احادیث درباره دست در دست خدا از امام صادق (ع)

قِيلَ لِلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَا اَلزُّهْدُ فِي اَلدُّنْيَا قَالَ قَدْ حَدَّ اَللَّهُ ذَلِكَ فِي كِتَابِهِ فَقَالَ لِكَيْلاٰ تَأْسَوْا عَلىٰ مٰا فٰاتَكُمْ وَ لاٰ تَفْرَحُوا بِمٰا آتٰاكُمْ : .

از امام صادق علیه السّلام در مورد زهد در دنیا سؤال شد؟فرمود:خداوند برای آن در کتابش حدّی مقرر داشته و فرموده: تا بر آنچه از دست شما رفته است اندوهگین نشوید و به آنچه به شما داده شده است شادی نکنید .

عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلدُّنْيَا دُوَلٌ فَمَا كَانَ لَكَ مِنْهَا أَتَاكَ عَلَى ضَعْفِكَ وَ مَا كَانَ مِنْهَا عَلَيْكَ لَمْ تَدْفَعْهُ بِقُوَّتِكَ وَ مَنِ اِنْقَطَعَ رَجَاهُ مِمَّا فَاتَهُ اِسْتَرَاحَتْ نَفْسُهُ وَ مَنْ قَنِعَ بِمَا رَزَقَهُ اَللَّهُ تَعَالَى قَرَّتْ عَيْنَاهُ.

باز امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کرده که فرمود:دنیا در گردش است، بهره ای که در دنیا داری به تو خواهد رسید هر چند سست و ناتوان باشی، و زیانی که از دنیا نصیب تو باشد دامنگیرت خواهد شد و هر چند نیرومند هم باشی نتوانی از آن جلوگیری کنی، و هر کس از آنچه از دستش رفته نومید شد آسایش روحی پیدا کند، و هر کس به روزی خدا قانع باشد چشمانش روشن گردد.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مِثْلَهُ ثُمَّ قَالَ وَ أَيُّ شَيْءٍ يَكْفِي اَلْإِنْسَانَ ثُمَّ أَوْمَى بِيَدِهِ .

امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله مثل روایت قبل را نقل کند که در ادامه فرموده اند:و چه چیز انسان را کفایت می کند؟سپس به دستشان اشاره کردند.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ كَانَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ إِنَّ مِنْ حَقِّ اَلْعَالِمِ أَنْ لاَ تُكْثِرَ عَلَيْهِ اَلسُّؤَالَ وَ لاَ تَأْخُذَ بِثَوْبِهِ وَ إِذَا دَخَلْتَ عَلَيْهِ وَ عِنْدَهُ قَوْمٌ فَسَلِّمْ عَلَيْهِمْ جَمِيعا وَ خُصَّهُ بِالتَّحِيَّةِ وَ اِجْلِسْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لاَ تَجْلِسْ خَلْفَهُ وَ لاَ تَغْمِزْ بِعَيْنَيْكَ وَ لاَ تُشِرْ بِيَدَيْكَ وَ لاَ تُكْثِرْ مِنَ اَلْقَوْلِ قَالَ فُلاَنٌ وَ قَالَ فُلاَنٌ خِلاَفا لِقَوْلِهِ وَ لاَ تَضْجَرْ بِطُولِ صُحْبَتِهِ فَإِنَّمَا مَثَلُ اَلْعَالِمِ مَثَلُ اَلنَّخْلَةِ تَنْتَظِرُ مَتَى يَسْقُطُ…

