عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا مِنْ عَبْدٍ أُعْطِيَ قَلْبا شَاكِرا وَ لِسَانا ذَاكِرا وَ جَسَدا عَلَى اَلْبَلاَءِ صَابِرا وَ زَوْجَة صَالِحَة إِلاَّ وَ قَدْ أُعْطِيَ خَيْرَ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:به هیچ بنده ای دل شکرگزار و زبان ذکرکننده و بدن صبرکننده در مقابل سختیها و زن پارسا داده نشد، مگر اینکه خیر دنیا و آخرت به او داده شد.
عَنْ جَابِرٍ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَا اَلصَّبْرُ اَلْجَمِيلُ فَقَالَ ذَاكَ اَلصَّبْرُ اَلَّذِي لَيْسَ فِيهِ شَكْوَى إِلَى أَحَدٍ مِنَ اَلنَّاسِ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ بَعَثَ يَعْقُوبَ إِلَى رَاهِبٍ مِنَ اَلرُّهْبَانِ عَابِدٍ مِنَ اَلْعُبَّادِ فِي حَاجَةٍ فَلَمَّا رَآهُ اَلرَّاهِبُ حَسِبَهُ إِبْرَاهِيمَ فَوَثَبَ إِلَيْهِ فَاعْتَنَقَهُ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبا بِخَلِيلِ اَلرَّحْمَنِ قَالَ لاَ وَ لكن لَكِنِّى يَعْقُوبُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لَهُ اَلرَّاهِبُ فَمَا بَلَغَ بِكَ مَا أَرَى بِكَ اَلْكِبَرُ فَقَالَ اَلْهَمُّ وَ اَلْحَزَنُ وَ اَلسُّقْمُ فَمَا…
جابر گوید:به امام باقر علیه السّلام عرض کردم:صبر جمیل چیست؟فرمود:صبری است که در کنارش شکایتی نزد مردم نبرد، ابراهیم علیه السّلام حضرت یعقوب را برای حاجتی نزد راهبی از راهبان و عابدی از عابدان فرستاد، چون راهب یعقوب را دید گمان کرد او ابراهیم است، به طرف او خیزش نمود و او را در آغوش گرفت، سپس گفت:ای دوست خدا خوش آمدی. یعقوب گفت:من یعقوب بن اسحاق بن ابراهیم هستم، راهب گفت:پس چرا این قدر سالخورده شده ای؟فرمود:غم و اندوه و بیماری چنینم نموده، هنوز از آستانۀ در خارج نشده بود که خداوند به او وحی فرمود:ای یعقوب شکایت مرا نزد بنده ام نمودی؟در اینجا حضرت کنار در به سجده افتاد، و گفت:خدایا دیگر تکرار نخواهم کرد، خداوند به او وحی فرمود:من تو را آمرزیدم، دیگر مثل این سخن را نگو، پس از آن دیگر یعقوب از…
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا مِنْ عَبْدٍ يُصَابُ بِمُصِيبَةٍ فَيَسْتَرْجِعُ عِنْدَ ذِكْرِ اَلْمُصِيبَةِ وَ يَصْبِرُ حِينَ تَفْجَأُهُ إِلاَّ غَفَرَ اَللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ كُلَّمَا ذَكَرَ مُصِيبَة فَاسْتَرْجَعَ عِنْدَ ذِكْرِهِ اَلْمُصِيبَةَ غَفَرَ لَهُ كُلَّ ذَنْبٍ اِكْتَسَبَهُ فِيمَا بَيْنَهُمَا.
امام باقر علیه السّلام فرمود:هر بنده ای که گرفتار مصیبت شود، و هر گاه مصیبت به یادش آمد بگوید: إِنّٰا لِلّٰهِ وَ إِنّٰا إِلَیْهِ رٰاجِعُونَ : و هنگامی که برایش ناگوار آمد صبر کند، خداوند تمامی گناهان گذشته اش را می بخشد، و هر وقت به یاد مصیبتی افتاد و کلمۀ استرجاع را به زبان آورد، گناهانی را که بین دو استرجاع مرتکب شده بخشیده می شود.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنْ أُصِبْتَ بِمُصِيبَةٍ فِي نَفْسِكَ أَوْ مَالِكَ أَوْ وُلْدِكَ فَاذْكُرْ مُصَابَكَ بِرَسُولِ اَللَّهِ فَإِنَّ اَلْخَلاَئِقَ لَمْ يُصَابُوا بِمِثْلِهِ قَطُّ .
امام باقر علیه السّلام فرمود:اگر به مصیبتی در جانت یا مالت یا فرزندت گرفتار شدی، مصیبت رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله را بیاد آور، زیرا هیچ کس از مخلوقات مانند او گرفتار نشدند.
