عَن ابنِ عَبّاسٍ قالَ: سَمِعتُ رَسُولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یقولُ: انَّهُ ما سَکنَ حُبُّ الدُّنیا قَلبَ عَبدٍ الّا التاطَ فیها بِثَلاثٍ: شُغلٍ لا ینفَدُ عَناؤُهُ وَ فَقرٍ لا یدرَک غِناهُ وَامَلٍ لا ینالُ مُنتَهاهُ. الا انَّ الدُّنیا وَالآخِرَةَ طالِبَتانِ وَمَطلوبَتانِ فَطالِبُ الآخِرَةِ تَطلُبُهُ الدُّنیا حَتّی یستَکمِلَ رِزقَهُ وَطالِبُ الدُّنیا تَطلُبُهُ الآخِرَةُ حَتّی یأخُذَهُ المَوتُ بَغتَةً.
ابن عبّاس می گوید شنیدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هرکه گرفتار دوستی دنیا گردد سه بلا دامنگیرش می شود: اشتغال فکری ای که بر اثر آن خستگی اش تمام نمی شود، فقری که بی نیازی با آن نیست و آرزوهای طولانی که پایان ندارد. آگاه باشید که دنیا و آخرت هم طالبند و هم مطلوب، پس هرکه سراغ آخرت رفت دنیا خودش به سراغ او می آید تا از روزی خود به طور کامل بهره برداری کند. و خواهان دنیا، آخرت به سراغش می آید تا اینکه مرگ ناگهانی او را دریابد و به کام خود فرو کشد.
- بحارالانوار، ج 74، ص 188
ایها النّاسُ هذِهِ دارُ تَرَحٍ لا دارُ فَرَحٍ، دارُ التِواءٍ لا دارُ اسْتِواءٍ، فَمَن عَرَفَها لَم یفرَح لِرَجاءٍ وَ لَم یحزَن لِشَقاءٍ. الا وَ انَّ اللّهَ خَلَقَ الدُّنیا دارَ بَلوی وَالآخِرَةَ دارَ عُقبی، فَجَعَلَ بَلوَی الدُّنیا لِثَوابِ الآخِرَةِ سَبَباً.
ای مردم، دنیا خانه غم و اندوه است نه خانه شادی و خنده، منزلی است که با پیچیدگی و سختی آمیخته است. دنیا خانه ای نیست که همه چیزش هموار و صاف باشد.
پس کسی که ماهیت آن را شناخت نه با کامیابی ها و پیروزی هایش خوشحال می شود و نه با شکست هایش ناراحت و غمگین. بدانید خداوند دنیا را جای بلا و آزمایش آفریده است و آخرت را جای پایان کار، ازاین رو سختی و بلای دنیا را سبب ثواب و پاداش آخرت قرار داده است.
- بحارالانوار، ج 77، ص 187
عَن عَبدِاللّهِ بنِ عَبّاسٍ قالَ: سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یقولُ: ایها النّاسُ، بَسطُ الأمَلِ مُتَقَدّمُ حُلُولِ الأجَلِ وَالمَعادُ مِضمارُ العَمَلِ فَمُغتَبِطٌ بِمَا احْتَقَبَ غانِمٌ وَمُتَیسّرٌ بِما فاتَهُ نادِمٌ. ایهَا النّاسُ، انَّ الطَّمَعَ فَقرٌ وَالیأسَ غِنی وَالقَناعَةَ راحَةٌ وَالعُزلَةَ عِبادَةٌ وَالعَمَلَ کنزٌ وَالدُّنیا مَعدِنٌ...، فَبادِروا العَمَلَ وَ انتُم فی مَهلِ الأنفاسِ وَ جِدَّةِ الأحلاسِ قَبلَ ان تُأخَذوا بِالکظمِ فَلا ینفَعُ النَّدَمُ.
ابن عبّاس می گوید از پیامبر صلی الله علیه و آله شنیدم که فرمود: ای مردم، قبل از آنکه مرگ انسان فرا رسد، آرزوها جلوی او گسترده می شود و معاد، میدان عمل و مسابقه است. (مردم دو دسته اند:) آدم فقیری که غبطه می خورد و به همان اندازه که در راه خدا انفاق می کند پیروز و سرافراز است، و ثروتمند و دارایی که از اموالش بهره ای نبرده و انفاق نکرده لذا پشیمان است. ای مردم، طمع و فقر و بیچارگی و چشم نداشتن به مال مردم بی نیازی است، قناعت موجب آسایش، دوری از مردم عبادت، عمل صالح گنج و دنیا معدن است. پس در این فرصتی که دارید عمل کنید، هرچند این فرصت به اندازه فاصله بین دم و بازدم یا عوض کردن روکش زین باشد. پیش از آنکه گذرگاه نفس گرفته شود که دیگر در آن وقت، پشیمانی سودی نخواهد داشت.