امام صادق علیه السّلام از علی علیه السّلام نقل می کند که فرمود:از جمله حقوق عالم آن است که از او زیاد سؤال نکنی، و جامه اش را نگیری، و هر گاه بر او وارد شدی و گروهی نزدش بودند؛ به همه سلام کن و او را نزد آنها به تحیت مخصوص گردان، مقابلش بنشین و پشت سرش منشین، چشمک مزن، و با دست اشاره مکن، پر گویی مکن؛ که فلانی و فلانی بر خلاف نظر شما چنین گفته اند، و از زیادی مجالست با او دلتنگ مشو، زیرا مثل عالم مثل درخت خرماست، باید در انتظار بمانی تا چیزی از آن بر تو فرو ریزد، و پاداش عالم از روزه دار شب زنده دار مجاهد در راه خدا بیشتر است، و هر گاه عالم از دنیا رود در اسلام شکافی ایجاد شود که هیچ چیز آن را جبران نکند تا روز قیامت.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : طَلَبَةُ اَلْعِلْمِ ثَلاَثَةٌ فَاعْرِفُوهُمْ بِأَعْيَانِهِمْ وَ صِفَاتِهِمْ صِنْفٌ يَطْلُبُهُ لِلْجَهْلِ وَ اَلْمِرَاءِ وَ صِنْفٌ يَطْلُبُهُ لِلاِسْتِطَالَةِ وَ اَلْخَتْلِ وَ صِنْفٌ يَطْلُبُهُ لِلْفِقْهِ وَ اَلْعَقْلِ فَصَاحِبُ اَلْجَهْلِ وَ اَلْمِرَاءِ مُؤْذٍ مُمَارٍ مُتَعَرِّضٌ لِلْمَقَالِ فِي أَنْدِيَةِ اَلرِّجَالِ بِتَذَاكُرِ اَلْعِلْمِ وَ صِفَةِ اَلْحِلْمِ قَدْ تَسَرْبَلَ بِالْخُشُوعِ وَ تَخَلَّى مِنَ اَلْوَرَعِ فَدَقَّ اَللَّهُ خَيْشُومَهُ وَ قَطَعَ مِنْهُ حَيْزُومَهُ وَ صَاحِبُ اَلاِسْتِطَالَةِ وَ اَلْخَتْلِ ذُو خِبٍّ وَ مَلَقٍ…

امام صادق علیه السّلام فرمود:دانشجویان سه دسته اند؛ آنان را با نشانه ها و صفاتشان بشناسید: دسته ای دانش را برای حربۀ نادانی و جدال می جویند، و دسته ای برای برتری جستن و فریفتن آن را می آموزند، و دسته ای برای خودورزیدن و فهمیدن یاد گیرند، یار نادانی و ستیزه، مردم آزار و ستیزه گر است، و در مجالس مردان به سخنگوئی متوسل می شود، از علم یاد می کند و حلم را می ستاید، به فروتنی تظاهر می کند ولی از پرهیزگاری تهی است، خدا بینیش را کوبیده و کمرش را جدا کرده. و یار برتری جستن و فریفتن، نیرنگ باز و چاپلوس است، و بر همگنان خود گردن فرازی کند، و برای ثروتمندان پست تر از خود کوچکی نماید، شیرینیهای آنان را بخورد و دین خود را بشکند، بنا بر این خدا چشمش را کور گردانیده و اثرش را از میان آثار علماء قطع نمود. و…

عَنِ اِبْنِ اَلْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْهُومَانِ لاَ يَشْبَعَانِ طَالِبُ اَلْمَالِ وَ طَالِبُ اَلْعِلْمِ مَنِ اِقْتَصَرَ عَلَى اَلدُّنْيَا عَلَى مَا أَحَلَّ اَللَّهُ لَهُ سَلِمَ وَ مَنْ تَنَاوَلَهَا مِنْ غَيْرِ حِلِّهَا هَلَكَ إِلاَّ أَنْ يَتُوبَ وَ يَرْجِعَ وَ مَنْ أَخَذَ اَلْعِلْمَ عَنْ أَهْلِهِ وَ عَمِلَ بِهَا نَجَا وَ مَنْ أَرَادَ بِهِ اَلدُّنْيَا فَهِيَ حَظُّهُ وَ اَلْعُلَمَاءُ رَجُلاَنِ رَجُلٌ آخِذٌ بِعِلْمِهِ فَهَذَا نَاجٍ وَ عَالِمٌ تَارِكٌ لِعِلْمِهِ فَهَذَا هَالِكٌ وَ…

