هدى اللّه من ادّرع لباس الصّبر و اليقين.
راهنمایی شده راهنمایی کرده پروردگار کسی را که جامۀ شکیبایی و یقین پوشیده است.
امیر المؤمنین علی بن ابیطالب (علیه السلام)
هدى اللّه من ادّرع لباس الصّبر و اليقين.
راهنمایی شده راهنمایی کرده پروردگار کسی را که جامۀ شکیبایی و یقین پوشیده است.
لاَ عِثَارَ مَعَ صَبْر
همراه با شکیبایی، لغزش نخواهد بود.
إِنَّمَا اَلْحَلِيمُ مَنْ إِذَا أُوذِيَ صَبَرَ وَ إِذَا ظُلِمَ غَفَر
همانا بردبار کسی است که هرگاه آزار بیند، شکیبایی کند و هر گاه ستم شود، درگذرد.
سِتَّةٌ تُخْتَبَرُ بِهَا عُقُولُ اَلنَّاسِ اَلْحِلْمُ عِنْدَ اَلْغَضَبِ وَ اَلصَبْرُ عِنْدَ اَلرَّهَبِ وَ اَلْقَصْدُ عِنْدَ اَلرَّغَبِ وَ تَقْوَى اَللَّهِ فِي عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ حُسْنُ اَلْمُدَارَاةِ وَ قِلَّةُ اَلْمُمَارَاة
با شش چیز خرد مردم آزموده می شود: بردباری در هنگام خشم، تحمّل هنگام ترس، میانه روی هنگام میل شدید، پرهیز از خداوند در هر حال، سازش و مدارای نیکو، و کمی جدال و ستیزه.
ثَلاَثٌ بِهِنَّ يَكْمُلُ اَلْمُسْلِمُ اَلتَّفَقُّهُ فِي اَلدِّينِ وَ اَلتَّقْدِيرُ فِي اَلْمَعِيشَةِ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى اَلنَّوَائِبِ.
امیر المومنین(ع)فرمود: سه چیز باعث کامل شدن مسلمان است: احکام دین را یاد گرفتن و در زندگی باندازه رفتار کردن و در پیش آمدهای ناگوار بردبار بودن.
إِيَّاكَ وَ اَلْعُجْبَ وَ سُوءَ اَلْخُلُقِ وَ قِلَّةَ اَلصَّبْرِ فَإِنَّهُ لاَ يَسْتَقِيمُ لَكَ عَلَى هَذِهِ اَلْخِصَالِ اَلثَّلاَثِ صَاحِبٌ وَ لاَ يَزَالُ لَكَ عَلَيْهَا مِنَ اَلنَّاسِ مُجَانِبٌ وَ أَلْزِمْ نَفْسَكَ اَلتَّوَدُّدَ وَ صَبِّرْ عَلَى مَئُونَاتِ اَلنَّاسِ نَفْسَكَ وَ اُبْذُلْ لِصَدِيقِكَ نَفْسَكَ وَ مَالَكَ وَ لِمَعْرِفَتِكَ رِفْدَكَ وَ مَحْضَرَكَ وَ لِلْعَامَّةِ بِشْرَكَ وَ مَحَبَّتَكَ وَ لِعَدُوِّكَ عَدْلَكَ وَ إِنْصَافَكَ وَ اِضْنَنْ بِدِينِكَ وَ عِرْضِكَ عَنْ كُلِّ أَحَدٍ فَإِنَّهُ أَسْلَمُ لِدِينِكَ وَ دُنْيَاكَ.
امیر المومنین(ع)در وصیتش بفرزند خود محمد بن الحنیفه فرمود: از خود بینی و بد خلقی و کم صبری دور باش که اگر این سه خصلت را داشته باشی هیچ رفیقی با تور است نیاید و همواره مردم از تو کناره گیرند خود را باظهار دوستی وادار کن و بر زحمات مردم خویشتن را شکیبا ساز و جان و مالت را از دوستت و بخشش و دیدارت را از آشنایان و خوشرویی و محبتت را از عموم مردم و عدل و انصافت را از دشمنت دریغ مدار و از دست دادن دین و آبروی خود در باره هر کس که باشد بخل بورز که دین و دنیایت سالمتر خواهد بود.
مِنَ اَلسُّؤْدَدِ اَلصَّبْرُ لاِسْتِمَاعِ شَكْوَى اَلْمَلْهُوف
از نشانه های مهتری، شکیبایی در شنیدن شکایات ستمدیده است.
مَنْ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى كَدِّهِ صَبَرَ عَلَى اَلْإِفْلاَس
هر که بر سختی کار شکیبایی نکند، بر تنگدستی شکیبایی کند.
إِنَّكَ لَنْ تَحْمِلَ إِلَى اَلْآخِرَةِ عَمَلا أَنْفَعَ لَكَ مِنَ اَلصَّبْرِ وَ اَلرِّضَا وَ اَلْخَوْفِ وَ اَلرَّجَاء
همانا تو، به دوش نمی کشی به سوی آخرت عملی را که سودمندتر باشد برای تو از شکیبایی، خشنودی، و بیم و امید.