- بحارالانوار، ج 77، ص 183
قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی خُطبَتِهِ: لا تَکونوا مِمَّن خَدَعَتهُ العاجِلَةُ وَ غَرَّتهُ الامنِیةُ فَاستَهوَتهُ الخُدعَةُ فَرَکنَ الی دارِ السُّوءِ سَریعَةِ الزَّوالِ وَشیکةِ الإنتِقالِ انَّهُ لَم یبقَ مِن دُنیاکم هذِهِ فی جَنبِ ما مَضی الّا کإناخَةِ راکبٍ او صَرّ حالِبٍ فَعَلی ما تَعرِجونَ وَ ماذا تَنتَظِرونَ؟
پیامبر صلی الله علیه و آله در خطبه ای فرمود: از کسانی نباشید که دنیا به آنان نیرنگ زده و آرزوها آنان را فریفته است، پس نیرنگ و فریب دنیا وی را سرگشته و بی خرد و مدهوش ساخت و لذا به دنیای پر از نکبت و بدی و زودگذر و ناپایدار دل بست و اعتماد کرد. بدانید از این دنیای شما در مقایسه با آنچه گذشته، فقط به اندازه خواباندن شتری یا بستن پستان حیوانی باقی مانده است. بنابراین بر چه چیزی بالا می روید (در کجا اقامت می کنید) و چه چیزی را انتظار می برید؟
- بحارالانوار، ج 77، ص 183
کُن فِی الدُّنیا کأنَّک غَریبٌ وَ عابِرُ سَبیلٍ وَاعدُد نَفسَک فِی المَوتی وَ اِذا اَصبَحتَ لَا تُحَدّث نَفسَک بِالمَساءِ وَ اِذا اَمسَیتَ فَلا تُحَدّث نَفسَک بِالصَّباحِ.
در دنیا مانند غریبان و رهگذران زندگی کن (و دنیا را منزلگاه موقّت بدان) و خودت را در شمار مردگان بشمار، صبح که می شود به زنده بودن تا غروب امید مبند و شب نیز به زنده بودن تا صبح.
عَن ابی سَعیدٍ الخُدری قالَ: سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یقولُ عِندَ مُنصَرَفِهِ مِن احُدٍ وَالنّاسُ یحدِقونَ بِهِ وَ قَد اسنَدَ ظَهرَهُ الی طَلحَةَ: ایها النّاسُ اقبِلوا عَلی ما کلّفتُموهُ مِن اصلاحِ آخِرَتِکم وَ اعرِضوا عَمّا ضُمِنَ لَکم مِن دُنیاکم وَ لا تَستَعمِلوا جَوارِحاً غُذّیت بِنِعمَتِهِ فِی التَّعَرُّضِ لِسَخَطِهِ بِنِقمَتِهِ وَاجعَلُوا شُغلَکم فِی التِماسِ مَغفِرَتِهِ.
ابوسعید خُدری روایت می کند که شنیدم رسول خدا صلی الله علیه و آله هنگام بازگشت از احد، در حالی که به طلحه تکیه داده بود و مردم دورش حلقه زده بودند فرمود: ای مردم، به وظیفه اصلی خود یعنی اصلاح آخرت رو آورید و از دنیایی که برای شما تضمین شده است روی گردانید و اعضایی را که از نعمت پروردگار رشد کرده اند برای جلب ناخشنودی و غضب الهی به کار نبرید. هدف و وظیفه اصلی تان را آمرزش خواهی از خدا قرار دهید.
- بحارالانوار، ج 77، ص 182
لا تَسُبُّوا الدُّنیا فَنِعمَت مَطیةُ المؤمِنِ فَعَلَیها یبلُغُ الخَیرَ وَ بِها ینجُو مِنَ الشَرّ انَّهُ اذا قالَ العَبدُ: لَعَنَ اللّهُ الدُّنیا قالَتِ الدُّنیا لَعَنَ اللّهُ اعصانا لِرَبّهِ.
به دنیا دشنام ندهید، چرا که مرکب راهوار خوبی برای مؤمن است که با آن به خوبی ها می رسد و از بدی ها نجات می یابد. هر وقت بنده ای می گوید: خدا دنیا را لعنت کند، دنیا می گوید خدا لعنت کند کسی را که گناه کرده است، نفرین خدا بر گناهکارترین ما.
