وَ قَالَ كَانَ عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ يَقُولُ مَنْ تَمَنَّى غِنَى نَفْسِهِ وَ لَمْ يَشْفِ غَيْظَهُ مَاتَ بِحَسْرَةٍ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:علی علیه السّلام همیشه می فرمود:هر کس بی نیازی نفسش را بخواهد ولی شعلۀ خشمش را فرو ننشاند در حسرت مرده است.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَنْ رَضِيَ مِنَ اَلدُّنْيَا بِمَا يُجْزِيهِ كَانَ أَيْسَرُ مَا فِيهَا يَكْفِيهِ وَ مَنْ لَمْ يَرْضَ مِنَ اَلدُّنْيَا بِمَا يُجْزِيهِ لَمْ يَكُنْ فِيهَا شَيْءٌ يَكْفِيهِ.
امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:هر که از دنیا به مقداری که او را کفایت کند راضی شود؛ کمترین چیز دنیا او را کفایت می کند، و هر که به اندازه ای که او را بس باشد راضی نشود؛ چیزی از دنیا کفایتش نخواهد کرد.
مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلْقَنَاعَةُ مَالٌ لاَ يَنْفَدُ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:قناعت مالی است که پایان نمی پذیرد.
عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَنْ قَنِعَ بِمَا قَسَمَ اَللَّهُ لَهُ فَهُوَ مِنْ أَغْنَى اَلنَّاسِ.
امام سجاد علیه السّلام فرمود:هر کس به آنچه خداوند قسمتش قرار داده راضی و قانع باشد از بی نیازترین مردم است.
غِنَى اَلْفَقِيرِ قَنَاعَتُه
قناعت، توانگری تهیدست است.
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ أَرَادَ أَنْ يَكُونَ أَغْنَى اَلنَّاسِ فَلْيَكُنْ بِمَا فِي أَيْدِي اَللَّهِ أَوْثَقَ مِنْهُ فِي أَيْدِي غَيْرِهِ.
امام باقر علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل می کند که فرمود:هر کس می خواهد بی نیازترین مردم باشد؛ باید به آنچه در دست خداست اعتمادش بیشتر از آنچه در دست مردم است بوده باشد.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ يَا ابْنَ آدَمَ اِرْضَ بِمَا آتَيْتُكَ تَكُنْ مِنْ أَغْنَى اَلنَّاسِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:خداوند عزّ و جل می فرماید:ای فرزند آدم به آنچه به تو عطا شده راضی باش تا از بی نیازترین مردم باشی.
قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِيَّاكَ أَنْ تُطْمِحَ بَصَرَكَ إِلَى مَا هُوَ فَوْقَكَ فَكَثِيرا مَا قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِنَبِيِّهِ فَلاٰ تُعْجِبْكَ أَمْوٰالُهُمْ وَ لاٰ أَوْلاٰدُهُمْ : وَ قَالَ لاٰ تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلىٰ مٰا مَتَّعْنٰا بِهِ أَزْوٰاجا مِنْهُمْ زَهْرَةَ اَلْحَيٰاةِ اَلدُّنْيٰا : فَإِنْ دَخَلَكَ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ فَاذْكُرْ عَيْشَ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَإِنَّمَا كَانَ خُبْزُهُ اَلشَّعِيرَ وَ حَلْوَاهُ اَلتَّمْرَ وَ وَقُودُهُ اَلسَّعَفَ إِذَا وَجَدَهُ .
امام باقر علیه السّلام فرمود:مبادا به بالا دست خود چشم بدوزی، زیرا خداوند عزّ و جل بسیار به پیامبرش فرموده از مالها و فرزندانشان خوشت نیاید و در شگفت نشوی و فرمود: دیدگان خود را به آن چیزهائی که رونق زندگی دنیاست و به گروهی از ایشان بهره داده ایم نگران مساز ، و اگر در بارۀ این موضوع شکی و تردیدی یافتی زندگی رسول خدا را یاد کن، که خوراکش نان جو و حلوایش خرما و آتش گیره اش شاخ درخت خرما بود؛ اگر پیدا می کرد.
قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَغْنَى اَلْغِنَى اَلْقَنَاعَةُ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:بهترین بی نیازی قناعت است.
شَكَا رَجُلٌ إِلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّهُ يَطْلُبُ فَيُصِيبُ فَلاَ يَقْنَعُ وَ تُنَازِعُهُ نَفْسُهُ إِلَى مَا هُوَ أَكْثَرُ مِنْهُ وَ قَالَ عَلِّمْنِي شَيْئا أَنْتَفِعُ بِهِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ إِنْ كَانَ مَا يَكْفِيكَ يُغْنِيكَ فَأَدْنَى مَا فِيهَا يُغْنِيكَ وَ إِنْ كَانَ مَا يَكْفِيكَ لاَ يُغْنِيكَ فَكُلُّ مَا فِيهَا لاَ يُغْنِيكَ .
شخصی به امام صادق علیه السّلام شکایت کرد که طلب روزی می کند و به دست می آورد؛ ولی قانع نمی شود، و نفسش با او برای روزی بیشتر نزاع می کند، و عرض کرد:به من چیزی بیاموز که از آن بهره مند شوم، امام علیه السّلام فرمود:اگر اندازۀ کفایت بی نیازت کند، کمتر چیز دنیا بی نیازت کند، و اگر اندازۀ کفایت بی نیازت نکند هر چه در دنیا هست بی نیازت نکند.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ سَأَلَنَا أَعْطَيْنَاهُ وَ مَنِ اِسْتَغْنَى أَغْنَاهُ اَللَّهُ.
امام صادق علیه السّلام از پیامبر اکرم صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کرده که فرمود:هر که از ما چیزی بخواهد به او عطا کنیم، و هر که بی نیازی جوید و درخواست نکند خدا او را بی نیاز گرداند.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلدُّنْيَا دُوَلٌ فَمَا كَانَ لَكَ مِنْهَا أَتَاكَ عَلَى ضَعْفِكَ وَ مَا كَانَ مِنْهَا عَلَيْكَ لَمْ تَدْفَعْهُ بِقُوَّتِكَ وَ مَنِ اِنْقَطَعَ رَجَاهُ مِمَّا فَاتَهُ اِسْتَرَاحَتْ نَفْسُهُ وَ مَنْ قَنِعَ بِمَا رَزَقَهُ اَللَّهُ تَعَالَى قَرَّتْ عَيْنَاهُ.
باز امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کرده که فرمود:دنیا در گردش است، بهره ای که در دنیا داری به تو خواهد رسید هر چند سست و ناتوان باشی، و زیانی که از دنیا نصیب تو باشد دامنگیرت خواهد شد و هر چند نیرومند هم باشی نتوانی از آن جلوگیری کنی، و هر کس از آنچه از دستش رفته نومید شد آسایش روحی پیدا کند، و هر کس به روزی خدا قانع باشد چشمانش روشن گردد.