حدیث امام باقر (ع) درباره لیله القدر

قال الإمام باقر عليه السلام:

بَيْنَا أَبِي ع يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ إِذَا رَجُلٌ مُعْتَجِرٌ قَدْ قُيِّضَ لَهُ فَقَطَعَ عَلَيْهِ أُسْبُوعَهُ حَتَّى أَدْخَلَهُ إِلَى دَارٍ جَنْبَ اَلصَّفَا فَأَرْسَلَ إِلَيَّ فَكُنَّا ثَلاَثَةً فَقَالَ مَرْحَباً يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى رَأْسِي وَ قَالَ بَارَكَ اَللَّهُ فِيكَ يَا أَمِينَ اَللَّهِ بَعْدَ آبَائِهِ يَا أَبَا جَعْفَرٍ إِنْ شِئْتَ فَأَخْبِرْنِي وَ إِنْ شِئْتَ فَأَخْبَرْتُكَ وَ إِنْ شِئْتَ سَلْنِي وَ إِنْ شِئْتَ سَأَلْتُكَ وَ إِنْ شِئْتَ فَاصْدُقْنِي وَ إِنْ شِئْتَ صَدَقْتُكَ قَالَ كُلَّ ذَلِكَ أَشَاءُ قَالَ فَإِيَّاكَ أَنْ يَنْطِقَ لِسَانُكَ عِنْدَ مَسْأَلَتِي بِأَمْرٍ تُضْمِرُ لِي غَيْرَهُ قَالَ إِنَّمَا يَفْعَلُ ذَلِكَ مَنْ فِي قَلْبِهِ عِلْمَانِ يُخَالِفُ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ وَ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَبَى أَنْ يَكُونَ لَهُ عِلْمٌ فِيهِ اِخْتِلاَفٌ قَالَ هَذِهِ مَسْأَلَتِي وَ قَدْ فَسَّرْتَ طَرَفاً مِنْهَا أَخْبِرْنِي عَنْ هَذَا اَلْعِلْمِ اَلَّذِي لَيْسَ فِيهِ اِخْتِلاَفٌ مَنْ يَعْلَمُهُ قَالَ أَمَّا جُمْلَةُ اَلْعِلْمِ فَعِنْدَ اَللَّهِ جَلَّ ذِكْرُهُ وَ أَمَّا مَا لاَ بُدَّ لِلْعِبَادِ مِنْهُ فَعِنْدَ اَلْأَوْصِيَاءِ قَالَ فَفَتَحَ اَلرَّجُلُ عَجِيرَتَهُ وَ اِسْتَوَى جَالِساً وَ تَهَلَّلَ وَجْهُهُ وَ قَالَ هَذِهِ أَرَدْتُ وَ لَهَا أَتَيْتُ زَعَمْتَ أَنَّ عِلْمَ مَا لاَ اِخْتِلاَفَ فِيهِ مِنَ اَلْعِلْمِ عِنْدَ اَلْأَوْصِيَاءِ فَكَيْفَ يَعْلَمُونَهُ قَالَ كَمَا كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ص يَعْلَمُهُ إِلاَّ أَنَّهُمْ لاَ يَرَوْنَ مَا كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ص يَرَى لِأَنَّهُ كَانَ نَبِيّاً وَ هُمْ مُحَدَّثُونَ وَ أَنَّهُ كَانَ يَفِدُ إِلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَيَسْمَعُ اَلْوَحْيَ وَ هُمْ لاَ يَسْمَعُونَ فَقَالَ صَدَقْتَ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ سَآتِيكَ بِمَسْأَلَةٍ صَعْبَةٍ أَخْبِرْنِي عَنْ هَذَا اَلْعِلْمِ مَا لَهُ لاَ يَظْهَرُ كَمَا كَانَ يَظْهَرُ مَعَ رَسُولِ اَللَّهِ ص قَالَ فَضَحِكَ أَبِي ع وَ قَالَ أَبَى اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ يُطْلِعَ عَلَى عِلْمِهِ إِلاَّ مُمْتَحَناً