أَلاَ وَ إِنَّ اَلدُّنْيَا قَدْ تَصَرَّمَتْ وَ آذَنَتْ بِانْقِضَاءٍ وَ تَنَكَّرَ مَعْرُوفُهَا وَ صَارَ جَدِيدُهَا رَثّا وَ سَمِينُهَا غَثّا
آگاه باشید بدرستی که دنیا قطع شده و به آخر رسیده و اعلام نموده است که خوبیهای آن، ناخوش و نو آن، کهنه و فربۀ آن، لاغر گردیده است.
إن كانت الرّعايا قبلي تشكوا حيف رعاتها فإنّي اليوم أشكو حيف رعيّتي كأنّي المقود و هم القادة و الموزع و هم الوزعة
اگر پیش از من رعایا از ستم والیان خود شکوه می کردند، ولی امروز من از ستم رعیّت خود شکوه می کنم.گویا من رعیت هستم و آنها جلودار و من پیرو هستم و آنها والیان.
إِنَّكُمْ فِي زَمَانٍ اَلْقَائِلُ بِالْحَقِّ قَلِيلٌ وَ اَللِّسَانُ فِيهِ عَنِ اَلصِّدْقِ كَلِيلٌ وَ اَللاَّزِمُ فِيهِ لِلْحَقِّ ذَلِيلٌ أَهْلُهُ مُتَعَكِّفُونَ عَلَى اَلْعِصْيَانِ مُصْطَلِحُونَ عَلَى اَلْإِدْهَانِ فَتَاهُمْ عَارِمٌ وَ شَيْخُهُمْ آثِمٌ وَ عَامِلُهُمْ مُنَافِقٌ وَ قَارِيهِمْ مُمَارِقٌ مُمَازِقٌ لاَ يُعَظِّمُ صَغِيرُهُمْ كَبِيرَهُمْ وَ لاَ يَعُولُ غَنِيُّهُمْ فَقِيرَهُم
بدرستی که شما در روزگاری هستید که گویندۀ حق اندک است و زبان به راستگویی، کند.کسی که از حق جدا نشود خوار است.اهل این روزگار در نافرمانی پروردگار محبوس هستند و با یکدیگر با فریب و خدعه صلح می کنند.چون ایشان گنهکار و دانشمندشان منافق و قاری قرآنشان بیرون روندۀ از خوبی است. کوچک آنها به بزرگشان احترام نمی کند و توانگر آنها نیازمندانشان را نان خور خود نمی گرداند.
فَيَا عَجَبَا وَ مَا لِي لاَ أَعْجَبُ مِنْ خَطَإِ هَذِهِ اَلْأُمَّةِ عَلَى اِخْتِلاَفِ حُجَجِهَا فِي دِيَانَاتِهَا لاَ يَقْتَصُّونَ أَثَرَ نَبِيٍّ وَ لاَ يَقْتَدُونَ بِعَمَلِ وَصِيٍّ وَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِغَيْبٍ وَ لاَ يَعْفُونَ عَنْ عَيْبٍ يَعْمَلُونَ فِي اَلشُّبُهَاتِ وَ يَسِيرُونَ فِي اَلشَّهَوَاتِ اَلْمَعْرُوفُ فِيهِمْ مَا عَرَفُوا وَ اَلْمُنْكَرُ عِنْدَهُمْ مَا أَنْكَرُوا مَفْزَعُهُمْ فِي اَلْمُعْضِلاَتِ إِلَى أَنْفُسِهِمْ وَ تَعْوِيلُهُمْ فِي اَلْمُبْهَمَاتِ عَلَى آرَائِهِمْ رَأْيِهِمْ كَأَنَّ كُلاّ مِنْهُمْ إِمَامُ نَفْسِهِ قَدْ أَخَذَ فِيمَا يَرَى بِغَيْرِ وَثِيقَاتٍ بَيِّنَاتٍ وَ لاَ…
ای مردم، تعجّب کنید و چیست مرا که تعجّب نمی کنم از اشتباه این امّت با این که حجّتهای گوناگون برای دینداری آنها مقرّر شده، ولی روش پیغمبر را پیروی نمی کنند و به کردار جانشین او اقتدا نمی نمایند.به غیب ایمان نمی آورند و از هیچ بدی باز نمی ایستند.به اموری که حکم آن معلوم نیست عمل می کنند و در خواهشهای خود می گردند.معروف در میان آنها چیزی است که آنها خوبی می دانند و منکر در میانۀ آنها چیزی است که ایشان انکار کنند.پناه ایشان در مشکلات نفسهای خود آنهاست و در امور نامعلوم اعتماد آنها به رأی خودشان؛ گویا هر یک از اینها پیشوای نفس خویش است.به تحقیق ایشان در آنچه حکم و یا اعتقاد پیدا می کنند، نه حجّتی روشن دارند و نه دلیلی محکم.
