امام محمد باقر (علیه السلام)
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلْمُتَكَلِّمُونَ ثَلاَثَةٌ سَالِمٌ وَ غَانِمٌ وَ شَاجِبٌ فَالسَّالِمُ اَلصَّامِتُ وَ اَلْغَانِمُ اَلذَّاكِرُ لِلَّهِ وَ اَلشَّاجِبُ اَلَّذِي يَلْفِظُ وَ يَقَعُ فِي اَلنَّاسِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:مردم سه دسته اند:سالم و غانم و شاجب؛ سالم یعنی مردمی ساکت، غانم کسی است که ذکر خدا گوید، و شاجب کسی است که با سخن چینی بین مردم اختلاف می اندازد.
قَالَ جَابِرٌ قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ قَوْما إِذَا ذُكِّرُوا بِشَيْءٍ مِنَ اَلْقُرْآنِ أَوْ حُدِّثُوا بِهِ صَعِقَ أَحَدُهُمْ حَتَّى تُرَى أَنَّهُ لَوْ قُطِعَتْ يَدَاهُ وَ رِجْلاَهُ لَمْ يَشْعُرْ بِذَلِكَ فَقَالَ سُبْحَانَ اَللَّهِ ذَاكَ مِنَ اَلشَّيْطَانِ مَا أُمِرُوا بِهَذَا إِنَّمَا هُوَ اَللِّينُ وَ اَلرِّقَّةُ وَ اَلدَّمْعَةُ وَ اَلْوَجَلُ .
جابر گوید:به امام باقر علیه السّلام عرض کردم:قومی هستند که هر گاه چیزی از قرآن به یادشان آید یا برایشان خوانده شود؛ یکی از آنها بی هوش می شود به صورتی که اگر هر دو دست و هر دو پایش را قطع کنی متوجه نمی شود. امام فرمود:سبحان اللّٰه، این کاری شیطانی است، اینها امر به این کار نشده اند، تأثیر قرآن فقط به نرمش و رقّت قلب و اشک ریختن و ترس از خداست.
رُوِيَ عَنْ بَعْضِ اَلصَّادِقِينَ أَنَّهُ قَالَ : اَلذِّكْرُ مَقْسُومٌ عَلَى سَبْعَةِ أَعْضَاءٍ اَللِّسَانِ وَ اَلرُّوحِ وَ اَلنَّفْسِ وَ اَلْعَقْلِ وَ اَلْمَعْرِفَةِ وَ اَلسِّرِّ وَ اَلْقَلْبِ وَ كُلُّ وَاحِدٍ يَحْتَاجُ إِلَى اِسْتِقَامَةٍ فَاسْتِقَامَةُ اَللِّسَانِ صِدْقُ اَلْإِقْرَارِ وَ اِسْتِقَامَةُ اَلرُّوحِ صِدْقُ اَلاِحْتِضَارِ وَ اِسْتِقَامَةُ اَلنَّفْسِ صِدْقُ اَلاِسْتِغْفَارِ وَ اِسْتِقَامَةُ اَلْقَلْبِ صِدْقُ اَلاِعْتِذَارِ وَ اِسْتِقَامَةُ اَلْعَقْلِ صِدْقُ اَلاِعْتِبَارِ وَ اِسْتِقَامَةُ اَلْمَعْرِفَةِ صِدْقُ اَلاِفْتِخَارِ وَ اِسْتِقَامَةُ اَلسِّرِّ اَلسُّرُورُ بِعَالَمِ…
از امام باقر یا امام صادق علیه السّلام روایت شده که ایشان فرموده اند:ذکر حقّ بین هفت عضو از اعضای انسان تقسیم شده:زبان، روح و جان، عقل، معرفت، سر و قلب، و هر یک از آنها نیاز به استقامت دارند.استقامت زبان به راستی در گفتار است، و استقامت روح به درستی ذهن و حضور آن است، و استقامت جان به درستی در توبه کردن است، و استقامت قلب به درستی در عذر خواهی، و استقامت عقل به درستی در پند گرفتن است، و استقامت شناخت به درستی در سرافرازی، و استقامت سر متوجه بودن به عالم اسرار است.پس ذکر زبان حمد و ثناست، و ذکر جان کوشش و تلاش، و ذکر روح ترس و امید، و ذکر قلب راستی و صمیمیت، و ذکر عقل تعظیم و حیا، و ذکر معرفت تسلیم و رضا، و ذکر سر مقام شهود حق و لقاء اللّٰه است.
