اَلنَّدَمُ أَحَدُ اَلتَّوْبَتَيْن
پشیمانی، نوعی توبه است.
امیر المؤمنین علی بن ابیطالب (علیه السلام)
اَلنَّدَمُ أَحَدُ اَلتَّوْبَتَيْن
پشیمانی، نوعی توبه است.
مَنْ نَدِمَ فَقَدْ تَاب
کسی که پشیمان است، پس توبه کرده است.
اَلْمُقِرُّ بِالذُّنُوبِ بِالذَّنْبِ تَائِب
اعتراف کننده به گناه، توبه کننده است.
شافع المذنب إقراره و توبه اعتذاره
مددکار گناهکار، اعتراف اوست و توبۀ او، پوزشخواهی است.
اَلْمُؤْمِنُ مُنِيبٌ مُسْتَغْفِرٌ تَوَّاب
مؤمن، آمرزشخواه و توبه کننده است.
جَاهِدْ نَفْسَكَ وَ قَدِّمْ تَوْبَتَكَ تَفُزْ بِطَاعَةِ رَبِّك
با نفست جهاد کن و توبه ات را پیش انداز تا به طاعت پروردگارت برسی.
أَنَّ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ لِأَبِي بَكْرٍ يَوْماً لا تَحْسَبَنَّ اَلَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اَللّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُون َ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً ص رَسُولُ اَللَّهِ مَاتَ شَهِيداً وَ اَللَّهِ لَيَأْتِيَنَّكَ فَأَيْقِنْ إِذَا جَاءَكَ فَإِنَّ اَلشَّيْطَانَ غَيْرُ مُتَخَيِّلٍ بِهِ فَأَخَذَ عَلِيٌّ بِيَدِ أَبِي بَكْرٍ فَأَرَاهُ اَلنَّبِيَّ ص فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا بَكْرٍ آمِنْ بِعَلِيٍّ وَ بِأَحَدَ عَشَرَ مِنْ وُلْدِهِ إِنَّهُمْ مِثْلِي إِلاَّ اَلنُّبُوَّةَ وَ تُبْ إِلَى اَللَّهِ مِمَّا فِي يَدِكَ فَإِنَّهُ لاَ حَقَّ لَكَ فِيهِ قَالَ ثُمَّ ذَهَبَ…
روزی امیر المومنین علیه السلام به ابو بکر فرمود: «کسانی را که در راه خدا کشته شده اند مرده گمان مکن، بلکه زنده هستند و نزد پروردگار خود روزی میبرند-169 سوره 3-»و من گواهی میدهم که محمد رسول خدا(ص)شهید از دنیا رفت، و بخدا نزد تو می آید، چون نزد تو آمد یقین کن، زیرا شیطان نتواند خود را بصورت او جا زند. سپس علی علیه السلام دست ابو بکر را گرفت و پیغمبر صلی الله علیه و آله را باو نشان داد، پیغمبر صلی الله علیه و آله به ابو بکر فرمود: «بعلی و یازده فرزند او ایمان آور، آنها(در وجوب اطاعت)مانند منند، بجز مقام نبوت و از آنچه در دست گرفته یی(خلافت مسلمین)پیش خدا توبه کن، زیرا ترا در آن حقی نیست»سپس برفت و دیگر دیده نشد.
اِتَّقُوا اَللَّهَ تَقِيَّةَ تُقَاةَ مَنْ دُعِيَ فَأَجَابَ وَ تَابَ فَأَنَابَ وَ أَنَابَ وَ حُذِّرَ فَحَذِرَ وَ عَبَرَ فَاعْتَبَرَ وَ خَافَ فَأَمِن
خدا ترس باشید ترس کسی که خوانده شده، آنگاه پاسخ داده است و توبه کرده، پس روی آورده است و ترسانیده شده، آنگاه پرهیز کرده است و عبور کرده، آنگاه عبرت گرفته است و ترسیده، آنگاه ایمن گردیده است.
اَلزُّهْدُ شِيمَةُ اَلْمُتَّقِينَ وَ سَجِيَّةُ اَلْأَوَّابِين
بی رغبتی در دنیا منش پرهیزگاران و خلق و خوی توبه کنندگان است.