خَذَلُوا اَلْحَقَّ وَ لَمْ يَنْصُرُوا اَلْبَاطِل
در نکوهش گروهی فرمود: از یاری حق دست برداشتند و باطل را هم یاری نکردند.
فَالْقُلُوبُ لاَهِيَةٌ مِنْ رُشْدِهَا قَاسِيَةٌ عَنْ حَظِّهَا سَالِكَةٌ فِي غَيْرِ مِضْمَارِهَا كَأَنَّ اَلْمَعْنِيَّ سِوَاهَا وَ كَأَنَّ اَلْحَظَّ فِي إِحْرَازِ دُنْيَاهَا
پس دلهای آنها از راه راست غافل است و در بهره بری از آن نفوذ ناپذیر.در غیر میدان آن گام بر می دارند، گویا این راه از آن غیر آنهاست، و گویا نصیب آنها فقط در جمع آوری دنیاست.
قَدْ صِرْتُمْ بَعْدَ اَلْهِجْرَةِ أَعْرَابا وَ بَعْدَ اَلْمُوَالاَة
قطعا شما بعد از هجرت به جاهلیت بازگشتید و بعد از دوستی به تفرقه گرویدید.
قَدْ تَصَافَيْتُمْ عَلَى حُبِّ اَلْعَاجِلِ وَ رَفْضِ اَلْآجِل
همانا بر دوستی دنیا و ترک آخرت با یکدیگر دوست بی آلایشید.
قَدْ ذَهَبَ مِنْكُمُ اَلذَّاكِرُونَ وَ اَلْمُتَذَكِّرُونَ وَ بَقِيَ اَلنَّاسُونَ وَ اَلْمُتَنَاسُون
از میان شما کسانی که به یاد حق هستند و یاد آورندۀ آن، رخت بربسته اند.و فراموشکاران و کسانی که خود را به فراموشی می زنند، باقی مانده اند.
قَدْ قَادَتْكُمْ أَزِمَّةُ اَلْحِينِ وَ اِسْتَغْلَقَتْ علَى قُلُوبِكُمْ أَقْفَالُ اَلرَّيْن
عنانهای هلاکت، شما را کشیده است و بر دلهای شما قفلهای زنگار گرفته، بسته شده است.
خَفَّتْ عُقُولُكُمْ وَ سَفِهَتْ حُلُومُكُمْ فَأَنْتُمْ غَرَضٌ لِنَابِلٍ وَ أُكْلَةٌ لِآكِلٍ وَ فَرِيسَةٌ لِصَائِلٍ وَ فَرِيسَةُ اَلصَّائِل
خردهای شما سبک و عقلهای شما ضعیف گردیده است، شما نشانۀ تیرها و لقمۀ خورندها و شکار حمله کنندگان هستید.
إِنْ لَمْ يُصْلِحْهُمْ إِلاَّ إِفْسَادِي فَلاَ أَصْلَحَهُمُ اَللَّه
اگر آنها جز با تباه شدن من اصلاح نمی شوند، پس خداوند آنها را اصلاح ننماید.