إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَمْ يَدَعْ شَيْئاً يَحْتَاجُ إِلَيْهِ اَلْأُمَّةُ إِلاَّ أَنْزَلَهُ فِي كِتَابِهِ وَ بَيَّنَهُ لِرَسُولِهِ ص وَ جَعَلَ لِكُلِّ شَيْ ءٍ حَدّاً وَ جَعَلَ عَلَيْهِ دَلِيلاً يَدُلُّ عَلَيْهِ وَ جَعَلَ عَلَى مَنْ تَعَدَّى ذَلِكَ اَلْحَدَّ حَدّاً .
امام باقر(ع)میفرمود: خدای تبارک و تعالی چیزی از احتیاجات امت را وانگذاشت جز آنکه آن را در قرآنش فروفرستاد و برای رسولش بیان فرمود و برای هر چیز اندازه و مرزی قرار داد و برای رهنمایی آن رهبری گماشت و برای کسی که از آن مرز تجاوز کند کیفری قرار داد.
سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنِ اَلتَّوْحِيدِ فَقُلْتُ أَتَوَهَّمُ شَيْئاً فَقَالَ نَعَمْ غَيْرَ مَعْقُولٍ وَ لاَ مَحْدُودٍ فَمَا وَقَعَ وَهْمُكَ عَلَيْهِ مِنْ شَيْ ءٍ فَهُوَ خِلاَفُهُ لاَ يُشْبِهُهُ شَيْ ءٌ وَ لاَ تُدْرِكُهُ اَلْأَوْهَامُ كَيْفَ تُدْرِكُهُ اَلْأَوْهَامُ وَ هُوَ خِلاَفُ مَا يُعْقَلُ وَ خِلاَفُ مَا يُتَصَوَّرُ فِي اَلْأَوْهَامِ إِنَّمَا يُتَوَهَّمُ شَيْ ءٌ غَيْرُ مَعْقُولٍ وَ لاَ مَحْدُودٍ .
ابن ابی نجران گوید: از امام جواد(ع)راجع بتوحید سوال کردم و گفتم: میتوانم خدا را چیزی تصور کنم؟ فرمود: آری ولی چیزی که حقیقتش درک نمیشود و حدی ندارد زیرا هر چیز که در خاطرت در آید خدا غیر او باشد، چیزی مانند او نیست و خاطرها او را درک نکنند، چگونه خاطرها درکش کنند در صورتی که او بر خلاف آنچه تعقل شود و در خاطر نقش بندد میباشد، در باره خدا تنها همین اندازه بخاطر گذرد: «چیزی که حقیقتش درک نشود و حدی ندارد».
مَنْ قَرَأَ سُورَةَ ص فِي لَيْلَةِ اَلْجُمُعَةِ أُعْطِيَ مِنْ خَيْرِ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ مَا لَمْ يُعْطَ أَحَدٌ مِنَ اَلنَّاسِ إِلاَّ نَبِيٌّ مُرْسَلٌ أَوْ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَ أَدْخَلَهُ اَللَّهُ اَلْجَنَّةَ وَ كُلَّ مَنْ أَحَبَّ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ حَتَّى خَادِمَهُ اَلَّذِي يَخْدُمُهُ وَ إِنْ لَمْ يَكُنْ فِي حَدِّ عِيَالِهِ وَ لاَ فِي حَدِّ مَنْ يَشْفَعُ فِيهِ.
هر که سوره ص را در شب جمعه تلاوت کند به اندازه ای از نیکی دنیا و آخرت به او داده شود که به هیچ یک از مردمان جز پیامبر فرستاده شده و فرشته تقرب یافته داده نشده است و خداوند او و هر آن کس از خاندانش را که او دوست می دارد به بهشت درآورد حتی خدمتکارش را که او را خدمت گزارده هر چند آن خدمتکار جزو خانواده او و یا از کسانی که اجازه شفاعتشان را داراست به شمار نیاید
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى إِنَّ مِنْ أَغْبَطِ أَوْلِيَائِي عِنْدِي رَجُلا خَفِيفَ اَلْحَالِ ذَا خَطَرٍ أَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ فِي اَلْغَيْبِ وَ كَانَ غَامِضا فِي اَلنَّاسِ جُعِلَ رِزْقُهُ كَفَافا فَصَبَرَ عَلَيْهِ مَاتَ فَقَلَّ تُرَاثُهُ وَ قَلَّ بَوَاكِيهِ.
