امیر المؤمنین علی بن ابیطالب (علیه السلام)
لو انّ المروّة لم تشتدّ مؤنتها و يثقل محملها ما ترك اللئام الأغمار منها مبيت ليلة و لكنّها اشتدّت مؤنتها و ثقل محملها فحاد عنها اللّئام الأغمار و حملها الكرام الأخيار
اگر مردانگی سخت و سنگین نبود، پستان بی تجربه یک شب هم آن را رها نمی کردند؛ ولی چون سخت و سنگین است، پستان بی تجربه آن را رها کردند و بزرگان نیکوکار آن را برداشته اند.
ملاك المروءة صدق اللسان و بذل الإحسان
ملاک مردانگی، راستگویی و نیکوکاری است.
يُسْتَدَلُّ عَلَى اَلْمُرُوَّةِ بِكَثْرَةِ اَلْحَيَاءِ وَ بَذْلِ اَلنَّدَى وَ كَفِّ اَلْأَذَى
برای مردانگی دلیل آورده می شود با بسیاری حیا و نیکوکاری و مردم ناآزاری.
سُوءُ اَلظَّنِّ بِالْمُحْسِنِ شَرُّ اَلْإِثْمِ وَ أَقْبَحُ اَلظُّلْم
گمان بد به نیکوکار، بدترین گناه و زشت ترین ستم است.
اِقْصِرْ هِمَّتَكَ عَلَى مَا يَلْزَمُكَ وَ لاَ تَخُضْ فِيمَا لاَ يَعْنِيك
همّت خود را به آنچه برای تو لازم است به کار بند و آن را از آنچه به کارت ناید، فرو مبر.
اِقْصِرْ رَأْيَكَ عَلَى مَا يَلْزَمُكَ تَسْلَمْ وَ دَعِ اَلْخَوْضَ فِيمَا لاَ يَعْنِيكَ تُكْرَم
رأی و اندیشۀ خود را در آنچه برای تو لازم است به کار بند، تا سالم بمانی و آن از فرو رفتن در آنچه به کارت نیاید، رها کن، تا گرامی شوی.
أَكْبَرُ اَلْكُلْفَةِ تَعْنِيكَ فِيمَا لاَ يَعْنِيك
بزرگترین مشقّت، رنجی است که در کار بی فایده می بری.
بِتَرْكِ مَا لاَ يَعْنِيكَ يَتِمُّ لَكَ اَلْعَقْل
با فروگذاری کاری که برای تو فایده ندارد، خرد تو کامل می شود.
دَعْ مَا لاَ يَعْنِيكَ وَ اِشْتَغِلْ بِمُهِمِّكَ اَلَّذِي يُنْجِيك
آنچه را به درد تو نمی خورد، رها کن و به کار مهمّی که تو را نجات می دهد، مشغول شو.
وُقُوعُكَ فِيمَا لاَ يُعْنِيكَ جَهْلٌ مُضِل
افتادن تو در کاری که به کار تو نیاید، نادانی و گمراهی است.
لا تشتغل بما لا يعنيك و لا تتكلّف فوق ما يكفيك و اجعل كلّ همّك لما ينجيك.
به کاری که به درد تو نمی خورد مشغول مشو و بیش از اندازۀ کفایت، خود را به مشقّت مینداز و تمامی همّت خود را برای آنچه تو را نجات دهد، قرار ده.
قَدْ أَصْبَحْنَا فِي زَمَانٍ عَنُودٍ وَ دَهْرٍ كَنُودٍ يُعَدُّ فِيهِ اَلْمُحْسِنُ مُسِيئا وَ يَزْدَادُ اَلظَّالِمُ فِيهِ عُتُوّا
ما در روزگاری نافرمان و زمانی ناسپاس برآمده ایم که در آن نیکوکار، گنهکار شمرده می شود و ستمکار تکبّر بسیار کند.