اَلْإِيمَانُ عَلَى أَرْبَعِ دَعَائِمَ عَلَى اَلصَّبْرِ وَ اَلْيَقِينِ وَ اَلْعَدْلِ وَ اَلْجِهَادِ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى أَرْبَعِ شُعَبٍ عَلَى اَلشَّوْقِ وَ اَلْإِشْفَاقِ وَ اَلزُّهْدِ وَ اَلتَّرَقُّبِ فَمَنِ اِشْتَاقَ إِلَى اَلْجَنَّةِ سَلاَ عَنِ اَلشَّهَوَاتِ وَ مَنْ أَشْفَقَ مِنَ اَلنَّارِ رَجَعَ عَنِ اَلْمُحَرَّمَاتِ وَ مَنْ زَهِدَ فِي اَلدُّنْيَا تَهَاوَنَ بِالْمُصِيبَاتِ وَ مَنِ اِرْتَقَبَ اَلْمَوْتَ سَارَعَ فِي اَلْخَيْرَاتِ وَ اَلْيَقِينُ عَلَى أَرْبَعِ شُعَبٍ عَلَى تَبْصِرَةِ اَلْفِطْنَةِ وَ تَأَوُّلِ اَلْحِكْمَةِ وَ مَوْعِظَةِ اَلْعِبْرَةِ وَ سُنَّةِ اَلْأَوَّلِينَ فَمَنْ تَبَصَّرَ فِي…
امیر المومنین(ع)فرمود: ایمان بر چهار ستون استوار است صبر و عدالت و یقین و جهاد، و صبر چهار شعبه دارد شوق و ترس و زهد و چشم داشت پس هر کس که شوق بهشت دارد خواسته های دل را فراموش کند و هر کس از آتش بترسد از کارهای حرام باز ماند و هر کس بدنیا دل نبندد ناگواریها را آسان شمرد و هر کس نگران مرگ باشد بکارهای خیر بشتابد و یقین چهار شعبه دارد بینایی در هوش، آشنایی بحکمت، پند گرفتن از موجبات پند، آگاهی از روش گذشتگان پس هر کس به تیز هوشی بینا گردد با حکمت آشنایی پیدا کند و هر کس با حکمت آشنا شد آثار عبرت انگیز را بشناسد و هر کس آثار عبرت انگیز را بشناسد روش گذشتگان را شناخته و کسی که روش گذشتگان را بشناسد گویی در دوران آنان زیسته است و عدالت چهار شعبه دارد فهم عمیق و دریای دانش و گلستان حکمت و بوستان…
خَمْسٌ لَوْ رَحَلْتُمْ فِيهِنَّ مَا قَدَرْتُمْ عَلَى مِثْلِهِنَّ لاَ يَخَافُ عَبْدٌ إِلاَّ ذَنْبَهُ وَ لاَ يَرْجُوَ إِلاَّ رَبَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لاَ يَسْتَحْيِي اَلْجَاهِلُ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لاَ يَعْلَمُ أَنْ يَتَعَلَّمَ وَ لاَ يَسْتَحْيِي أَحَدُكُمْ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لاَ يَعْلَمُ أَنْ يَقُولَ لاَ أَعْلَمُ وَ اَلصَّبْرُ مِنَ اَلْإِيمَانِ بِمَنْزِلَةِ اَلرَّأْسِ مِنَ اَلْجَسَدِ وَ لاَ إِيمَانَ لِمَنْ لاَ صَبْرَ لَهُ.
علی(ع)فرمود: پنج موعظه است که اگر در طلب آن از دیار خود کوچ کنید مانند آنها را نیابید بنده بجز از گناه خویش نترسد و جز به پروردگار خویش امید نه بندد و چیزی را که از نادان می پرسند و نمیداند بدون خجالت آن را فرا بگیرد و شکیبایی برای پیکره ایمان همچون سر است برای بدن و کسی که شکیبایی ندارد ایمانش نیست.
خُذُوا عَنِّي كَلِمَاتٍ لَوْ رَكِبْتُمُ اَلْمَطِيَّ فَأَنْضَيْتُمُوهَا لَمْ تُصِيبُوا مِثْلَهُنَّ أَلاَ لاَ يَرْجُو أَحَدٌ إِلاَّ رَبَّهُ وَ لاَ يَخَافَنَّ إِلاَّ ذَنْبَهُ وَ لاَ يَسْتَحْيِي اَلْعَالِمُ إِذَا لَمْ يَعْلَمْ أَنْ يَتَعَلَّمَ وَ لاَ يَسْتَحْيِي إِذَا سُئِلَ عَمَّا لاَ يَعْلَمُ أَنْ يَقُولَ اَللَّهُ أَعْلَمُ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَلصَّبْرَ مِنَ اَلْإِيمَانِ بِمَنْزِلَةِ اَلرَّأْسِ مِنَ اَلْجَسَدِ وَ لاَ خَيْرَ فِي جَسَدٍ لاَ رَأْسَ لَهُ.
علی(ع)فرمود: کلماتی از من فرا گیرید که اگر بر چهار پایان سوار شوید و در راه پیمایی آنها را از پای درآورید مانند آن کلمات را نخواهید یافت هان که هیچ کس جز به پروردگارش امید نه بندد و بجز از گناه خویش نهراسد و چون چیزی نداند از فرا گرفتنش خجالت نکشد و چون چیزی از او سوال شد که نمیداند خجالت نکشد و بگوید خدا بهتر میداند و بدانید که شکیبایی برای پیکره ایمان همچون سر است برای بدن و بدنی که سر ندارد خیری در او نیست.