لِلْإِيمَانِ بِهِ كَمَا قَضَى عَلَى رَسُولِ اَللَّهِ ص أَنْ يَصْبِرَ عَلَى أَذَى قَوْمِهِ وَ لاَ يُجَاهِدَهُمْ إِلاَّ بِأَمْرِهِ فَكَمْ مِنِ اِكْتِتَامٍ قَدِ اِكْتَتَمَ بِهِ حَتَّى قِيلَ لَهُ فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ اَلْمُشْرِكِينَ وَ اَيْمُ اَللَّهِ أَنْ لَوْ صَدَعَ قَبْلَ ذَلِكَ لَكَانَ آمِناً وَ لَكِنَّهُ إِنَّمَا نَظَرَ فِي اَلطَّاعَةِ وَ خَافَ اَلْخِلاَفَ فَلِذَلِكَ كَفَّ فَوَدِدْتُ أَنَّ عَيْنَكَ تَكُونُ مَعَ مَهْدِيِّ هَذِهِ اَلْأُمَّةِ وَ اَلْمَلاَئِكَةُ بِسُيُوفِ آلِ دَاوُدَ بَيْنَ اَلسَّمَاءِ وَ اَلْأَرْضِ تُعَذِّبُ أَرْوَاحَ اَلْكَفَرَةِ مِنَ اَلْأَمْوَاتِ وَ تُلْحِقُ بِهِمْ أَرْوَاحَ أَشْبَاهِهِمْ مِنَ اَلْأَحْيَاءِ ثُمَّ أَخْرَجَ سَيْفاً ثُمَّ قَالَ هَا إِنَّ هَذَا مِنْهَا قَالَ فَقَالَ أَبِي إِي وَ اَلَّذِي اِصْطَفَى مُحَمَّداً عَلَى اَلْبَشَرِ قَالَ فَرَدَّ اَلرَّجُلُ اِعْتِجَارَهُ وَ قَالَ أَنَا إِلْيَاسُ مَا سَأَلْتُكَ عَنْ أَمْرِكَ وَ بِي مِنْهُ جَهَالَةٌ غَيْرَ أَنِّي أَحْبَبْتُ أَنْ يَكُونَ هَذَا اَلْحَدِيثُ قُوَّةً لِأَصْحَابِكَ وَ سَأُخْبِرُكَ بِآيَةٍ أَنْتَ تَعْرِفُهَا إِنْ خَاصَمُوا بِهَا فَلَجُوا قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبِي إِنْ شِئْتَ أَخْبَرْتُكَ بِهَا قَالَ قَدْ شِئْتُ قَالَ إِنَّ شِيعَتَنَا إِنْ قَالُوا لِأَهْلِ اَلْخِلاَفِ لَنَا إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ لِرَسُولِهِ ص إِنّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ إِلَى آخِرِهَا فَهَلْ كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ص يَعْلَمُ مِنَ اَلْعِلْمِ شَيْئاً لاَ يَعْلَمُهُ فِي تِلْكَ اَللَّيْلَةِ أَوْ يَأْتِيهِ بِهِ جَبْرَئِيلُ ع فِي غَيْرِهَا فَإِنَّهُمْ سَيَقُولُونَ لاَ فَقُلْ لَهُمْ فَهَلْ كَانَ لِمَا عَلِمَ بُدٌّ مِنْ أَنْ يُظْهِرَ فَيَقُولُونَ لاَ فَقُلْ لَهُمْ فَهَلْ كَانَ فِيمَا أَظْهَرَ رَسُولُ اَللَّهِ ص مِنْ عِلْمِ اَللَّهِ عَزَّ ذِكْرُهُ اِخْتِلاَفٌ فَإِنْ قَالُوا لاَ فَقُلْ لَهُمْ فَمَنْ حَكَمَ بِحُكْمِ اَللَّهِ فِيهِ اِخْتِلاَفٌ فَهَلْ خَالَفَ رَسُولَ اَللَّهِ ص فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَإِنْ قَالُوا لاَ فَقَدْ نَقَضُوا أَوَّلَ كَلاَمِهِمْ فَقُلْ لَهُمْ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلاَّ اَللّهُ وَ اَلرّاسِخُونَ فِي اَلْعِلْمِ فَإِنْ قَالُوا مَنِ اَلرَّاسِخُونَ فِي اَلْعِلْمِ فَقُلْ مَنْ لاَ يَخْتَلِفُ فِي عِلْمِهِ فَإِنْ قَالُوا فَمَنْ هُوَ ذَاكَ فَقُلْ كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ص صَاحِبَ ذَلِكَ فَهَلْ بَلَّغَ أَوْ لاَ فَإِنْ قَالُوا قَدْ بَلَّغَ فَقُلْ فَهَلْ مَاتَ ص وَ اَلْخَلِيفَةُ مِنْ بَعْدِهِ يَعْلَمُ عِلْماً لَيْسَ فِيهِ اِخْتِلاَفٌ فَإِنْ قَالُوا لاَ فَقُلْ إِنَّ خَلِيفَةَ رَسُولِ اَللَّهِ ص مُؤَيَّدٌ وَ لاَ يَسْتَخْلِفُ رَسُولُ اَللَّهِ ص إِلاَّ مَنْ يَحْكُمُ بِحُكْمِهِ وَ إِلاَّ مَنْ يَكُونُ مِثْلَهُ إِلاَّ اَلنُّبُوَّةَ وَ إِنْ كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ص لَمْ يَسْتَخْلِفْ فِي عِلْمِهِ أَحَداً فَقَدْ ضَيَّعَ مَنْ فِي أَصْلاَبِ اَلرِّجَالِ مِمَّنْ يَكُونُ بَعْدَهُ فَإِنْ قَالُوا لَكَ فَإِنَّ عِلْمَ رَسُولِ اَللَّهِ ص كَانَ مِنَ اَلْقُرْآنِ فَقُلْ حم . وَ اَلْكِتابِ اَلْمُبِينِ . إِنّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنّا كُنّا مُنْذِرِينَ فِيها إِلَى قَوْلِهِ إِنّا كُنّا مُرْسِلِينَ فَإِنْ قَالُوا لَكَ لاَ يُرْسِلُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلاَّ إِلَى نَبِيٍّ فَقُلْ هَذَا اَلْأَمْرُ اَلْحَكِيمُ اَلَّذِي يُفْرَقُ فِيهِ هُوَ مِنَ اَلْمَلاَئِكَةِ وَ اَلرُّوحِ اَلَّتِي تَنْزِلُ مِنْ سَمَاءٍ إِلَى سَمَاءٍ أَوْ مِنْ سَمَاءٍ إِلَى أَرْضٍ فَإِنْ قَالُوا مِنْ سَمَاءٍ إِلَى سَمَاءٍ فَلَيْسَ فِي اَلسَّمَاءِ أَحَدٌ يَرْجِعُ مِنْ طَاعَةٍ إِلَى مَعْصِيَةٍ فَإِنْ قَالُوا مِنْ سَمَاءٍ إِلَى أَرْضٍ وَ أَهْلُ اَلْأَرْضِ أَحْوَجُ اَلْخَلْقِ إِلَى ذَلِكَ فَقُلْ فَهَلْ لَهُمْ بُدٌّ مِنْ سَيِّدٍ يَتَحَاكَمُونَ إِلَيْهِ فَإِنْ قَالُوا فَإِنَّ اَلْخَلِيفَةَ هُوَ حَكَمُهُمْ فَقُلْ اَللّهُ وَلِيُّ اَلَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ اَلظُّلُماتِ إِلَى اَلنُّورِ إِلَى قَوْلِهِ خالِدُونَ لَعَمْرِي مَا فِي اَلْأَرْضِ وَ لاَ فِي اَلسَّمَاءِ وَلِيٌّ لِلَّهِ عَزَّ ذِكْرُهُ إِلاَّ وَ هُوَ مُؤَيَّدٌ وَ مَنْ أُيِّدَ لَمْ يُخْطِ وَ مَا فِي اَلْأَرْضِ عَدُوٌّ لِلَّهِ عَزَّ ذِكْرُهُ إِلاَّ وَ هُوَ مَخْذُولٌ وَ مَنْ خُذِلَ لَمْ يُصِبْ كَمَا أَنَّ اَلْأَمْرَ لاَ بُدَّ مِنْ تَنْزِيلِهِ مِنَ اَلسَّمَاءِ يَحْكُمُ بِهِ أَهْلُ اَلْأَرْضِ كَذَلِكَ لاَ بُدَّ مِنْ وَالٍ فَإِنْ قَالُوا لاَ نَعْرِفُ هَذَا فَقُلْ لَهُمْ قُولُوا مَا أَحْبَبْتُمْ أَبَى اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بَعْدَ مُحَمَّدٍ ص أَنْ يَتْرُكَ اَلْعِبَادَ وَ لاَ حُجَّةَ عَلَيْهِمْ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع ثُمَّ وَقَفَ فَقَالَ هَاهُنَا يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ بَابٌ غَامِضٌ أَ رَأَيْتَ إِنْ قَالُوا حُجَّةُ اَللَّهِ اَلْقُرْآنُ قَالَ إِذَنْ أَقُولَ لَهُمْ إِنَّ اَلْقُرْآنَ لَيْسَ بِنَاطِقٍ يَأْمُرُ وَ يَنْهَى وَ لَكِنْ لِلْقُرْآنِ أَهْلٌ يَأْمُرُونَ وَ يَنْهَوْنَ وَ أَقُولَ قَدْ عَرَضَتْ لِبَعْضِ أَهْلِ اَلْأَرْضِ مُصِيبَةٌ مَا هِيَ فِي اَلسُّنَّةِ وَ اَلْحُكْمِ اَلَّذِي لَيْسَ فِيهِ اِخْتِلاَفٌ وَ لَيْسَتْ فِي اَلْقُرْآنِ أَبَى اَللَّهُ لِعِلْمِهِ بِتِلْكَ اَلْفِتْنَةِ أَنْ تَظْهَرَ فِي اَلْأَرْضِ وَ لَيْسَ فِي حُكْمِهِ رَادٌّ لَهَا وَ مُفَرِّجٌ عَنْ أَهْلِهَا فَقَالَ هَاهُنَا تَفْلُجُونَ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّ اَللَّهَ عَزَّ ذِكْرُهُ قَدْ عَلِمَ بِمَا يُصِيبُ اَلْخَلْقَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي اَلْأَرْضِ أَوْ فِي أَنْفُسِهِمْ مِنَ اَلدِّينِ أَوْ غَيْرِهِ فَوَضَعَ اَلْقُرْآنَ دَلِيلاً قَالَ فَقَالَ اَلرَّجُلُ هَلْ تَدْرِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ دَلِيلَ مَا هُوَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع نَعَمْ فِيهِ جُمَلُ اَلْحُدُودِ وَ تَفْسِيرُهَا عِنْدَ اَلْحُكْمِ فَقَالَ أَبَى اَللَّهُ أَنْ يُصِيبَ عَبْداً بِمُصِيبَةٍ فِي دِينِهِ أَوْ فِي نَفْسِهِ أَوْ فِي مَالِهِ لَيْسَ فِي أَرْضِهِ مِنْ حُكْمِهِ قَاضٍ بِالصَّوَابِ فِي تِلْكَ اَلْمُصِيبَةِ قَالَ فَقَالَ اَلرَّجُلُ أَمَّا فِي هَذَا اَلْبَابِ فَقَدْ فَلَجْتَهُمْ بِحُجَّةٍ إِلاَّ أَنْ يَفْتَرِيَ خَصْمُكُمْ عَلَى اَللَّهِ فَيَقُولَ لَيْسَ لِلَّهِ جَلَّ ذِكْرُهُ حُجَّةٌ وَ لَكِنْ أَخْبِرْنِي عَنْ تَفْسِيرِ لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ مِمَّا خُصَّ بِهِ عَلِيٌّ ع وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ قَالَ فِي أَبِي فُلاَنٍ وَ أَصْحَابِهِ وَاحِدَةٌ مُقَدِّمَةٌ وَ وَاحِدَةٌ مُؤَخِّرَةٌ لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ مِمَّا خُصَّ بِهِ عَلِيٌّ ع وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ تْنَةِ اَلَّتِي عَرَضَتْ لَكُمْ بَعْدَ رَسُولِ اَللَّهِ ص فَقَالَ اَلرَّجُلُ أَشْهَدُ أَنَّكُمْ أَصْحَابُ اَلْحُكْمِ اَلَّذِي لاَ اِخْتِلاَفَ فِيهِ ثُمَّ قَامَ اَلرَّجُلُ وَ ذَهَبَ فَلَمْ أَرَهُ .