- بحارالانوار، ج 77، ص 178
عَن عَلقَمَةِ بنِ الحَصینِ قالَ: سَمِعتُ قَیس بن عاصِمِ المِنقَری یقولُ: قَدِمتُ عَلی رَسولِ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی وَفدٍ مِن جَماعَةٍ مِن بَنی تَمیمٍ، فَقالَ لی: اغتَسِل بِماءٍ و سِدرٍ. فَفَعَلتُ، ثُمَّ عُدتُ إلَیهِ وَ قُلتُ: یا رَسولَ اللّهِ، عِظنا عِظَةً نَنتَفِعُ بِها. فَقالَ: یا قَیسُ، إنَّ مَعَ العِزّ ذُلًّا وَانَّ مَعَ الحَیاةِ مَوتاً وَانَّ مَعَ الدُّنیا آخِرَةً وَانَّ لِکلّ شَی ءٍ حَسیباً، وَ عَلی کلّ شَی ءٍ رَقیباً وَ انَّ لِکلّ حَسَنَةٍ ثَواباً وَلِکلّ سَیئَةٍ عِقاباً.
از علقمة بن حصین روایت شده است که قیس بن عاصم- یکی از اصحاب پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله- می گفت: روزی با جمعی از قبیله بنی تمیم خدمت حضرت رسول خدا صلی الله علیه و آله رسیدم ایشان به من دستور داد برو با آب و سدر غسل کن. من دستور حضرت را انجام دادم و به سوی او بازگشتم و سپس عرض کردم: ای رسول خدا صلی الله علیه و آله، به ما اندرزی بده تا از آن بهره مند شویم. حضرت در پاسخ فرمود: ای قیس، بدان که همراه عزّت، ذلّت و به دنبال حیات، مرگ و همراه دنیا، آخرت است و برای هر چیزی حسابگر و بر فراز هر چیزی مراقبی و برای هر کار نیکی پاداش و در برابر هر کردار ناپسندی مجازاتی است.
- بحارالانوار، ج 77، ص 175
مَن رُزِقَ تُقی فَقَد رُزِقَ خَیرَ الدُّنیا وَ الآخِرَةِ
هر کس تقوا روزی اش شود، خیر دنیا و آخرت روزی او شده است.
خَلَقَ اَللَّهُ آدَمَ وَ أَقْطَعَهُ اَلدُّنْيَا قَطِيعَةً فَمَا كَانَ لآِدَمَ ع فَلِرَسُولِ اَللَّهِ ص وَ مَا كَانَ لِرَسُولِ اَللَّهِ فَهُوَ لِلْأَئِمَّةِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ ص .
امام باقر علیه السلام فرماید: پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود: خدا آدم را آفرید و دنیا را باو واگذاشت، پس آنچه از آن آدم علیه السلام بوده، متعلق برسول خدا صلی الله علیه و آله است و آنچه متعلق برسول خدا صلی الله علیه و آله بوده، از آن امامان از آل محمد علیهم السلام است.
وَ قَالَ : مَا مِنْ شَابٍّ يَنْشَأُ فِي عِبَادَةِ اَللَّهِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى ذَلِكَ إِلاَّ أَعْطَاهُ اَللَّهُ أَجْرَ تِسْعَةٍ وَ تِسْعِينَ صِدِّيقا .
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر جوانی که مشغول عبادت خدا شود و از دنیا برود خداوند ثواب نود و نه صدّیق را به او عطا کند.
قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ لِرَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي اَلْمَرْأَةُ يَكُونُ لَهَا زَوْجَانِ فَيَمُوتُونَ فَيَدْخُلُونَ اَلْجَنَّةَ لِأَيِّهِمَا تَكُونُ قَالَ يَا أُمَّ سَلَمَةَ تَخَيَّرُ أَحْسَنَهُمَا خُلُقا وَ خَيْرَهُمَا لِأَهْلِهِ يَا أُمَّ سَلَمَةَ إِنَّ حُسْنَ اَلْخُلُقِ ذَهَبَ بِخَيْرِ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ .
ام سلمه به رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله عرض کرد:پدر و مادرم فدایت، زنی دو شوهر داد، که بعد از مرگ وارد بهشت می گردند، این زن به کدام یک از آن دو تعلق دارد؟فرمود:ای ام سلمه، آن را که خوش اخلاقتر بوده و برای خانواده اش بهترین بوده انتخاب می کند، ای ام سلمه، خوش اخلاقی به همۀ نیکی های دنیا و آخرت برتری دارد.
