِذَا حَدَّثَ عَنِ اَللَّهِ وَ عَنْ رَسُولِهِ كَذَبَ وَ إِذَا وَعَدَ اَللَّهَ وَ رَسُولَهُ أَخْلَفَ وَ إِذَا مَلَكَ خَانَ اَللَّهَ وَ رَسُولَهُ فِي مَالِهِ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِما أَخْلَفُوا اَللّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ وَ قَوْلُهُ وَ إِنْ يُرِيدُوا خِيانَتَكَ فَقَدْ خانُوا اَللّهَ مِنْ قَبْلُ فَأَمْكَنَ مِنْهُمْ وَ اَللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ قَوْلُهُ
منافق چون از خدای و پیامبرش سخنی نقل کند دروغ گوید و آنگاه که به خدای و پیامبرش وعده ای دهد سرباز زند و چون توانگر شود در دارایی اش به خدا و پیامبرش خیانت ورزد و این همان سخن خدای عزیز و جلیل است که فرمود: «در نتیجه به سزای آن که با خدا خلف وعده کردند و از آن روی که دروغ می گفتند در دل هایشان تا روزی که او را دیدار می کنند-پیامدهای نفاق را باقی گذارد» توبه ، آیه 77 و فرموده او: «و اگر بخواهند به تو خیانت کنند پیش از این نیز به خدا خیانت کردند و خدا تو را بر آنان مسلط ساخت و خدا دانای حکیم است». انفال ، آیه 71 .
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ : كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ عِنْدَهُ عِدَّةٌ مِنْ مَوَالِيهِ فَجَرَى ذِكْرُ اَلْعَقْلِ وَ اَلْجَهْلِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ اِعْرِفُوا اَلْعَقْلَ وَ جُنْدَهُ وَ اَلْجَهْلَ وَ جُنْدَهُ تَهْتَدُوا قَالَ سَمَاعَةُ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ لاَ نَعْرِفُ إِلاَّ مَا عَرَّفْتَنَا فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ إِنَّ اَللَّهَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ خَلَقَ اَلْعَقْلَ وَ هُوَ أَوَّلُ خَلْقٍ خَلَقَهُ مِنَ اَلرُّوحَانِيِّينَ عَنْ يَمِينِ اَلْعَرْشِ مِنْ نُورِهِ فَقَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ ثُمَّ قَالَ لَهُ…
سماعة بن مهران گوید:خدمت حضرت صادق علیه السّلام بودم، و جمعی از دوستان ایشان هم حضور داشتند، صحبت از عقل و جهل به میان آمد، امام صادق علیه السّلام فرمود:عقل و لشکریانش را و جهل و لشکریانش را بشناسید تا هدایت شوید، سماعه گوید:عرض کردم:فدایت شوم، غیر از آنچه شما به ما بفهمانید نمی دانیم، امام صادق علیه السّلام فرمود: خداوند جلّ ثناؤه عقل را آفرید، او اوّلین مخلوقاتش بود که از نور خویش و از طرف راست عرش آفرید، سپس به او فرمود:پس رو، او پس رفت، بعد فرمود:پیش آی، او پیش آمد، خداوند عزّ و جلّ به او فرمود:تو را با عظمت آفریدم، و بر تمامی آفریدگانم شرافت بخشیدم. فرمود:سپس جهل را آفرید، به او فرمود:عقب برو، عقب رفت، بعد فرمود:پیش آی، او قبول نکرد، خداوند به او فرمود:گردن کشی کردی، او را از رحمت خود…
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى لِمُوسَى يَا مُوسَى إِنَّ اَلدُّنْيَا دَارُ عُقُوبَةٍ عَاقَبْتُ فِيهَا آدَمَ عِنْدَ خَطِيئَتِهِ وَ جَعَلْتُهَا مَلْعُونَة مَلْعُونٌ مَا فِيهَا إِلاَّ مَا كَانَ مِنْهَا لِي يَا مُوسَى إِنَّ عِبَادِيَ اَلصَّالِحِينَ زَهِدُوا فِيهَا بِقَدْرِ عِلْمِهِمْ بِي وَ سَائِرُهُمْ مِنْ خَلْقِي رَغِبُوا فِيهَا بِقَدْرِ جَهْلِهِمْ بِي وَ مَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ خَلْقِي عَظَّمَهَا فَقَرَّتْ عَيْنُهُ فِيهَا وَ لَمْ يُحَقِّرْهَا أَحَدٌ إِلاَّ اِنْتَفَعَ بِهَا ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ إِنْ قَدَرْتُمْ أَنْ لاَ تُعْرَفُوا…