امام صادق علیه السّلام از قول پدرش از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کند که فرمود:دو آزمند هرگز سیر نشوند:طالب مال و طالب علم، کسی که از دنیا به آنچه خدا برایش حلال کرده اکتفا کند سالم ماند، و کسی که دنیا را از راه غیر حلالش بدست آورد هلاک گردد، مگر اینکه توبه کند و بازگشت نماید، و کسی که علم را از اهلش آموخته و به آن عمل نماید نجات یابد، و کسی که منظورش از طلب علم مال دنیا باشد بهره اش همانست.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ يَا رَبِّ مَنْ أَهْلُكَ اَلَّذِينَ تُظِلُّهُمْ فِي ظِلِّ عَرْشِكَ يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلُّكَ قَالَ فَأَوْحَى اَللَّهُ إِلَيْهِ اَلطَّاهِرَةُ قُلُوبُهُمْ وَ اَلْبَرِيئَةُ أَيْدِيهِمْ اَلَّذِينَ يَذْكُرُونَ ذَا اَلْجَلاَلِ إِذَا ذَكَرُوا وَ هُمُ اَلَّذِينَ يَكْتَفُونَ بِطَاعَتِي كَمَا يَكْتَفِي اَلصَّبِيُّ اَلصَّغِيرُ بِاللَّبَنِ وَ اَلَّذِينَ يَأْوُونَ إِلَى مَسَاجِدِي كَمَا تَأْوِي اَلنُّسُورُ إِلَى أَوْكَارِهَا وَ…

امام صادق علیه السّلام به نقل از پدرش از جدش علی بن الحسین علیهم السّلام فرمود:موسی بن عمران علیه السّلام عرض کرد:پروردگارا اولیای تو چه کسانی هستند که عرشت بر آنان سایه افکنده است روزی که هیچ سایه ای جز سایه ات نیست؟خداوند به او وحی کرد:آنان کسانیند که قلبهائی پاک و دستانی تهی دارند، کسانیند که هر گاه متذکر شوند ذکر خدا گویند، و آنها کسانیند که به بندگی من دلخوشند همان طور که بچۀ کوچک به شیر مادر دل بسته است، و کسانیند که به مساجد من پناه می آورند همان طور که بازهای شکاری به لانه هایشان پناه می برند، و کسانیند که هر گاه حرام من حلال شود غضبناک شوند، مانند پلنگی که خشمناک شود.

«تَقَرَّبوا إلَىَ اللّه تَعالى بِمُواساهِ إخوانِكُم»

«با دستگیری از برادرانتان خود را به خداوند متعال نزدیک سازید»

إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ اِسْمُهُ وَ تَعَالَى ذِكْرُهُ وَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ سُبْحَانَهُ وَ تَقَدَّسَ وَ تَفَرَّدَ وَ تَوَحَّدَ وَ لَمْ يَزَلْ وَ لاَ يَزَالُ وَ هُوَ اَلْأَوَّلُ وَ اَلْآخِرُ وَ اَلظّاهِرُ وَ اَلْباطِنُ فَلاَ أَوَّلَ لِأَوَّلِيَّتِهِ رَفِيعاً فِي أَعْلَى عُلُوِّهِ شَامِخُ اَلْأَرْكَانِ رَفِيعُ اَلْبُنْيَانِ عَظِيمُ اَلسُّلْطَانِ مُنِيفُ اَلْآلاَءِ سَنِيُّ اَلْعَلْيَاءِ اَلَّذِي عَجَزَ اَلْوَاصِفُونَ عَنْ كُنْهِ صِفَتِهِ وَ لاَ يُطِيقُونَ حَمْلَ مَعْرِفَةِ إِلَهِيَّتِهِ وَ لاَ يَحُدُّونَ حُدُودَهُ لِأَنَّهُ بِالْكَيْفِيَّةِ لاَ يُتَنَاهَى إِلَيْهِ .

