جستجوی «عقل»

أَفْضَلُ اَلْعَقْلِ اَلْأَدَب

برترین خرد، ادب است.

ذَكِّ عَقْلَكَ بِالْأَدَبِ كَمَا تُذَكَّى اَلنَّارُ بِالْحَطَب

خردت را با ادب بیافروز، همچنان که آتش با هیزم برافروخته می شود.

صَلاَحُ اَلْعَقْلِ اَلْأَدَب

نیکویی خرد، ادب است.

كلّ شيىء يحتاج إلى العقل،و العقل يحتاج إلى الأدب

هر چیزی نیازمند خرد است و خرد، نیازمند ادب است.

مَنْ زَادَ أَدَبُهُ عَلَى عَقْلِهِ كَانَ اَلرَّاعِيَ بَيْنَ غَنَمٍ كَثِيرَة

کسی که ادبش از خردش بیشتر است، همانند چوپانی است در میان گوسفندان بسیار.

نِعْمَ قَرِينُ اَلْعَقْلِ اَلْأَدَب

ادب، همنشین خوبی برای خرد است.

لاَ عَقْلَ لِمَنْ لاَ أَدَبَ لَه

خرد ندارد کسی که ادب ندارد.

إِنَّمَا اَلشَّرَفُ بِالْعَقْلِ وَ اَلْأَدَبِ لاَ بِالْمَالِ وَ اَلْحَسَب

همانا بزرگی به خرد و ادب است نه به مال و تبار.

مِنْ كَلاَمِ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيٍّ خَطَبَ بِهِ اَلْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فَقَالَ أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّمَا أُخْبِرُكُمْ عَنْ أَخٍ لِي كَانَ مِنْ أَعْظَمِ اَلنَّاسِ فِي عَيْنِي وَ كَانَ رَأْسُ مَا عَظُمَ بِهِ فِي عَيْنِي صِغَرُ اَلدُّنْيَا فِي عَيْنِهِ كَانَ خَارِجا مِنْ سُلْطَانِ بَطْنِهِ فَلاَ يَشْتَهِي مَا لاَ يَجِدُ وَ لاَ يُكْثِرُ إِذَا وَجَدَ كَانَ خَارِجا مِنْ سُلْطَانِ فَرْجِهِ فَلاَ يَسْتَخِفُّ لَهُ عَقْلَهُ وَ لاَ رَأْيَهُ كَانَ خَارِجا مِنْ سُلْطَانِ اَلْجَهَالَةِ فَلاَ يَمُدُّ يَدَهُ إِلاَّ عَلَى ثِقَةٍ لِمَنْفَعَتِهِ كَانَ لاَ يَتَشَهَّى وَ لاَ…

امام حسن مجتبی علیه السّلام در خطبه ای از سخنان امیر المؤمنین علیه السّلام فرمود:ای مردم، به شما خبر دهم از حال یکی از برادرانم، که در نظرم از همۀ مردم بزرگتر بود، و بالاترین چیزی که او را در نظرم بزرگ کرده بود، پستی و حقارت دنیا در نظر او بود، از تسلط شکم بیرون بود، چیزی را که نداشت به دنبالش نمی رفت، و چون پیدا می کرد زیاده روی نمی نمود، از تسلط شهوت خارج شده بود، از این رو سبک عقل و سبک رأی نبود، از سلطه نادانی رهیده بود، از این رو دستش را جز به جانب شخص مورد اطمینان و برای سود دراز نمی کرد، پراشتها و ناراضی و ملول نبود، بیشتر عمرش را خاموش بود، هر گاه دیگران وارد گفتگو می شدند، با آنان جدل نمی کرد، در دعوایی شرکت نمی کرد، دلیلی اقامه نمی کرد تا قاضی را بیابد، از برادران دینی اش غافل…

قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وُكِّلَ اَلرِّزْقُ بِالْحُمْقِ وَ وُكِّلَ اَلْحِرْمَانُ بِالْعَقْلِ وَ وُكِّلَ اَلْبَلاَءُ بِالْيَقِينِ وَ اَلصَّبْرِ.

حضرت علی علیه السّلام فرمود:رزق و روزی به حماقت و نابخردی سپرده شده، محرومیت به عقل سپرده شده و بلاء به یقین و صبر سپرده شده.

قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ تَرْكُ نَسْجِ اَلْعَنْكَبُوتِ فِي اَلْبَيْتِ يُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ اَلْبَوْلُ فِي اَلْحَمَّامِ يُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ اَلْأَكْلُ عَلَى اَلْجَنَابَةِ يُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ اَلتَّخَلُّلُ بِالطَّرْفَاءِ يُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ اَلتَّمَشُّطُ مِنْ قِيَامٍ يُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ تَرْكُ اَلْقُمَامَةِ فِي اَلْبَيْتِ يُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ اَلْيَمِينُ اَلْفَاجِرَةُ تُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ اَلزِّنَاءُ يُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ إِظْهَارُ اَلْحِرْصِ يُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ اَلنَّوْمُ بَيْنَ اَلْعِشَاءَيْنِ يُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ اَلنَّوْمُ قَبْلَ طُلُوعِ اَلشَّمْسِ…

امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:پاک نکردن تار عنکبوت از خانه موجب تهیدستی است، و بول کردن در حمام موجب تهیدستی است، و در حال جنابت غذا خوردن تهیدستی آورد، و با چوب گز خلال کردن تهیدستی آورد، و ایستاده شانه زدن تهیدستی آورد، و بیرون نبردن خاکروبه از منزل موجب تهیدستی است، و سوگند دروغ تهیدستی آورد، و زنا تهیدستی آورد، و حرص ورزیدن تهیدستی آورد، و به خواب رفتن بین نماز مغرب و عشاء تهیدستی آورد، و به خواب رفتن قبل از طلوع آفتاب باعث فقر شود، عادت به دروغگویی تهیدستی آورد، زیاد گوش دادن به غناء تهیدستی آورد، رد کردن فقیری که در شب ذکر خدا می گوید موجب تنگدستی شود، و عقل معیشتی نداشتن تهیدستی آورد، و از فامیل بریدن تهیدستی آورد. سپس علی علیه السّلام فرمود:آیا آگاه کنم شما را به آنچه رزق را فراوان…

خَطَبَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَلَى مِنْبَرِ اَلْكُوفَةِ بِخُطْبَةٍ فِيهَا أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِعْلَمُوا أَنَّ كَمَالَ اَلدِّينِ طَلَبُ اَلْعِلْمِ وَ اَلْعَمَلُ بِهِ وَ أَنَّ طَلَبَ اَلْعِلْمِ أَوْجَبُ عَلَيْكُمْ مِنْ طَلَبِ اَلْمَالِ إِنَّ اَلْمَالَ مَقْسُومٌ بَيْنَكُمْ مَضْمُونٌ لَكُمْ قَدْ قَسَمَهُ عَادِلٌ بَيْنَكُمْ وَ ضَمِنَهُ وَ سَيَفِي لَكُمْ بِهِ وَ اَلْعِلْمَ مَخْزُونٌ عَنْكُمْ عِنْدَ أَهْلِهِ قَدْ أُمِرْتُمْ بِطَلَبِهِ مِنْهُمْ فَاطْلُبُوهُ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ كَثْرَةَ اَلْمَالِ مَفْسَدَةٌ فِي اَلدِّينِ مَقْسَاةٌ لِلْقَلْبِ وَ أَنَّ كَثْرَةَ اَلْعِلْمِ وَ…

امیر مؤمنان علیه السّلام بر منبر کوفه خطبه ای خواندند که در آن فرمود:ای مردم آگاه باشید کمال دین به تحصیل دانش و عمل کردن به آن است، تحصیل دانش برای شما از تهیّه مال واجبتر است، مال بین شما تقسیم و تضمین شده، دادگری؛ آن را بین شما تقسیم کرده و ضمانت فرموده، و به عهد خود وفا خواهد نمود، ولی دانش را برای شما در سینۀ اهلش اندوخته و دستور داده که به دنبالش بروید، اینک آن را بجویید و بدانید که ثروت زیاد باعث تباهی دین و قساوت قلب است، و زیادی علم به شرط عمل کردن به آن باعث اصلاح دین و رسیدن به بهشت است، مال انسان را بخیل می کند، و به آن نسبت به خودشان و مردم بخیل می شوند، مال با مصرف کاهش پذیرد، و حال اینکه علم با بذل و انفاق فزون گردد، انفاق علم به نشر آن در بین حافظان و راویان آن است، و بدانید…