امام باقر علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله روایت کند که فرمود:خداوند متعال می فرماید: رشک آورترین دوستانم نزد من مردی است که قیود و تشریفات ندارد، و عظیم القدر است، عبادت پروردگارش را در نهان به نیکویی انجام دهد، و در میان مردم گمنام است، روزی خود را به اندازه قرار داده و بر آن شکیباست، هنگامی که از دنیا برود میراثش اندک و گریه کنندگانش کم باشند.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ اَلْعَبْدَ اَلْمُؤْمِنَ لَيَكْرُمُ عَلَى اَللَّهِ حَتَّى لَوْ سَأَلَهُ اَلْجَنَّةَ وَ مَا فِيهَا أَعْطَاهُ وَ لَمْ يَنْتَقِصْ مِنْ مُلْكِهِ شَيْءٌ وَ لَوْ سَأَلَهُ مَوْضِعَ قَدَمِهِ مِنَ اَلدُّنْيَا لَيَحْرِمُهُ وَ إِنَّ اَلْعَبْدَ اَلْكَافِرَ لَيَهُونُ عَلَى اَللَّهِ حَتَّى لَوْ سَأَلَهُ اَلدُّنْيَا وَ مَا فِيهَا لَأَعْطَاهُ وَ لَوْ سَأَلَهُ مَوْضِعَ قَدَمِهِ مِنَ اَلْجَنَّةِ لَيَحْرِمُهُ وَ إِنَّ اَللَّهَ لَيَتَعَاهَدُ اَلْمُؤْمِنَ كَمَا يَتَعَاهَدُ اَلرَّجُلُ أَهْلَهُ بِالْهَدِيَّةِ مِنَ اَلْغَيْبَةِ وَ يَحْمِيهِ اَلدُّنْيَا كَمَا…
امام باقر علیه السّلام فرمود:بندۀ مؤمن نزد خدا به اندازه ای احترام دارد، که حتی اگر بهشت و هر چه در آن است را بخواهد به او عطا کند، بدون آنکه از ملک او چیزی کم گردد، ولی اگر به مقدار یک قدم از دنیا را بخواهد به او نمی دهد، و بندۀ کافر به اندازه ای نزد خدا خوار و پست است که اگر دنیا را با آنچه در آن است از او بخواهد عطایش کند، بدون آنکه از ملک او چیزی کم گردد، و اگر به اندازۀ یک قدمش از بهشت بخواهد به او نمی دهد، و خدا به وسیلۀ بلا و گرفتاری از بندۀ مؤمنش دلجویی می کند، همان طور که مرد مسافر به وسیلۀ هدیه از خانواده اش دلجویی می کند، و او را از دنیا پرهیز دهد، همان گونه که پزشک بیمار را پرهیز دهد.
مَنْ أَذَّنَ عِشْرِينَ سَنَةً مُحْتَسِباً يَغْفِرُ اَللَّهُ لَهُ مَدَّ بَصَرِهِ وَ مَدَّ صَوْتِهِ فِي اَلسَّمَاءِ وَ يُصَدِّقُهُ كُلُّ رَطْبٍ وَ يَابِسٍ سَمِعَهُ وَ لَهُ بِكُلِّ مَنْ يُصَلِّي مَعَهُ فِي مَسْجِدِهِ سَهْمٌ وَ لَهُ مِنْ كُلِّ مَنْ يُصَلِّي بِصَوْتِهِ حَسَنَةٌ.