امام صادق علیه السلام فرمود: خدای که نامش پر برکت و یادش متعالی و ثنایش بزرگست، منزه و مقدس است، تنها و یگانه است همیشه بوده و همیشه باشد، اولست و آخر، ظاهر است و باطن، ناآغازست، رفیعست در بالاترین درجه بلندی، ارکانش شامخ، دستگاهش رفیع، سلطنتش بزرگ، نعمش فراوان، بزرگواریش درخشان است، وصف کنندگان از حقیقت صفتش عاجز گشته و توانایی تحمل معرفت خدایی او را ندارند، نتوانند محدودش ساخت زیرا با بیان کیفیت باو نتوان رسید.

إِنَّ اَللَّهَ خَلَقَنَا فَأَحْسَنَ خَلْقَنَا وَ صَوَّرَنَا فَأَحْسَنَ صُوَرَنَا وَ جَعَلَنَا عَيْنَهُ فِي عِبَادِهِ وَ لِسَانَهُ اَلنَّاطِقَ فِي خَلْقِهِ وَ يَدَهُ اَلْمَبْسُوطَةَ عَلَى عِبَادِهِ بِالرَّأْفَةِ وَ اَلرَّحْمَةِ وَ وَجْهَهُ اَلَّذِي يُؤْتَى مِنْهُ وَ بَابَهُ اَلَّذِي يَدُلُّ عَلَيْهِ وَ خُزَّانَهُ فِي سَمَائِهِ وَ أَرْضِهِ بِنَا أَثْمَرَتِ اَلْأَشْجَارُ وَ أَيْنَعَتِ اَلثِّمَارُ وَ جَرَتِ اَلْأَنْهَارُ وَ بِنَا يَنْزِلُ غَيْثُ اَلسَّمَاءِ وَ يَنْبُتُ عُشْبُ اَلْأَرْضِ وَ بِعِبَادَتِنَا عُبِدَ اَللَّهُ وَ لَوْ لاَ نَحْنُ مَا عُبِدَ اَللَّهُ .

امام صادق فرمود: خدا ما را آفرید و آفرینش ما را نیکو ساخت(زیرا طینت ما را از علیین قرار داد و استعداد کمالات را در ما فوق العاده ساخت)و ما را صورتگری کرد و نیکو صورتگری کرد (اخلاق حمیده و صفات فاضله را در سرشت ما گذاشت)و ما را در میان بندگان دیده خویش قرار داد (تا کردار آنها را بنگریم و نزد او گواهی دهیم)و در میان خلقش زبان گویا قرار داد(تا معارف و حلال و حرام او را برای آنها بیان کنیم)و دست مهر و رحمت گشوده بر سر بندگانش ساخت و وجه خود قرار داد که از آن سوی باو گرایند(به حدیث دوم رجوع شود)و ما را دری که او را نشان دهد قرار داد (پس هر که از این در وارد شود بمعرفت و اطاعت او رسد)و گنجینه دار میان آسمان و زمینش نمود(تا معارف و بلکه تمام خیرات او از برکت ما بمردم رسد)و از برکت وجود ما درختان…

فِي قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَمّا آسَفُونا اِنْتَقَمْنا مِنْهُمْ فَقَالَ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لاَ يَأْسَفُ كَأَسَفِنَا وَ لَكِنَّهُ خَلَقَ أَوْلِيَاءَ لِنَفْسِهِ يَأْسَفُونَ وَ يَرْضَوْنَ وَ هُمْ مَخْلُوقُونَ مَرْبُوبُونَ فَجَعَلَ رِضَاهُمْ رِضَا نَفْسِهِ وَ سَخَطَهُمْ سَخَطَ نَفْسِهِ لِأَنَّهُ جَعَلَهُمُ اَلدُّعَاةَ إِلَيْهِ وَ اَلْأَدِلاَّءَ عَلَيْهِ فَلِذَلِكَ صَارُوا كَذَلِكَ وَ لَيْسَ أَنَّ ذَلِكَ يَصِلُ إِلَى اَللَّهِ كَمَا يَصِلُ إِلَى خَلْقِهِ لَكِنْ هَذَا مَعْنَى مَا قَالَ مِنْ ذَلِكَ وَ قَدْ قَالَ مَنْ أَهَانَ لِي وَلِيّاً فَقَدْ بَارَزَنِي بِالْمُحَارَبَةِ وَ…

