احادیث درباره ویژگیها و نشانه های خردمند

اَلْعَاقِلُ مَنْ هَجَرَ شَهْوَتَهُ وَ بَاعَ دُنْيَاهُ بِآخِرَتِه

خردمند کسی است که از شهوت خویش دور شود و دنیای خود را به آخرت بفروشد.

اَلْعَاقِلُ مَنْ تَوَرَّعَ عَنِ اَلذُّنُوبِ وَ تَنَزَّهَ عَنِ اَلْعُيُوب

خردمند کسی است که از گناهان بپرهیزد و از عیبها پاک باشد.

اَلْعَاقِلُ مَنْ عَصَى هَوَاهُ فِي طَاعَةِ رَبِّه

خردمند کسی است که برای پیروی خداوند از خواهش خود سرپیچی کند.

اَلْعَاقِلُ مَنْ غَلَبَ هَوَاهُ وَ لَمْ يَبِعْ آخِرَتَهُ بِدُنْيَاه

خردمند کسی است که بر خواهش خود غلبه کند و آخرت خود را به دنیا نفروشد.

اَلْعَاقِلُ مَنْ غَلَبَ نَوَازِعَ أَهْوِيَتِه

خردمند کسی است که بر خواهشهای از جابر کنندۀ خود، چیره شود.

اَلْعَاقِلُ مَنْ سَلَّمَ إِلَى اَلْقَضَاءِ وَ عَمِلَ بِالْحَزْم

خردمند کسی است که در برابر تقدیر الهی رام شود. و به دور اندیشی عمل کند.

إِنَّ اَلْعَاقِلَ لاَ يَنْخَدِعُ لِلطَّمَع

خردمند فریب طمع را نمی خورد.

إِنَّ اَلْعَاقِلَ مَنْ عَقْلُهُ فِي إِرْشَادٍ فِي اِرْتِيَادٍ وَ مَنْ رَأْيُهُ فِي اِزْدِيَادٍ فَلِذَلِكَ رَأْيُهُ سَدِيدٌ وَ فِعْلُهُ حَمِيد

خردمند کسی است که خرد او راهنما و اندیشه او در فزونی است؛ بدین جهت، اندیشه اش استوار و کردارش ستوده است.

إِنَّ اَلْعَاقِلَ يَتَّعِظُ بِالْأَدَبِ وَ اَلْبَهَائِمَ لاَ تَتَّعِظُ إِلاَّ بِالضَّرْب

خردمند با ادب پند گیرد و چهارپایان جز با کتک پند نگیرند.

إِنَّ اَلْعَاقِلَ يَنْبَغِي أَنْ يَحْذَرَ اَلْمَوْتَ فِي هَذِهِ اَلدَّارِ وَ يُحْسِنَ لَهُ اَلتَّأَهُّبَ قَبْلَ أَنْ يَصِلَ إِلَى دَارٍ يَتَمَنَّى فِيهَا اَلْمَوْتَ فَلاَ يَجِدُه

سزاوار است خردمند از مرگ در این خانه دنیا بترسد و به نیکویی آماده گردد، قبل از آن که به خانه ای رسد که در آن آرزوی مرگ نماید و آن را نیابد.

حَقٌّ عَلَى اَلْعَاقِلِ اَلْعَمَلُ لِلْمَعَادِ وَ اَلاِسْتِكْثَارُ مِنَ اَلزَّاد

حق خردمند است که برای روز بازگشت کار کند و طلب توشۀ بسیار نماید.

إِنَّمَا اَللَّبِيبُ مَنِ اِسْتَسَلَّ مَنِ اِسْتَلَّ اَلْأَحْقَاد

خردمند کسی است که خود را از کینه ها تهی کرده است.