هر که ده بیست سال حسابگرانه(به حساب خدا)اذان گوید، خداوند او را به اندازه افق دیدش و پیچش صدایش در آسمان بیامرزد و هر خشک و تری که صدایش را بشنود او را تصدیق کند، و برای او همراه هر که در مسجدش نماز گزارد نصیبی باشد و برای او به تعداد هر که با صدای او نماز گزارد حسنه ای است
إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لَمْ يَبْعَثِ اَلْأَنْبِيَاءَ مُلُوكاً فِي اَلْأَرْضِ إِلاَّ أَرْبَعَةً بَعْدَ نُوحٍ ذُو اَلْقَرْنَيْنِ وَ اِسْمُهُ عَيَّاشٌ وَ دَاوُدُ وَ سُلَيْمَانُ وَ يُوسُفُ ع فَأَمَّا عَيَّاشٌ فَمَلَكَ مَا بَيْنَ اَلْمَشْرِقِ وَ اَلْمَغْرِبِ وَ أَمَّا دَاوُدُ فَمَلَكَ مَا بَيْنَ اَلشَّامَاتِ إِلَى بِلاَدِ إِصْطَخْرَ وَ كَذَلِكَ كَانَ مُلْكُ سُلَيْمَانَ وَ أَمَّا يُوسُفُ فَمَلَكَ مِصْرَ وَ بَرَارِيَهَا وَ لَمْ يُجَاوِزْهَا إِلَى غَيْرِهَا.
امام باقر علیه السلام فرمود: خدای تعالی پیغمبری نفرستاده که پادشاهی کند مگر چهار نفر که همه پس از نوح مبعوث شده اند ذو القرنین که نامش عیاش بود و داود و سلیمان و یوسف اما عیاش که پادشاه میان مشرق تا مغرب بود و اما داود پادشاه میان شامات تا شهرهای اصطخر فارس گردید و کشور سلیمان نیز همین اندازه بود. اما یوسف پادشاه مصر و صحراهای مصر گردید و از آن حدود تجاوز نکرد.
نَزَلَتْ هَذِهِ اَلْآيَةُ فِي اَلْقَدَرِيَّةِ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ . إِنّا كُلَّ شَيْ ءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ
امام باقر علیه السلام فرمود: این آیه در باره قدریه فرو فرستاده شده: «بچشید عذاب سودن دوزخ را همانا ما هر چیزی را به اندازه آفریدیم» قمر ، آیه 48 و 49 .
اَلْكَمَالُ كُلُّ اَلْكَمَالِ اَلتَّفَقُّهُ فِي اَلدِّينِ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى اَلنَّائِبَةِ وَ تَقْدِيرُ اَلْمَعِيشَةِ.
تمامی کمال دانش اندوزی در دین و بردباری بر ناگواری و اندازه داری مخارج زندگی است.
عَنْ زُرَارَةَ قَالَ : إِنَّ أَبَا جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ شَيَّعَ جَنَازَة بِالْمَدِينَةِ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَ أَنَا مَعَهُ وَ فِيهَا عَطَاءٌ فَصَرَخَتْ صَارِخَةٌ فَقَالَ لَهَا عَطَاءٌ لَتَسْكُتَنَّ أَوْ لَأَرْجِعَنَّ فَلَمْ تَسْكُتْ فَرَجَعَ فَقُلْتُ قَدْ رَجَعَ عَطَاءٌ فَقَالَ وَ لِمَ فَعَلَ قُلْتُ لِأَنَّ صَارِخَة صَرَخَتْ فَقَالَ لَتَسْكُتَنَّ أَوْ لَأَرْجِعَنَّ فَلَمْ تَسْكُتْ فَرَجَعَ فَقَالَ اِمْضِ بِنَا فَلَوْ أَنَّا إِذَا رَأَيْنَا شَيْئا مِنَ اَلْبَاطِلِ مَعَ اَلْحَقِّ تَرَكْنَا اَلْحَقَّ لَهُ لَمْ نَقْضِ حَقَّ مُسْلِمٍ فَلَمَّا صَلَّى عَلَى اَلْجِنَازَةِ قَالَ وَلِيُّهَا…
