لَمَّا قُبِضَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ ع قَامَ اَلْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ ع فِي مَسْجِدِ اَلْكُوفَةِ فَحَمِدَ اَللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ وَ صَلَّى عَلَى اَلنَّبِيِّ ص ثُمَّ قَالَ أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّهُ قَدْ قُبِضَ فِي هَذِهِ اَللَّيْلَةِ رَجُلٌ مَا سَبَقَهُ اَلْأَوَّلُونَ وَ لاَ يُدْرِكُهُ اَلْآخِرُونَ إِنَّهُ كَانَ لَصَاحِبَ رَايَةِ رَسُولِ اَللَّهِ ص عَنْ يَمِينِهِ جَبْرَئِيلُ وَ عَنْ يَسَارِهِ مِيكَائِيلُ لاَ يَنْثَنِي حَتَّى يَفْتَحَ اَللَّهُ لَهُ وَ اَللَّهِ مَا تَرَكَ بَيْضَاءَ وَ لاَ حَمْرَاءَ إِلاَّ سَبْعَمِائَةِ دِرْهَمٍ فَضَلَتْ عَنْ عَطَائِهِ أَرَادَ أَنْ يَشْتَرِيَ بِهَا خَادِماً…
امام باقر علیه السلام فرمود: چون امیر المومنین علیه السلام وفات کرد: حسن بن علی علیه السلام در مسجد کوفه بپا خاست و حمد و ثنای خدا گفت و بر پیغمبر صلی الله علیه و آله درود فرستاد. سپس فرمود: ای مردم در این شب مردی وفات کرد که پیشینیان بر او سبقت نگرفتند و پسینیان باو نرسند. او پرچمدار رسول خدا صلی الله علیه و آله بود که جبرییل در طرف راست و میکاییل در طرف چپش بودند. از میدان بر نمیگشت جز اینکه خدا باو فتح و پیروزی میداد، بخدا که او از مال سفید و سرخ دنیا جز هفتصد درهم که آن هم از عطایش زیاد آمده بود باقی نگذاشت و میخواست با آن پول خدمتگزاری برای خانواده اش بخرد، بخدا که او در شبی وفات کرد که یوشع بن نون وصی موسی وفات کرد و همان شبی که عیسی بن مریم بآسمان بالا رفت و همان شبی که قرآن فرود آمد.
كُنَّا عِنْدَ مُعَاوِيَةَ أَنَا وَ اَلْحَسَنُ وَ اَلْحُسَيْنُ وَ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ وَ عُمَرُ اِبْنُ أُمِّ سَلَمَةَ وَ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَجَرَى بَيْنِي وَ بَيْنَ مُعَاوِيَةَ كَلاَمٌ فَقُلْتُ لِمُعَاوِيَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ ص يَقُولُ أَنَا أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ أَخِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ فَإِذَا اُسْتُشْهِدَ عَلِيٌّ فَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ ثُمَّ اِبْنِيَ اَلْحُسَيْنُ مِنْ بَعْدِهِ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ فَإِذَا اُسْتُشْهِدَ فَابْنُهُ…
سلیم بن قیس گوید: شنیدم عبد الله بن جعفر طیار گفت: من و حسن و حسین و عبد الله بن عباس و عمر بن ام سلمه و اسامه بن زید نزد معاویه بودیم که میان من و معاویه سخن درگرفت. من بمعاویه گفتم: من از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدم که میفرمود: من نسبت بمومنین از خود آنها اولی هستم، سپس برادرم علی بن ابی طالب نسبت بمومنین از خودشان اولی است و چون علی علیه السلام شهید شد حسن بن علی نسبت بمومنین از خودشان اولی است، آنگاه پس از او پسرم حسین نسبت بمومنین از خودشان اولی است و چون او شهید شود، پسرش علی بن الحسین نسبت بمومنین از خودشان اولی است، ای علی (بن ابی طالب)تو او را درک میکنی، سپس پسرش محمد بن علی، نسبت بمومنین از خودشان اولی است، و ای حسین تو او را درک میکنی. سپس تو دوازده امام را کامل میکنی…
وَ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اِعْمَلْ بِفَرَائِضِ اَللَّهِ تَكُنْ مِنْ أَتْقَى اَلنَّاسِ وَ اِرْضَ بِمَا قَسَمَ اَللَّهُ تَكُنْ أَغْنَى اَلنَّاسِ وَ كُفَّ عَنْ مَحَارِمِ اَللَّهِ تَكُنْ أَوْرَعَ اَلنَّاسِ وَ أَحْسِنْ مُجَاوَرَةَ مَنْ جَاوَرَكَ تَكُنْ مُؤْمِنا وَ أَحْسِنْ مُصَاحَبَةَ مَنْ صَاحَبَكَ تَكُنْ مُسْلِما .
