لَمَّا حَضَرَ عُمَرَ اَلْمَوْتُ قَالَ أَتُوبُ إِلَى اَللَّهِ مِنْ رُجُوعِي عَنْ جَيْشِ أُسَامَةَ وَ أَتُوبُ إِلَى اَللَّهِ مِنْ عِتْقِي سَبْيَ اَلْيَمَنِ وَ أَتُوبُ إِلَى اَللَّهِ مِنْ شَيْ ءٍ كُنَّا أَشْعَرْنَاهُ قُلُوبَنَا نَسْأَلُ اَللَّهَ أَنْ يَكْفِيَنَا ضَرَّهُ وَ إِنَّ بَيْعَةَ أَبِي بَكْرٍ كَانَتْ فَلْتَةً.
زیاد بن عیسی گوید: شنیدم از امام باقر(ع)که میفرمود عمر را چون مرگ فرا رسید گفت: توبه میکنم بسوی خدا از اینکه از لشکر اسامه باز گشتم و توبه میکنم بسوی خدا از اینکه اسیران یمن را آزاد نمودم و توبه میکنم از تصمیمی که در دل های خود گرفتیم و از خداوند میخواهیم که ما را از زیان آن تصمیم نگاه دارد و براستی که بیعت ابی بکر کاری بود بی مشورت و ناگهانی.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَنْ تَابَ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ إِلَى هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ تَابَ اَللَّهُ عَلَيْهِ جَلَّ وَ عَزَّ .
امام باقر علیه السّلام می فرماید:هر کس توبه کند قبل از اینکه جانش به اینجا برسد و با دست مبارکشان به سوی حلقشان اشاره فرمود خداوند عزّ و جل توبۀ او را بپذیرد.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لاَ يُحَالُ بَيْنَ اَلْعَبْدِ وَ بَيْنَ اَلتَّوْبَةِ حَتَّى يَتَغَرْغَرَ لِحَيَاتِهِ.
امام باقر علیه السّلام می فرماید:بین بنده و توبه چیزی مانع نمی شود تا زمانی که جانش به حلقومش برسد.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لاَ وَ اَللَّهِ مَا أَرَادَ اَللَّهُ مِنَ اَلنَّاسِ إِلاَّ خَصْلَتَيْنِ أَنْ يُقِرُّوا لَهُ بِالنَّعِيمِ فَيَزِيدَهُمْ وَ بِالذُّنُوبِ فَيَغْفِرَهَا لَهُمْ.
امام باقر علیه السّلام می فرماید:به خدا سوگند، خداوند از مردم جز دو خصلت نخواسته است: اعتراف به نعمتهای او تا نعمت را بر ایشان بیافزاید، و اعتراف به گناهان تا آنها را بر ایشان بیامرزد.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا يَنْجُو مِنَ اَلذَّنْبِ إِلاَّ مَنْ أَقَرَّ بِهِ.
امام باقر علیه السّلام می فرماید:از گناه نجات نیابد بجز آن کس که بدان اعتراف نماید.
عَنْهُ قَالَ : كَفَى بِالنَّدَمِ تَوْبَة .
امام باقر علیه السّلام می فرماید:پشیمانی برای توبه کافی است.
وَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَعْمَلُ عَمَلا لاَ يَرْضَاهُ اَللَّهُ إِلاَّ سَتَرَ عَلَيْهِ أَوَّلا فَإِذَا ثَنَّى سَتَرَ عَلَيْهِ فَإِذَا ثَلَّثَ أَهْبَطَ اَللَّهُ مَلَكا فِي صُورَةِ آدَمِيٍّ يَقُولُ لِلنَّاسِ إِنَّ فُلاَنا يَعْمَلُ كَذَا وَ كَذَا.
امام باقر علیه السّلام فرمود:هر بندۀ مؤمنی عملی را که مورد رضای خدا نیست انجام دهد خداوند نخستین بار گناهش را می پوشاند، و اگر مرتبۀ دوم انجام دهد باز هم خداوند بر او می پوشاند، و هر گاه مرتبۀ سوم مرتکب شد، خداوند ملکی را به صورت آدمی به زمین می فرستد تا به مردم اعلام کند که:فلانی فلان کار و فلان عمل را انجام داد.
وَ قَالَ : إِذَا تَابَ اَلْعَبْدُ تَوْبَة نَصُوحا : أَحَبَّ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ يَسْتُرَ عَلَيْهِ فِي اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ فَقُلْتُ وَ كَيْفَ يَسْتُرُ عَلَيْهِ قَالَ يُنْسِي مَلَكَيْهِ مَا كَتَبَا عَلَيْهِ مِنَ اَلذُّنُوبِ وَ يُوحِي إِلَى جَوَارِحِهِ أَنِ اُكْتُمِي عَلَيْهِ ذُنُوبَهُ وَ يُوحِي إِلَى بِقَاعِ اَلْأَرْضِ أَنِ اُكْتُمِي عَلَيْهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ عَلَيْكِ مِنَ اَلذُّنُوبِ فَيَلْقَى اَللَّهَ حِينَ يَلْقَاهُ وَ لَيْسَ عَلَيْهِ شَيْءٌ مِنَ اَلذُّنُوبِ .