عَنْ مِهْرَانَ قَالَ : كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَشْكُو إِلَيْهِ مُصَابَهُ بِوَلَدِهِ وَ شِدَّةَ مَا دَخَلَهُ فَكَتَبَ إِلَيْهِ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ اَللَّهَ يَخْتَارُ مِنْ مَالِ اَلْمُؤْمِنِ وَ مِنْ وُلْدِهِ أَنْفَسَهُ لِيَأْجُرَهُ عَلَى ذَلِكَ .
مهران گوید:مردی به امام باقر علیه السّلام نامه ای نوشت، و از مصیبت فرزندش و سختیهایی که بر او وارد شده بود شکایت نمود، امام علیه السّلام به او نوشت:آیا نمی دانی که خداوند مال مؤمن و فرزندانش را می گیرد تا در مقابل پاداشش دهد؟
قَالَ اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ لَمَّا حَضَرَتْ أَبِي عَلِيَّ بْنَ اَلْحُسَيْنِ اَلْوَفَاةُ ضَمَّنِي إِلَى صَدْرِهِ ثُمَّ قَالَ أَيْ بُنَيَّ أُوصِيكَ بِمَا أَوْصَانِي بِهِ أَبِي حِينَ حَضَرَتْهُ اَلْوَفَاةُ وَ بِمَا ذَكَرَ أَنَّ أَبَاهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَوْصَاهُ بِهِ أَيْ بُنَيَّ اِصْبِرْ عَلَى اَلْحَقِّ وَ إِنْ كَانَ مُرّا .
امام باقر علیه السّلام فرمود:هنگامی که زمان فوت پدرم علی بن الحسین علیه السّلام فرا رسید، مرا به سینه اش چسباند، سپس فرمود:ای پسر عزیزم سفارش می کنم تو را به آنچه پدرم هنگام وفاتش مرا به آن سفارش فرمود، و به آنچه که فرمود پدرانش او را به او وصیت نموده اند. ای پسر عزیزم صبر بر حق کن گرچه تلخ باشد.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ عَجَبا لِلْمُؤْمِنِ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لاَ يَقْضِي لَهُ قَضَاء إِلاَّ كَانَ لَهُ خَيْرا إِنِ اُبْتُلِيَ صَبَرَ وَ إِنْ أُعْطِيَ شَكَرَ.
امام باقر علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله روایت کند که می فرمود:من از کار مؤمن در شگفتم، خداوند عزّ و جل مقدّر نمی کند برای او تقدیری را مگر اینکه برایش خیر باشد، اگر گرفتار شود بردبار باشد، و اگر خیری به او عطا شد سپاسگزار است.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ مِنْ أَغْبَطِ أَوْلِيَائِي عِنْدِي رَجُلا خَفِيفَ اَلْحَالِ ذَا خَطَرٍ أَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ فِي اَلْغَيْبِ وَ كَانَ غَامِضا فِي اَلنَّاسِ جُعِلَ رِزْقُهُ كَفَافا فَصَبَرَ عَلَيْهِ وَ مَاتَ فَقَلَّ تُرَاثُهُ وَ قَلَّ بَوَاكِيهِ.
امام باقر علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کند که فرمود:خداوند عزّ و جل می فرماید:از رشک آورترین و موفق ترین دوستانم نزد من شخصی است که سبک حال یعنی کم مال و کم علاقه به دنیا است، دارای بهره ای از نماز است که در نهان عبادت پروردگارش را به نیکوئی انجام می دهد، و در میان مردم گمنام و ناشناخته بسر می برد، خداوند رزق و روزی او را به اندازۀ نیازش قرار داده، و او بر آن صبر کند، و بمیرد در حالی که وارث و گریه کنانش کم باشند.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَنْ صَبَرَ وَ اِسْتَرْجَعَ وَ حَمِدَ اَللَّهَ عِنْدَ اَلْمُصِيبَةِ فَقَدْ رَضِيَ بِمَا صَنَعَ اَللَّهُ وَ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اَللّٰهِ : وَ مَنْ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ جَرَى عَلَيْهِ اَلْقَضَاءُ وَ هُوَ ذَمِيمٌ وَ أَحْبَطَ اَللَّهُ أَجْرَهُ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:هر کس هنگام مصیبت صبر کند و استرجاع نماید یعنی بگوید: إِنّٰا لِلّٰهِ وَ إِنّٰا إِلَیْهِ رٰاجِعُونَ : ، راضی به امر خدا شده و اجر و مزدش بعهده خداست.و هر کس این کار را انجام ندهد حکم خدا بر او جاری می شود؛ در حالی که او نکوهیده و مذموم است، و خداوند اجرش را پائین آورده.