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله به امام حسن علیه السّلام فرمود:به واجبات خدا عمل کن تا از پرهیزگارترین مردم باشی، و راضی به قضا و قدر خدا باش تا بی نیازترین مردم باشی، از محرمات الهی دوری بجوی تا پارساترین مردم باشی، با همسایه ات خوشرفتاری کن مؤمن خواهی بود، و با همراهت به نیکی رفتار کن، مسلمان خواهی بود.
قَالَ اَلْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ لِرَسُولِ اَللَّهِ ص يَا أَبَتِ مَا جَزَاءُ مَنْ زَارَكَ فَقَالَ ص مَنْ زَارَنِي أَوْ زَارَ أَبَاكَ أَوْ زَارَكَ أَوْ زَارَ أَخَاكَ كَانَ حَقّاً عَلَيَّ أَنْ أَزُورَهُ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ حَتَّى أُخَلِّصَهُ مِنْ ذُنُوبِهِ.
امام صادق علیه السلام از پدرش و او از پدرانش علیهم السلام روایت نموده که امام حسن علیه السلام از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله پرسید: ای پدر پاداش آن کس که تو را زیارت کند چیست؟ آن حضرت صلی الله علیه و آله فرمود: هر که مرا یا پدرت را یا تو را و یا برادرت را زیارت کند، حقی بر گردن من دارد که او را در روز رستاخیز دیدار کنم تا از گناهانش برهانم.
كَتَبَ اَلْحَسَنُ بْنُ أَبِي اَلْحَسَنِ اَلْبَصْرِيُّ إِلَى أَبِي مُحَمَّدٍ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّكُمْ مَعْشَرَ بَنِي هَاشِمٍ اَلْفُلْكُ اَلْجَارِيَةُ فِي اَللُّجَجِ اَلْغَامِرَةِ وَ اَلْأَعْلاَمُ اَلنَّيِّرةُ اَلشَّاهِرَةُ أَوْ كَسَفِينَةِ نُوحٍ ع اَلَّتِي نَزَلَهَا اَلْمُؤْمِنُونَ وَ نَجَا فِيهَا اَلْمُسْلِمُونَ كَتَبْتُ إِلَيْكَ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ عِنْدَ اِخْتِلافِنَا فِي اَلْقَدَرِ وَ حَيْرَتِنَا فِي اَلاِسْتِطَاعَةِ فَأَخْبِرْنَا بِالَّذِي عَلَيْهِ رَأْيُكَ وَ رَأْيُ آبَائِكَ ع فَإِنَّ مِنْ عِلْمِ اَللَّهِ عِلْمَكُمْ وَ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ عَلَى اَلنَّاسِ…
سخن امام حسن علیه السلام در باره استطاعت -حسن بصری به امام حسن علیه السلام این نامه را نوشت: اما بعد؛ همانا شما گروه بنی هاشم کشتی های روان در دل موجهای هراس انگیز دریا و نشانه های تابان نامدار یا همچون کشتی نوح علیه السلام هستید که مومنان در آن نشستند و مسلمانان در آن نجات یافتند. ای فرزند پیامبر خدا صلی الله علیه و آله علت نگارش این نامه و تقدیم به حضورت این است که ما در معنای قدر اختلاف داریم و در موضع«استطاعت»حیرانیم. ما را از عقیده خود و پدرانت در این خصوص آگاه ساز؛ زیرا سرچشمه دانش شما، دانش خداست و شما حجت و گواه بر مردم هستید و خدا حجت و گواه بر شماست. فرزندانی هستید که پی در پی از یک دیگر تولد یافتید و خداوند بسیار شنوا و داناست. امام حسن علیه السلام در پاسخ او چنین فرمود: « / بسم…