تَصَدَّقْتُ يَوْماً بِدِينَارٍ قَالَ لِي رَسُولُ اَللَّهِ ص أَ مَا عَلِمْتَ يَا عَلِيُّ إِنَّ صَدَقَةَ اَلْمُؤْمِنِ لاَ تَخْرُجُ مِنْ يَدَيْهِ حَتَّى يُفَكَّ عَنْهَا عن لُحِيُّ سَبْعِينَ شَيْطَاناً كُلُّهُمْ يأمروه يَأْمُرُهُ بِأَنْ لاَ تَفْعَلْ وَ مَا يَقَعُ فِي يَدِ اَلسَّائِلِ حَتَّى يَقَعَ فِي يَدِ اَلرَّبِّ جَلَّ جَلاَلُهُ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ اَلْآيَةَ أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اَللّهَ هُوَ يَقْبَلُ اَلتَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يَأْخُذُ اَلصَّدَقاتِ وَ أَنَّ اَللّهَ هُوَ اَلتَّوّابُ اَلرَّحِيمُ
امام باقر علیه السلام روایت نموده که امام علی علیه السلام فرمود: روزی دیناری صدقه دادم؛ پس پیامبر صلی الله علیه و آله مرا فرمود: ای علی آیا نمی دانی که صدقه مومن از دستش برون نیاید جز آنکه پیش از او از دهان هفتاد شیطان در آید که همگی گویند که این کار را مکن، و صدقه در دست گدا نهاده نشود جز آنکه پیش از او در دست خدا-که شکوهش بزرگ باد-نهاده شود، پس آنگاه این آیه را تلاوت نمود: «آیا ندانسته اند که تنها خداست که از بندگانش توبه را می پذیرد و صدقات را می گیرد و خداست که خود توبه پذیر مهربان است» توبه ، آیه 104
إن سقم فهو نادم على ترك العمل و إن صحّ أمن مغترّا فاخّر العمل إن دعي إلى حرث الدّنيا عمل و إن دعي إلى حرث الآخرة كسل إن استغنى بطر و فتن إن افتفتقر قنط و وهن إن أحسن إليه جحد و إن أحسن تطاول و امتنّ إن عرضت له معصية واقعها بالاتّكال على التّوبة إن عزم على التّوبة سوّفها و أصرّ على الحوبة إن عوفي ظنّ أن قد تاب إن ابتلي ظنّ و ارتاب إن مرض أخلص و أناب إن صحّ نسي و عاد و اجترى على مظالم العباد إن أمن افتتن لاهيا بالعاجلة فنسي الآخرة و غفل عن المعاد
اگر بیمار شود، از ترک عمل پشیمان گردد و اگر تندرست گردد و دارای ایمنی فریب خورنده، عمل را پس می اندازد.اگر به کشتکاری دنیا خوانده شود تلاش کند و اگر به کشتکاری برای آخرت خوانده شود سستی می کند، اگر توانگر گردد بد مستی کند و به فتنه افتد و اگر درویش و نیازمند شود نومید و ناتوان گردد، اگر به او نیکی شود ناسپاسی کند و اگر نیکی نماید سرفرازی کند و منّت گذارد، اگر گناهی به او ارائه شود به اعتماد توبه و بازگشت، خود را به آن بیامیزد، و هر آنگاه ارادۀ توبه نماید، آن را به تأخیر می اندازد و بر گناه ایستادگی می کند.اگر تندرستی داده شود، گمان می کند که توبه نموده است و اگر گرفتار شود بدگمان شده و شک می کند، اگر بیمار شود اخلاص می ورزد و به خدا باز می گردد و اگر تندرست شود خدا را فراموش می کند و بر می…
لاَ تَكُنْ مِمَّنْ يَرْجُو اَلْآخِرَةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ وَ يُسَوِّفُ اَلتَّوْبَةَ بِطُولِ اَلْأَمَلِ يَقُولُ فِي اَلدُّنْيَا بِقَوْلِ اَلزَّاهِدِينَ وَ يَعْمَلُ فِيهَا بِعَمَلِ اَلرَّاغِبِين
مباش از کسانی که بدون عمل امید به آخرت دارند و به جهت آرزوهای طولانی، توبه را پس اندازند.در دنیا همچون بی رغبتان سخن گویند و همچون شیفتگان دنیا عمل کنند.