زراره گوید:امام باقر علیه السّلام به تشییع جنازه مردی از قریش در مدینه رفته بود، من هم با ایشان بودم، در آن تشییع مردی بنام عطاء نیز بود، ناگهان زنی شروع به فریاد زدن نمود، عطاء به او گفت:آرام می شوی یا برگردم؟زن ساکت نشد و عطاء برگشت.به امام گفتم: عطاء برگشت، فرمود:چرا این کار را کرد؟گفتم:بخاطر ناله و فریادهای زنی، به او گفت:آرام می شوی یا برگردم؟زن آرام نشد، او هم برگشت. امام فرمود:بگذریم، اگر ما امر باطلی را بهمراه حقی دیدیم و حق را بخاطر آن ترک نمودیم حق مسلمان را بجا نیاورده ایم، وقتی امام بر جنازه نماز خواند سرپرست آن جنازه به امام گفت:برگردید خداوند شما را رحمت کند، شما تحمل راه رفتن بیش از این را ندارید، امام علیه السّلام ابا نمود و برنگشت، به امام گفتم:او به شما اجازۀ برگشت داد و من…
مَا مِنْ عَيْنٍ إِغْرَوْرَقَتْ فِي دُمُوعِهَا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ إِلَّا حَرَّمَهَا عَلَى النَّارِ، فَإِنْ سَالَتْ دُمُوعُهَا عَلَى خَدِّ صَاحِبِهَا لَمْ يَرْهَقْ وَجْهُهُ قَتَرٌ وَ لَا ذِلَّةٌ، وَ مَا مِنْ شَيْءٍ إِلَّا وَ لَهُ كَيْلٌ إِلَّا الدُّمُوعُ، فَإِنَّ الْقَطْرَةَ مِنْهَا تُطْفِئُ البِحَارَ مِنَ النَّارِ، وَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا بَكَى فِي أُمَّةٍ فَقَطَرَتْ مِنْهُ دَمْعَةً لَرُحِمُوا بِبُكَائِهِ، وَ عُفِيَ عَنْهُم
چشمی نیست که از خشیت و ترس خداوند اشک در آن خلقه زند، مگر آن که خداوند متعال بر آتش حرامش گرداند. و اگر اشک بر گونه هایش جاری شود، (در قیامت) پشیمانی و خواری نبیند.
و هر چیزی دارای اندازه و مقدار است، مگر اشک چشم. همانا قطرهای از آن دریایی از آتش را خاموش می کند.
چنانچه مردی در جمع گروهی بگرید و قطره اشکی از چشم او جاری شود، همه آن افراد به خاطر گریه او مورد رحمت قرار می گیرند و بخشیده می شوند.
إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فَوَّضَ اَلْأَمْرَ إِلَى مَلَكٍ مِنَ اَلْمَلاَئِكَةِ فَخَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَ سَبْعَ أَرَضِينَ وَ أَشْيَاءَ فَلَمَّا رَأَى اَلْأَشْيَاءَ قَدِ اِنْقَادَتْ لَهُ قَالَ مَنْ مِثْلِي فأرسله فَأَرْسَلَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ نُوَيْرَةً مِنْ نَارٍ قُلْتُ وَ مَا نُوَيْرَةٌ مِنْ نَارٍ قَالَ نَارٌ بِمِثْلِ أَنْمُلَةٍ فَاسْتَقْبَلَهَا بِجَمِيعِ مَا خَلَقَ حَتَّى وَصَلَتْ إِلَيْهِ لِمَا دَخَلَهُ اَلْعُجْبُ .
ابو خالد صیقل گوید: امام باقر علیه السلام فرمود: همانا خدای گرامی و بزرگ کار آفرینش را به یکی از فرشتگانش واگذار کرد و آن فرشته هفت آسمان و هفت زمین و چیزهای دیگر را آفرید؛ پس چون آفریده های خویش را نگریست که همه فرمانبردار اویند گفت: چه کسی مانند من است؟ پس خدای گرامی و بزرگ نویره ای از آتش فرستاد. عرض کردم: نویره ای از آتش چیست؟ فرمود: آتشی به اندازه یک بند انگشت، و در ادامه فرمود: پس آن فرشته با هر آنچه که آفریده بود به فرمان الهی در پیش روی آتش قرار گرفتند و آن آتش به آن آفریده ها رخنه کرد و همه را فراگرفت تا به او رسید و این کیفر به سبب خود بزرگ بینی او بود.