حَمِدَ اَللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ وَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ اَلنَّبِيِّ وَ آلِهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ عَرَفَنِي فَقَدْ عَرَفَنِي وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْنِي فَأَنَا اَلْحَسَنُ اِبْنُ رَسُولِ اَللَّهِ أَنَا اِبْنُ اَلْبَشِيرِ اَلنَّذِيرِ أَنَا اِبْنُ اَلْمُصْطَفَى بِالرِّسَالَةِ أَنَا اِبْنُ مَنْ صَلَّتْ عَلَيْهِ اَلْمَلاَئِكَةُ أَنَا اِبْنُ مَنْ شُرِّفَتْ بِهِ اَلْأُمَّةُ أَنَا اِبْنُ مَنْ كَانَ جَبْرَئِيلُ اَلسَّفِيرَ مِنَ اَللَّهِ إِلَيْهِ أَنَا اِبْنُ مَنْ بُعِثَ رَحْمَةً لِلْعالَمِين صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ فَلَمْ يَقْدِرْ مُعَاوِيَةُ أَنْ يَكْتُمَ عَدَاوَتَهُ وَ حَسَدَهُ…
سخنرانی امام حسن علیه السلام پس از صلح -(آن هنگام که معاویه به ایشان گفت: برتری ما را یاد کن ) امام حسن علیه السلام پس از حمد و سپاس خدا و فرستادن صلوات بر محمد و آل محمد، فرمود: هر که مرا می شناسد، می شناسد و هر که مرا نمی شناسد، بداند من حسن فرزند پیامبر خدا، فرزند پیامبر بشارتگر و هشداردهنده، فرزند برگزیده به رسالت هستم. منم فرزند آن کس که فرشتگان بر او صلوات می فرستند، منم فرزند آن کس که امت در سایه او شرافت یافتند، منم فرزند آن کس که جبرییل از جانب خدا برای او سفیر بود، منم فرزند آن کس که به رحمت بر جهانیان مبعوث شد - صلی الله علیه و آله اجمعین . معاویه نتوانست عداوت و حسد خود را پنهان نماید، لذا گفت: ای حسن اینک خرمای تازه را برای ما وصف نما. امام حسن علیه السلام در پاسخ او، فرمود…
قال الإمام الحسن علیه السلام: أرْسَلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ إلَی الأنْصارِ فَأتَوْهُ، فَقالَ لَهُمْ: یا مَعْشَرَ الأنْصارِ، ألا أدُلُّکمْ عَلی ما إنْ تَمَسَّکتُمْ بِهِ لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ؟ قالُوا: بَلی یا رَسُولَ اللهِ. قالَ: هذا عَلِی، فَأحِبُّوهُ بِحُبّی وَ کرِّمُوهُ لِکرامَتی، فَإنَّ جِبْرَئیلَ عَلَیهِ السَّلامُ أمَرَنِی بِالَّذی قُلْتُ لَکمْ عَنِ اللهِ عَزَّوَجَلَّ.
امام حسن علیه السلام فرمود:
رسول خدا صلی الله علیه و آله پیکی به سوی انصار فرستاد و آنان را فرا خواند، انصار اجابت کردند. حضرت به آنان فرمود:
ای گروه انصار! آیا می خواهید شما را به چیزی راهنمایی کنم که اگر به آنان چنگ زنید، هرگز گمراه نشوید؟
گفتند: یا رسول الله بفرمایید.
فرمود: این شخص علی (بن ابی طالب) است، او را به سبب محبت و دوستی با من، دوست بدارید و او را به گرامیداشت من، گرامی بدارید؛ زیرا این گفته را خدای عزّوجل به من فرمان داد تا به شما بگویم.
- المعجم، 88: 3/ 2749؛ حلیة الاولیاء، 1، ص 63. زید بن ارقم، گوید: رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «آیا شما را راهنمایی کنم بر چیزی که اگر درباره آن پرسش کنید به هلاکت نمی افتید؟ همانا ولی شما خدا است و امامتان علی بن ابی طالب، پس بر این خیرخواهی کنید و تصدیقش نمایید که جبرئیل چنین فرمانی برایم آورد.» شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، 98: 3؛ مناقب ابن مردویه، 120/ 147.