عَنْ جَابِرٍ عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لَمَّا تُوُفِّيَ اَلطَّاهِرُ بْنُ رَسُولِ اَللَّهِ نَهَى رَسُولُ اَللَّهِ خَدِيجَةَ عَنِ اَلْبُكَاءِ فَقَالَتْ بَلَى يَا رَسُولَ اَللَّهِ وَ لَكِنْ دَرَّتْ عَلَيْهِ اَلدُّرَيْرَةُ فَبَكَيْتُ فَقَالَ أَ مَا تَرْضَيْنَ أَنْ تَجِدِيهِ قَائِما لَكِ عَلَى بَابِ اَلْجَنَّةِ فَإِذَا رَآكِ أَخَذَ بِيَدِكِ فَأَدْخَلَكِ اَلْجَنَّةَ أَطْهَرَهَا مَكَانا وَ أَطْيَبَهَا قَالَتْ فَإِنَّ ذَلِكَ كَذَلِكَ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَللَّهُ أَعَزُّ وَ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَسْلُبَ عَبْدا ثَمَرَةَ فُؤَادِهِ فَيَصْبِرُ وَ يَحْتَسِبُ وَ يَحْمَدُ…
امام باقر علیه السّلام فرمود:زمانی که طاهر فرزند رسول خدا فوت کرد ایشان خدیجه علیها السّلام را از گریه کردن منع فرمود، حضرت خدیجه گفت:بلی ای رسول خدا کنایه از اینکه مطیع حرف شما هستم و لکن شیر در سینه ام جاری شد و من گریه کردم. فرمود:آیا نمی خواهی که او را جلوی درب بهشت ایستاده ببینی، و هر گاه تو را دید دستت را بگیرد و به پاکترین و خوشبوترین مکان بهشت ببرد؟گفت:آری این چنین است، پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:خداوند عزیزترین و با کرامت تر از آنست که میوه دل بنده ای را از او بگیرد و او صبر کند، و حسرت بخورد و حمد خدا را بگوید، آنگاه خداوند او را عذاب کند.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى حِينَ أَهْبَطَ آدَمَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ عَلَى اَلْأَرْضِ أَمَرَ أَنْ يَحْرُثَ بِيَدِهِ فَيَأْكُلَ مِنْ كَدِّهِ بَعْدَ اَلْجَنَّةِ وَ نَعِيمِهَا فَلَبِثَ يَجُولُ وَ يَبْكِي عَلَى اَلْجَنَّةِ مِائَتَيْ سَنَةٍ ثُمَّ إِنَّهُ سَجَدَ لِلَّهِ فَلَمْ يَرْفَعْ رَأْسَهُ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ بِلَيَالِيهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَبِّ أَ لَمْ تَخْلُقْنِي بِيَدَيْكَ قَالَ اَللَّهُ قَدْ فَعَلْتُ فَهَلْ صَبَرْتَ أَوْ شَكَرْتَ قَالَ آدَمُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي…
امام باقر علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله روایت کند که فرمود:خداوند متعال زمانی که حضرت آدم صلوات اللّٰه علیه را از بهشت به طرف زمین فرستاد، به او فرمان داد که به وسیله دستانش کشت و کار کند، و از نتیجۀ دسترنجش، بعد از بهشت و نعمتهای آن بخورد. آدم سرگردان مانده و می گشت، و بخاطر دوری از بهشت دویست سال گریه می کرد، آنگاه برای خدا سجده کرد و سرش را سه شبانه روز بر نداشت، سپس گفت:پروردگارا آیا مرا با دستان خود خلق نکردی؟خداوند فرمود:چرا، ولی آیا تو صبر یا شکر کردی؟حضرت آدم علیه السّلام عرض کرد:پروردگاری غیر تو نیست، من به نفس خود ظلم کردم، تو مرا ببخش، تو بخشنده و مهربانی، خداوند تبارک و تعالی به گریه های او رحم کرد و توبه اش را پذیرفت، خداوند توبه پذیر و مهربان است.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : اَلصَّبْرُ صَبْرَانِ صَبْرٌ عَلَى اَلْبَلاَءِ حَسَنٌ جَمِيلٌ وَ أَفْضَلُ اَلصَّبْرِ مِنَ اَلصَّابِرِينَ اَلْوَرَعُ عَنِ اَلْمَحَارِمِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:صبر بر دو قسم است:صبر بر بلاء و مصیبت که نیکو و زیباست، و بهترین صبرها از صبرکنندگان، پرهیز و دوری جستن از کارهای حرام است.