امام جواد علیه السلام فرماید: امام صادق علیه السلام فرمود: در آن میان که پدرم طواف کعبه مینمود، مردی نقاب زده ناگهانی پیدا شد و هفت شوط او را قطع کرد و او را بخانه کنار صفا آورد و دنبال من هم فرستاد تا سه نفر شدیم، آن مرد بمن گفت خوش آمدی پسر پیغمبر سپس دستش را بر سرم نهاد و گفت: خیر و برکت خدا بر تو بادای امین خدا پس از پدرانش (سپس متوجه پدرم شد و گفت)ای ابا جعفر اگر میخواهی تو بمن خبر ده و اگر میخواهی من بتو خبر دهم، میخواهی از من بپرس یا من از تو بپرسم، میخواهی تو مرا تصدیق کن یا من ترا تصدیق کنم، پدرم فرمود: همه اینها را میخواهم(و با هیچ یک مخالف نیستم)آن مرد گفت: پس مبادا که در جواب سوال من زبانت چیزی گوید که در دلت چیز دیگر باشد، فرمود: این کار را کسی میکند که در دلش دو علم مختلف باشد و خدای عز و جل از علمی که در آن اختلاف باشد امتناع دارد(پس علم ما هم که از علم خدا سرچشمه میگیرد اختلاف ندارد). آن مرد گفت: سوال من همین بود که شما یک سرش را گفتی، بمن خبر دهید: این علمی که در آن اختلاف نیست، چه کسی آن را میداند، پدرم فرمود: اما تمام این علم نزد خدای جل ذکره میباشد و اما آنچه برای بندگان لازمست، نزد اوصیا است، آن مرد نقابش را باز کرد و راست نشست و چهره اش شکفته شد و گفت: من همین را میخواستم و برای همین آمدم. -بعقیده شما علمی که اختلافی در آن نیست نزد اوصیا است، اکنون بفرمایید: چگونه آن را میدانند و بدست می آورند؟ فرمود: همچنان که رسول خدا صلی الله علیه و آله میدانست(یعنی همه بالهام و وحی خدا میدانند)جز اینکه ایشان آنچه را پیغمبر میدید نمی بینند، زیرا او پیغمبر بود و ایشان محدثند و پیغمبر(در معراجهای خود)بر خدای عز و جل وارد میشد و وحی را میشنید و ایشان نمیشنوند، آن مرد گفت: راست گفتی پسر پیغمبر، اکنون مساله مشکلی از شما میپرسم بفرمایید که این علم بدون اختلاف، چرا همیشه آشکار نشود، چنانچه با پیغمبر آشکار میگشت(چرا اوصیا گاهی تقیه میکنند و واقع را بی پرده نمیگویند چنانچه پیغمبر میگفت)پدرم خندید و فرمود: خدای عز و جل نخواسته که بر علم او اطلاع پیدا کند مگر کسی که در ایمان بخدا امتحانش را داده باشد، چنان که خدا برسولش حکم فرموده بود که بر آزار قومش صبر کند و جز بفرمان خدا با ایشان مبارزه نکند، پیغمبر چه اندازه پنهانی دعوت کرد تا باو دستور رسید(94 سوره 15)«آنچه را ماموریت داری آشکار کن و از مشرکین روی برگردان»(پس پیغمبر هم مانند اوصیا گاهی علمش را آشکار نمیکرد). بخدا سوگند، اگر پیغمبر پیش از این دستور هم دعوتش را آشکار میکرد در امان بود ولی نظر او اطاعت امت بود و از مخالفتشان بیم داشت که از دعوت آشکار باز ایستاد. دلم میخواست با چشمت مهدی این امت(امام دوازدهم)را میدیدی در حالی که فرشتگان، ارواح کفار مرده را با شمشیر آل داود بین زمین و آسمان، عذاب میکنند و ارواح زندگان مانند ایشان را(که در زمین هستند)بآنها ملحق مینمایند. -آن مرد شمشیری برآورد و گفت: هان این شمشیر از همان شمشیرها است، پدرم فرمود: آری بحق خدایی که محمد را بر بشر برگزید، آن مرد نقابش را کنار زد و گفت: من الیاسم، اینکه از وضع شما پرسیدم بخاطر بی اطلاعیم نبود، بلکه میخواستم این حدیث، موجب قوت اصحاب شما باشد و بشما خبر خواهم داد آیه یی را که خود میدانید و اصحاب شما اگر بآن آیه احتجاج کنند، پیروز شوند. پدرم فرمود: اگر میخواهی من آن آیه را بتو بگویم؟ گفت: میخواهم، فرمود: شیعیان ما اگر بمخالفین ما(اهل سنت)بگویند: خدای عز و جل بپیغمبرش میفرماید، ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم -تا آخر سوره-(که معنی آیات اینست: تو چه دانی که شب قدر چیست؟ ، شب قدر از هزار ماه بهتر است، در شب قدر فرشتگان و جبرییل باجازه پروردگار خود، برای هر مطلبی نازل شوند و تا دمیدن صبح آنچه نازل می شود سلام است برای هر مطلب سلامتی تا سپیده دم نازل شوند . آیا رسول خدا صلی الله علیه و آله چیزی میدانست که در آن شب نداند و در غیر آن شب هم جبرییل علیه السلام برای او نیاورد؟ (یعنی آیا پیغمبر علمی از غیر طریق وحی هم داشت؟ )مخالفین خواهند گفت: نه، بآنها بگو: آیا آنچه را پیغمبر میدانست، جایگزینی برای اظهارش داشت؟ (یعنی چاره یی داشت که دعوتش را تبلیغ نکند؟ )خواهند گفت: نه، بآنها بگو: آیا در آنچه پیغمبر صلی الله علیه و آله از علم خدای-عز ذکره- اظهار میکند(و بمردم میگوید، )اختلافی هست؟ اگر گویند: نه، بایشان بگو: پس کسی که بر مسند حکم خدا نشسته و در حکمش اختلاف میباشد(مانند اجتهادات متناقص اهل سنت)آیا مخالفت پیغمبر صلی الله علیه و آله کرده است؟ -خواهند گفت: آری، و اگر بگویند: نه، سخن اول خود را باطل کرده اند (که گفتند: علم پیغمبر تنها از طریق وحی و ماخوذ از علم بی اختلاف خداست). سپس بآنها این آیه را تذکر بده(7 سوره 3)«تاویل قرآن را جز خدا و راسخین در علم نمیدانند» اگر بگویند: راسخین در علم چه کسانند؟ بگو: کسی که در علمش اختلاف نیست، اگر بگویند: او کیست؟ بگو: پیغمبر صلی الله علیه و آله دارای این علم بود، ولی آیا پیغمبر علم خود را تبلیغ کرد یا نه؟ اگر بگویند: تبلیغ کرد، بگو: آیا پیغمبر صلی الله علیه و آله وفات کرد، جانشین پس از او، آن علم بی اختلاف را میدانست؟ اگر بگویند: نه، بگو: جانشین پیغمبر صلی الله علیه و آله(مثل خود پیغمبر از جانب خدا)موید است و نیز پیغمبر جانشین خود نکند، جز کسی را که بحکم او حکم کند و در همه چیز مانند او باشد، جز منصب نبوت و اگر پیغمبر صلی الله علیه و آله کسی را جانشین علم خود معین نکند، کسانی را که در پشت پدرانند و پس از او بدنیا می آیند ضایع کرده(و بدون رهبر دینی گذاشته)است. (پس از تمهید این مقدمات، چنین نتیجه میگیریم که جانشین پیغمبر باید مثل خود او عالم بتاویل قرآن و مصون از خطا و اشتباه بوده، اختلاف در حکم و فتوی نداشته باشد و موید از طرف خدا باشد. اگر بتو بگویند: علم پیغمبر تنها از قرآن بود(و از راه دیگری در شب قدر برایش علمی پیدا نمیشد) تو بآنها بگو: (همان قرآن در سوره 44 فرماید)«حم قسم باین کتاب روشن که ما آن را در شبی مبارک نازل کرده ایم، ما بیم دهنده ایم(سپس میفرماید: در آن شب هر امر محکم و درستی فیصل داده شود، فرمانیست از جانب ما، همانا ما فرستنده رسولانیم»این آیه دلالت دارد که علم پیغمبر و جانشینانش در شبهای قدر زیاد می شود، زیرا فیصل دادن هر امر محکم بآنها ابلاغ می شود) -اگر بتو بگویند: خدای عز و جل این امر را جز بسوی پیغمبر نفرستد، تو بگو: آیا این امر محکم که فیصل داده می شود و بتوسط فرشتگان و جبرییل فرود می آید آنها از آسمانی بآسمانی نزول کنند یا از آسمان بزمین؟ اگر گویند: تنها از آسمانی بآسمانی نزول کنند، (درست نیست)زیرا در آسمان کسی نیست که از اطاعت بمعصیت گراید(و فیصل دادن در مورد گناه و طغیان و اختلافست)و اگر بگویند: از آسمان بزمین آیند و اهل زمین بفیصل دادن احتیاج زیادی دارند، تو بگو: پس ایشان چاره یی جز این دارند که سید و بزرگتری داشته باشند و نزدش محاکمه کنند؟ . اگر گویند: خلیفه وقت حاکم ایشانست، تو بگو(256-بقره)«خدا سرپرست کسانی است که ایمان آوردند، ایشان را از تاریکیها بسوی نور برد-تا آنجا که فرماید-: در دوزخ جاودانند» بجانم قسم که در زمین و آسمان، سرپرستی از طرف خدای-عز ذکره-نیست، جز اینکه موید است و کسی که تایید شود خطا نکند و در روی زمین دشمنی برای خدا نباشد، جز اینکه بی یاور باشد و هر که بی یاور باشد، بحق نرسد همچنان که لازمست از آسمان برای مردم زمین فرمان و قانون نازل شود، لازمست حاکمی هم باشد. اگر گویند: آن حاکم را نمیشناسیم، بآنها بگو. هر چه خواهید بگویید، خدای عز و جل نخواسته است که بندگان را بعد از محمد صلی الله علیه و آله بدون حجت گذارد. امام صادق علیه السلام فرماید: الیاس ایستاد و گفت: ای پسر پیغمبر در اینجا موضوعی است مشکل، بمن بفرمایید: اگر آنها گویند حجت خدا تنها قرآنست، (چه باید گفت؟ )فرمود: آنگاه من بآنها میگویم: قرآن زبان ندارد که امر و نهی کند ولی قرآن اهلی دارد که آنها امر و نهی میکنند(و جزییات و مصادیق کلی قرآن را تفسیر و تعیین میکنند) -و نیز میگویم: گاهی برای بعضی از اهل زمین، بلا و فتنه یی پیش آمد کند که در سنت پیغمبر و حکم مورد اجماع امت وجود نداشته باشد و در قرآن هم نباشد، برای علم خدا روا نیست که چنین فتنه یی در زمین پیدا شود و در محکمه عدالت او کسی که آن فتنه را رد کند و بگرفتاران فرج بخشد، وجود نداشته باشد، الیاس گفت: در اینجا شما پیروز میشوید ای پسر پیغمبر، گواهی دهم که هر بلا و مصیبتی که در زمین بمخلوق رسد، یا نسبت بجان ایشان در موضوع دین یا غیر دین، پیش آمد کند، خدای-عز ذکره- میداند و قرآن را راهنمای آنها قرار داده است، سپس گفت: ای پسر پیغمبر میدانی که قرآن دلیل چیست؟ امام باقر علیه السلام فرمود: آری کلیات حدود خدا در قرآنست و تفسیر آنها نزد حاکم(حجت معصوم خدا)است. الیاس گفت: خدا امتناع دارد که بنده ای بمصیبتی نسبت بدین یا جان و یا مالش گرفتار شود و در روی زمینش حاکمی که نسبت بآن مصیبت بدرستی قضاوت کند، وجود نداشته باشد. آن مرد(الیاس)گفت: در این موضوع شما بکمک برهان پیروزی دارید، مگر اینکه دشمن شما دروغی بخدا ببندد و گوید: برای خدای-جل ذکره-حجتی نیست: بمن خبر دهید از تفسیر(20 سوره 57)«تا برای آنچه از دستتان رفته غم مخورید»(امام باقر علیه السلام فرمود: )این از مختصات علی است«و نسبت بآنچه بدستتان آمده شادی نکنید»در باره ابی فلان و یاران اوست که یکی در جلو و یکی دنبالست«برای آنچه از دستتان رفته غم مخورید» مخصوص علی علیه السلام است و برای آنچه بدستتان آمده شادی نکنید، راجع بفتنه ایست که بعد از پیغمبر صلی الله علیه و آله پیش آمد -آن مرد(الیاس)گفت: گواهی دهم که شما دارندگان همان حکمی هستید که در آن اختلاف نیست، سپس آن مرد برخاست و رفت و من او را ندیدم.