امام صادق(ع)راجع بقول خدای عز و جل(54 سوره 43)«چون ما را بافسوس آوردند از ایشان انتقام گرفتیم»فرمود: خدای عز و جل چون افسوس ما افسوس نخورد لیکن او دوستانی ای خود آفریده که آنها افسوس خورند و خشنود گردند. و ایشان مخلوقند و پروریدگان و خداوند خشنودی آنها را خشنودی خود و خشم آنها را خشم خود قرار داده زیرا ایشان را مبلغین خود و دلالت کنندگان بسوی خود مقرر داشته است و از این جهت است که آن مقامرا دارند، معنی آیه آن نیست که افسوس دامن خدای تعالی را گیرد چنان که دامنگیر مخلوق شود بلکه معنی آن چنانست که در این باره گفته است«هر که بیکی از دوستان من اهانت کند بپیکار من آمده و مرا بمبارزه خوانده است و فرموده(80 سوره 4)«هر که فرمان پیغمبر برد فرمان خدا برده است»و نیز فرموده است(10 سوره 48)«همانا کسانی که…

إِنَّ اَللَّهَ لَمْ يُنْعِمْ عَلَى عَبْدٍ نِعْمَةً إِلاَّ وَ قَدْ أَلْزَمَهُ فِيهَا اَلْحُجَّةَ مِنَ اَللَّهِ فَمَنْ مَنَّ اَللَّهُ عَلَيْهِ فَجَعَلَهُ قَوِيّاً فَحُجَّتُهُ عَلَيْهِ اَلْقِيَامُ بِمَا كَلَّفَهُ وَ اِحْتِمَالُ مَنْ هُوَ دُونَهُ مِمَّنْ هُوَ أَضْعَفُ مِنْهُ وَ مَنْ مَنَّ اَللَّهُ عَلَيْهِ فَجَعَلَهُ مُوَسَّعاً عَلَيْهِ فَحُجَّتُهُ عَلَيْهِ مَالُهُ ثُمَّ تَعَاهُدُهُ اَلْفُقَرَاءَ بَعْدُ بِنَوَافِلِهِ وَ مَنْ مَنَّ اَللَّهُ عَلَيْهِ فَجَعَلَهُ شَرِيفاً فِي بَيْتِهِ جَمِيلاً فِي صُورَتِهِ فَحُجَّتُهُ عَلَيْهِ أَنْ يَحْمَدَ اَللَّهَ تَعَالَى عَلَى ذَلِكَ وَ أَنْ لاَ يَتَطَاوَلَ عَلَى…

امام صادق(ع)فرمود: خدا بهیچ بنده ای نعمتی ندهد جز آنکه نسبت بآن حجتی گردنگیرش کند، پس کسی که خدا بر او منت نهاده و توانایش ساخته حجتش بر او انجام تکالیف الهی و بدوش کشیدن از زیر دستان و ناتوانتران است و کسی را که بر او منت نهاده و در مالش توسعه داده است، همان مالش بر او حجت است و باید با عطایش بفقرا رسیدگی کند: و کسی را که خدا بر او منت نهاده و در میان فامیلش شریف و خوش سیما قرار داده، حجت خدا بر او اینست که خدا را نسبت بآن نعمت شکرکند و بر دیگران گردنفرازی نکند و بواسطه شرف و جمالش از حقوق ضعفا جلوگیری نکند.