امام باقر علیه السّلام فرمود:چون بنده توبه ای مانند توبۀ نصوح نماید، خداوند دوست دارد که گناهان او را در دنیا و آخرت بپوشاند، راوی گوید:پرسیدم؛ چگونه بر او پرده پوشی کند؟فرمود:هر چه از گناهان که دو فرشتۀ مأمور در نامۀ عملش نوشته اند از یادشان ببرد، و به اعضاء و جوارح او وحی می کند که:گناهانی را که به وسیلۀ آنها انجام داده پنهان کنند، و به قطعه های زمین وحی کند گناهانی را که روی آنها انجام داده پنهان دارند، در این هنگام خدا را ملاقات می کند در حالی که اثری از آن گناهان وجود ندارد.
كَفَى بِالنَّدَمِ تَوْبَةً.
امام باقر(ع)فرمود: توبه پشیمانی است و بس.
سُئِلَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنِ اَلتَّوْبَةِ اَلنَّصُوحِ قَالَ هُوَ اَلذَّنْبُ اَلَّذِي لاَ يُعَادُ عَلَيْهِ أَبَدا .
از امام باقر علیه السّلام در مورد توبه نصوح پرسیده شد، امام علیه السّلام فرمود:توبه از گناهی است که هرگز به سوی آن باز نگردد.
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : وَجَدْنَا فِي كِتَابِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ وَ هُوَ عَلَى مِنْبَرِهِ وَ اَللَّهِ اَلَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ مَا أُعْطِيَ مُؤْمِنٌ خَيْرَ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ إِلاَّ بِحُسْنِ ظَنِّهِ بِاللَّهِ وَ رَجَائِهِ لَهُ وَ حُسْنِ خُلُقِهِ وَ اَلْكَفِّ عَنِ اِغْتِيَابِ اَلْمُؤْمِنِينَ وَ اَللَّهِ اَلَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ لاَ يُعَذِّبُ اَللَّهُ مُؤْمِنا بَعْدَ اَلتَّوْبَةِ وَ اَلاِسْتِغْفَارِ إِلاَّ بِسُوءِ ظَنِّهِ بِاللَّهِ وَ تَقْصِيرٍ مِنْ رَجَائِهِ لِلَّهِ وَ سُوءِ خُلُقِهِ…
امام باقر علیه السّلام فرمود:در کتاب علی بن ابی طالب علیه السّلام یافتیم که رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله بر روی منبر می فرمود:سوگند به آن خدائی که جز او معبودی نیست به هیچ مؤمنی خیر دنیا و آخرت داده نشد مگر به خاطر گمان نیکویش به خدا و امید به او، و به خاطر خوش اخلاقیش، و خود داری از بدگوئی و غیبت. و سوگند به خدائی که هیچ معبودی بجز او نیست؛ خداوند هیچ بندۀ مؤمنی را بعد از توبه و طلب آمرزش عذاب نمی کند مگر به سوء ظنش به خدا و کوتاهی در امیدش به خدا و بد اخلاقیش و غیبت مؤمن کردنش، و قسم به آن خدایی که هیچ معبودی جز او نیست، هیچ بندۀ مؤمنی خوشگمانی به خدا نکند مگر اینکه خدا به اندازۀ گمانش با او رفتار کند، چون خداوند کریم است و تمام خیرات در دست اوست، و شرم دارد از اینکه بندۀ مؤمنش گمان…
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِنِّي اَللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنَا مَلِكُ اَلْمُلُوكِ وَ قُلُوبُ اَلْمُلُوكِ بِيَدِي فَأَيُّ قَوْمٍ أَطَاعُونِي جَعَلْتُ اَلْمُلُوكَ عَلَيْهِمْ رَحْمَة وَ أَيُّ قَوْمٍ عَصَوْنِي جَعَلْتُ اَلْمُلُوكَ عَلَيْهِمْ نَقِمَة أَلاَ لاَ تَشْغَلُوا أَنْفُسَكُمْ بِسَبِّ اَلْمُلُوكِ تُوبُوا إِلَيَّ أَعْطِفْ قُلُوبَهُمْ عَلَيْكُمْ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:خداوند متعال می فرماید:منم خدایی که جز او خدایی نیست، من پادشاه پادشاهانم، و دلهای پادشاهان در اختیار من است، هر جماعتی که از من اطاعت کنند دل سلاطین را بر آنان نرم گردانم، و هر گروهی که از من نافرمانی کنند پادشاهان را وسیلۀ اذیّتشان سازم، آگاه باشید؛ خودتان را به فحش دادن به پادشاهان مشغول ندارید، به سوی من توبه کنید تا دلهای آنان را بر شما مهربان گردانم.