امام صادق علیه السّلام فرمود:خداوند متعال به موسی علیه السّلام فرمود:ای موسی دنیا خانۀ کیفری است که آدم را به خاطر اشتباهش در آن عقوبت نمودم، و دنیا را ملعون قرار دادم، هر چه در آن است ملعون است مگر آنچه برای من باشد، ای موسی بندگان صالحم به اندازۀ شناختی که از من داشتند در آن زاهد شدند، بقیّۀ آنان به خاطر جهلشان نسبت به من میل به دنیا پیدا کردند، و کسی از بندگانم نیست که آن را بزرگ شمارد و چشمش در آن روشن گردد، و هیچ کس آن را پست نشمرد جز آنکه بدان بهره مند شود. سپس امام صادق علیه السّلام فرمود:اگر توانایی دارید که شناخته نشوید این کار را بکنید، و باکی نداشته باشید که نزد مردم سرزنش شوید، و حال آنکه نزد خدا ستایش می شوید، امیر مؤمنان علیه السّلام می فرمود:در دنیا خیری نیست مگر برای دو…
عَنِ اَلصَّادِقِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ مَنْ أَسْبَغَ وُضُوءَهُ وَ أَحْسَنَ صَلاَتَهُ وَ أَدَّى زَكَّاةَ مَالِهِ وَ كَفَّ غَضَبَهُ وَ سَجَنَ لِسَانَهُ وَ اِسْتَغْفَرَ لِذَنْبِهِ وَ أَدَّى اَلنَّصِيحَةَ لِأَهْلِ بَيْتِهِ فَقَدِ اِسْتَكْمَلَ حَقَائِقَ اَلْإِيمَانِ وَ أَبْوَابُ اَلْجَنَّةِ مُفَتَّحَةٌ لَهُ.
امام صادق علیه السّلام از پدران بزرگوارش از امیر المؤمنین علیه السّلام نقل می کند که فرمود:رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله می فرمود:هر کس وضویش را صحیح و کامل بگیرد و نمازش را بصورت نیکو بجای آورد، و زکات مالش را پرداخت نماید، و خشم و غضبش را فرو نشاند و زبانش را نگهدارد و از گناهانش توبه کند، و خیر اندیشی برای خانواده اش کند؛ بحق حقائق ایمان را کامل کرده است، و درهای بهشت به رویش باز است.
عَنْ عُنْوَانَ اَلْبَصْرِيِّ وَ كَانَ شَيْخا كَبِيرا قَدْ أَتَى عَلَيْهِ أَرْبَعٌ وَ تِسْعُونَ سَنَة قَالَ : كُنْتُ أَخْتَلِفُ إِلَى مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ سِنِينَ فَلَمَّا حَضَرَ جَعْفَرٌ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلْمَدِينَةَ اِخْتَلَفْتُ إِلَيْهِ وَ أَحْبَبْتُ أَنْ آخُذَ عَنْهُ كَمَا أَخَذْتُ مِنْ مَالِكٍ فَقَالَ لِي يَوْما إِنِّي رَجُلٌ مَطْلُوبٌ وَ مَعَ ذَلِكَ لِي أَوْرَادٌ فِي كُلِّ سَاعَةٍ مِنْ آنَاءِ اَللَّيْلِ وَ اَلنَّهَارِ فَلاَ تَشْغَلْنِي عَنْ وِرْدِي فَخُذْ عَنْ مَالِكٍ وَ اِخْتَلِفْ إِلَيْهِ كَمَا كُنْتَ تَخْتَلِفُ إِلَيْهِ فَاغْتَمَمْتُ مِنْ ذَلِكَ وَ خَرَجْتُ مِنْ…
عنوان بصری که پیرمردی نود و چهار ساله ای بود گوید:حدود دو سال با مالک بن انس رفت و آمد داشتم، هنگامی که امام صادق علیه السّلام وارد مدینه شد، خدمت آن حضرت می رسیدم و دوست داشتم آنچه را از مالک می آموختم از آن حضرت بیاموزم، روزی حضرت به من فرمود:من از طرف حکومت تحت نظر می باشم، بعلاوه اینکه در هر ساعت از شب و روز نیز اوراد و اذکاری دارم که باید بگویم، مرا از گفتن ذکر باز مدار، و همان طور که قبلا نزد مالک می رفتی حالا هم برو و مسائلت را از او بپرس، من از این سخنان غمگین شدم، و از نزد ایشان رفتم، و با خود گفتم:اگر در من خیری می دید مرا از خود نمی راند، و به مالک حواله نمی نمود، بار دیگر وارد مسجد رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله شدم و بر امام علیه السّلام سلام کردم، سپس از کنار قبر پیامبر وارد…
