اَلنَّفْسُ اَلْأَمَّارَةُ اَلْمُسَوِّلَةُ تَتَمَلَّقُ تَمَلُّقَ اَلْمُنَافِقِ وَ تَتَصَنَّعُ بِشِيمَةِ اَلصَّدِيقِ اَلْمُوَافِقِ حَتَّى إِذَا خَدَعَتْ وَ تَمَكَّنَتْ تَسَلَّطَتْ تَسَلُّطَ اَلْعَدُوِّ وَ تَحَكَّمَتْ تَحَكُّمَ اَلْعُتُوِّ فَأَوْرَدَتْ مَوَارِدَ اَلسَّوْء
نفس فرمان دهندۀ به بدی و آرایش کننده است، همانند دور و چاپلوسی می کند و همانند دوست همراه نیکویی می کند.آنگاه که فریب داد و قدرت گرفت، چیره می شود همانند دشمن و مانند گردنکشان فرمان می دهد تا صاحب خود را به جایگاه بدی فرود آورد.
لاَ عَدُوَّ أَعْدَى عَلَى اَلْمَرْءِ مِنْ نَفْسِه
برای مرد دشمنی سرسخت تر از نفس خودش نیست.
نَفْسُكَ عَدُوٌّ مُحَارِبٌ وَ ضِدٌّ مُوَاثِبٌ إِنْ غَفَلْتَ عَنْهَا قَتَلَتْك
نفس تو دشمنی جنگجو و جهنده است، اگر از آن غافل شوی تو را خواهد کشت.
اَلْمَنْقُوصُ مَسْتُورٌ عَنْهُ مِنْهُ عَيْبُه
انسان ناقص، بدیهایش بر او پوشیده است.
اِشْتِغَالُكَ بِمَعَايِبِ نَفْسِكَ يَكْفِيكَ اَلْعَار
اگر به بدیهای نفس خود مشغول شوی برای شرمندگی تو کافی است.
إِيَّاكَ أَنْ تَسْتَكْبِرَ مِنْ مَعْصِيَةِ غَيْرِكَ مَا تَسْتَصْغِرُهُ مِنْ نَفْسِكَ أَوْ تَسْتَكْثِرَ مِنْ طَاعَتِكَ مَا تَسْتَقِلُّهُ مِنْ غَيْرِك
بپرهیز از این که گناه دیگران را بزرگ شماری آنچه را که برای نفس خود کوچک می دانی، یا اطاعت خود را بزرگ شماری آنچه را که نسبت به دیگران کوچک می دانی.
أَبْصَرُ اَلنَّاسِ مَنْ أَبْصَرَ عُيُوبَهُ وَ أَقْلَعَ عَنْ ذُنُوبِه
بیناترین مردم کسی است که بدیهای خود را ببیند و از گناهان خود باز ایستد.
أَفْضَلُ اَلنَّاسِ مَنْ شَغَلَتْهُ مَعَايِبُهُ عَنْ عُيُوبِ اَلنَّاس
برترین مردم کسی است که بدیهایش او را از پرداختن به بدیهای مردم باز دارد.
عجبت لمن ينكر عيوب النّاس و نفسه أكثر شييء معابا و لا يبصرها
در شگفتم از کسی که بدیهای مردم را بد می شمارد و نفس خود او دارای بدیهای بسیار است ولی آن را نمی بیند.
عَجِبْتُ لِمَنْ يُوصَفُ بِالْخَيْرِ اَلَّذِي يَعْلَمُ أَنَّهُ لَيْسَ فِيهِ كَيْفَ يَرْضَى
در شگفتم از کسی که به نیکویی ای تعریف می شود که می داند در او نیست و چگونه خشنود می شود.
كَيْفَ يُصْلِحُ غَيْرَهُ مَنْ لاَ يُصْلِحُ نَفْسَه
چگونه دیگری را اصلاح می کند کسی که نفس خود را اصلاح نکرده است.
كَفَى بِالْمَرْءِ كَيْسا أَنْ يَعْرِفَ مَعَايِبَه
برای زیرکی مرد کافی است این که بدیهای خود را بشناسد.