احادیث درباره فرومایه از امام علی (ع)

اَلْكَرِيمُ يَلِينُ إِذَا اُسْتُعْطِفَ وَ اَللَّئِيمُ يَقْسُو إِذَا أُلْطِفَ.

شخص بزرگوار اگر مورد مهر قرار گیرد نرم شود و شخص فرومایه هر گاه مورد لطف واقع شود سخت دل گردد.

لاَ عَلَيْكَ أَنْ تَصْحَبَ ذَا اَلْعَقْلِ وَ إِنْ لَمْ تَجْمُدْ كَرَمُهُ تَحْمَدْ كَرَمَهُ وَ لَكِنِ اِنْتَفِعْ بِعَقْلِهِ وَ اِحْتَرِسْ مِنْ سَيِّئِ أَخْلاَقِهِ وَ لاَ تَدَعَنَّ صُحْبَةَ اَلْكَرِيمِ وَ إِنْ لَمْ تَنْتَفِعْ بِعَقْلِهِ وَ لَكِنِ اِنْتَفِعْ بِكَرَمِهِ بِعَقْلِكَ وَ اِفْرِرِ اَلْفِرَارَ كُلَّهُ مِنَ اَللَّئِيمِ اَلْأَحْمَقِ.

بر تو باکی نیست که با خردمند مصاحبت نمایی هر چند از کرمش چیزی عایدت نگردد ولی از خردش استفاده کن و از اخلاق بدش دوری نما. و از مصاحبت مردم کریم خودداری مکن که گرچه از خردش سود نبری ولی با خرد خود از لطف و کرم او برخوردار گردی و با تمام قدرت از شخص فرومایه و احمق بگریز زیرا نه عقل دارد و نه کرم .

كُنْ مِنَ اَلْكَرِيمِ عَلَى حَذَرٍ إِنْ أَهَنْتَهُ وَ مِنَ اَللَّئِيمِ إِنْ أَكْرَمْتَهُ وَ مِنَ اَلْحَلِيمِ إِنْ أَخْرَجْتَه

از بلند مرتبه بپرهیز اگر او را خوار کنی، و از فرومایه، اگر او را گرامی سازی؛ و از شکیبا، اگر او را به تنگ آوری.

مَا أَصْدَقَ اَلْمَرْءَ عَلَى نَفْسِهِ وَ أَيُّ شَاهِدٍ عَلَيْهِ كَفِعْلِهِ وَ لاَ يُعْرَفُ اَلرَّجُلُ إِلاَّ بِعِلْمِهِ كَمَا لاَ يُعْرَفُ اَلْغَرِيبُ مِنَ اَلشَّجَرِ إِلاَّ عِنْدَ حُضُورِ اَلثَّمَرِ فَتَدُلُّ اَلْأَثْمَارُ عَلَى أُصُولِهَا وَ يُعْرَفُ لِكُلِّ ذِي فَضْلٍ فَضْلُهُ كَذَلِكَ يَشْرُفُ اَلْكَرِيمُ بِآدَابِهِ وَ يَفْتَضِحُ اَللَّئِيمُ بِرَذَائِلِه

چه راستگوست آدمی بر نفس خود، و کدامین گواه بر او مانند کار اوست؟شناخته نمی شود مرد مگر به دانش خود؛ چنان که شناخته نمی شود درخت ناآشنا مگر آنگاه که ثمر دهد.پس میوه نشانۀ نژاد درخت است.هر فزون یافته ای با افزونی خود حکمت به معنای عدل، حلم، بردباری، فلسفه، سخن حق، و مطلب صواب آمده است که شاید مطلق سخن حق، مناسب مقام باشد. شناخته می شود، همچنان که هر بخشایشگری با روش خود بلند مرتبه می گردد و هر فرومایه ای به هرزه گریهای خود رسوا می گردد.

إِيَّاكَ أَنْ تَعْتَمِدَ عَلَى اَللَّئِيمِ فَإِنَّهُ يَخْذُلُ مَنِ اِعْتَمَدَ عَلَيْهِ بِالسَّلاَمَةِ مِنْهُم

مبادا به فرومایه اطمینان کنی، همانا او یاری نمی کند کسی را که به او اعتماد کرده است.

اِحْذَرِ اَللَّئِيمَ إِذَا أَكْرَمْتَهُ وَ اَلرَّذْلَ اَلرَّذِيلَ إِذَا قَدَّمْتَهُ وَ اَلسَّفِلَةَ اَلسَّفِيلَ إِذَا رَفَعْتَه

بپرهیز از فرومایه پس از آن که او را گرامی داشتی، و از ناکس پس از آن که پیش داشتی او را، و دون مرتبه پس از آن که بلند مرتبه گردانیدی او را.

لُزُومُ اَلْكَرِيمِ عَلَى اَلْهَوَانِ خَيْرٌ مِنْ صُحْبَةِ اَللَّئِيمِ عَلَى اَلْإِحْسَان

همراهی بزرگوار با خواری بهتر از همنشینی فرومایه با نیکی کردن است.

اَلْكَرِيمُ أَبْلَجُ. اَللَّئِيمُ مُلَهْوَج

بزرگوار، گشاده رو و فرومایه، خام و ناپخته است.

إِيَّاكَ وَ مَا يُسْتَهْجَنُ مِنَ اَلْكَلاَمِ فَإِنَّهُ يَحْبِسُ عَلَيْكَ اَللِّئَامَ وَ يُنَفِّرُ عَنْكَ اَلْكِرَام

از سخن زشت بپرهیز؛ زیرا فرومایه گان را اسیر تو کند و بلند مرتبگان را از تو برهاند.

إِذَا أَحْسَنْتَ عَلَى اَللَّئِيمِ وَتَرَكَ بِإِحْسَانِكَ إِلَيْه

هر گاه به فرومایه نیکی کنی، او به بدی تو را پاسخ دهد.

اَلْمُنْصِفُ كَرِيمٌ. اَلظَّالِمُ لَئِيم

دادگر بزرگوار است و ستمگر فرومایه.

ثَلاَثَةٌ لاَ يَنْتَصِفُونَ مِنْ ثَلاَثَةٍ أَبَدا اَلْعَاقِلُ مِنَ اَلْأَحْمَقِ وَ اَلْبَرُّ مِنَ اَلْفَاجِرِ وَ اَلْكَرِيمُ مِنَ اَللَّئِيم

سه فرد، از سه فرد هرگز انصاف نبیند: خردمند از کودن، و نیکوکار از بدکار، و بزرگوار از فرومایه.