کلُّ شَیئٍ مِنَ الدُّنْیا سَماعُهُ اَعْظَمُ مَنْ عِیانهِ وَ کلُّ شَیئٍ مِنَ الاخِرَةِ عِیانُهُ اَعْظَمُ مِنْ سمَاعِهِ فَلْیکفِکمْ مِنَ الْعِیانِ السَّماعُ وَ مِنَ الْغَیبِ الخَبَرُ وَ اعْلَموُا اَنَّ ما نَقَصَ مِنَ الدُنْیا وَ زادَ فِی الاخِرَةِ خَیرٌ مِمّا نَقَصَ مِنَ الاخِرَةِ وَ زادَ فِی الدُّنیا، فَکمْ مِنْ مَنْقُوصٍ رابِحٍ و مَزیدٍ خاسِرٍ
شنیدن هر چیزی از امور دنیایی بزرگ تر از دیدن آن است و هر چیزی از امور اخروی، دیدنش بسیار بزرگ تر از شیندنش می باشد. پس شنیدن شما را کفایت از دیدن کند و اینکه خبر غیب را می شنوید برای شما کافی باشد. بدانید آنچه از دنیای شما کاسته شده و به آخرت شما اضافه گردد، بسیار بهتر از آن است که از آخرت شما کاسته شده و به دنیای شما اضافه گردد. پس چه بسا کسی که چیزهایی را (از دنیا) از دست داده است ولی سود فراوان (درآخرت) برده است و چه بسا کسی که چیزهای زیادی (در دنیا) به او رسیده است، ولی ضرر و زیان فراوان (درآخرت) کرده است.
- نهج البلاغه، خطبه 113
اَللَّهُمَّ إِنَّک أَعْلَمُ بِمَا عَمِلْتُ فَاغْفِرْ لِی مَا عَلِمْتَ وَ اصْرِفْنِی بِقُدْرَتِک إِلَی مَا أَحْبَبْتَ.
ای خداوند، تو بهتر می دانی که من چه کرده ام، پس آن گناهان را که خود بدانها آگاهی بیامرز و به قدرت خود مرا بدان سو ببر که خود دوست داری .
اَلمَهدِی اَوسَعُکم کهَفاً وَ اَکثَرُکم عِلماً وَ اَوسَعُکم رَحماً.
پناه دهی امام مهدی علیه السلام نسبت به مردم از همه شما بیشتر، علمش از همه شما افزون تر و لطفش از همه فراگیرتر است.
أحَبُّ العِبادِ إلی اللّهِ تعالَی الأتقِیاءُ الأخفِیاءُ، الَّذین إذا غابوا لَم یفْتَقَدوا، وَ إذا شَهِدوا لَم یعرَفوا، اولئک أئمَّةُ الهُدی وَ مَصابیحُ العِلمِ.
محبوب ترین بندگان نزد خدای تعالی، پرهیزگاران گمنام اند؛ همانان که هرگاه غایب باشند، جویای حالشان نمی شوند و وقتی حضور دارند، ناشناخته اند. آنان، پیشوایان هدایت اند و چراغ های دانش.
عَن ابی ایوبٍ الانصاری قالَ سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یقولُ: حُلُّوا انفُسَکمُ الطّاعَةَ وَالبِسوها قِناعَ المُخالَفَةِ فَاجعَلوا آخِرَتَکم لِأنفُسِکم وَسَعیکم لِمُستَقَرّکم وَاعلَموا انَّکم عَن قَلیلٍ راحِلونَ وَالَی اللّهِ صائِرونَ وَ لا یغنی عَنکم هُنالِک الّا صالِحُ عَمَلٍ قَدَّمتُموهُ وَحُسنُ ثَوابٍ احرَزتُمُوهُ فَإنَّکم انَّما تَقدِمونَ عَلی ما قَدَّمتُم وَتُجازَوْنَ عَلی ما اسْلَفتُم.
ابوایوب انصاری روایت کرده است که شنیدم پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: لباس و حلّه اطاعت الهی بر تن کنید و جامه مخالفت با هوای نفس را بر جانتان بپوشانید. پس آخرت را از آنِ خویش کنید و سعی خود را برای جایگاه ابدی تان قرار دهید.
بدانید که شما به زودی می کوچید و به سوی خدا می روید. در آن روز چیزی جز عمل صالحی که از پیش فرستاده اید یا ثوابی که پس انداز کرده اید بی نیازتان نمی کند، چرا که شما بر آنچه از پیش فرستاده اید وارد می شوید و به اعمالی که مقدّم داشته اید جزا داده می شوید.
- بحارالانوار، ج 77، ص 182
عَن انَسِ بنِ مالِک قالَ قالوا: یا رَسولَ اللّهِ مَن اولیاءُ اللّهِ الّذینَ لا خَوفٌ عَلَیهِم وَ لا هُم یحزَنونَ؟ فَقالَ: الَّذینَ نَظَروا الی باطِنِ الدُّنیا حینَ نَظَرَ النّاسُ الی ظاهِرِها فَاهتَمُّوا بِآجِلِها حینَ اهتَمَّ النّاسُ بِعاجِلِها فَاماتوا مِنها ما خَشَوْا ان یمیتَهُم وَ تَرَکوا مِنها ما عَلِمُوا ان سَیترُکهُم فَما عَرَضَ لَهُم مِنها عارِضٌ الّا رَفَضُوهُ وَ لا خادَعُهُم مِن رِفعَتِها خادِعٌ الّا وَضَعُوهُ خَلُقَتِ الدُّنیا عِندَهُم فَما یجَدّدونَها وَخَرِبَت بَینَهُم فَما یعمُرونَها وَماتَت فی صُدورِهِم فَما یحِبُّونَها بَل یهدِمونَها فَیبنونَ بِها آخِرَتَهُم وَیبیعونَها…
انس بن مالک روایت کرده است که به پیامبر صلی الله علیه و آله گفتند: ای رسول خدا، دوستان خدا که نه ترسی دارند و نه غمگین می شوند کیانند؟ فرمود: کسانی اند که وقتی مردم به ظاهر دنیا می نگرند (و بدان توجّه دارند)، باطن آن را می بینند، ازاین رو هنگامی که مردم برای دو روزه دنیا می کوشند، تلاش آنان برای آخرت و آینده است. پس (علاقه به) دنیا را می میرانند برای اینکه می ترسند دنیا (جان قدسی و ملکوتی) آنان را تباه کند و بمیراند (به جای آنکه دنیا آنان را بشکند، آنان دنیا را خرد می سازند و می شکنند). دنیا را رها می کنند چون می دانند به زودی دنیا ترکشان می کند. تمام زرق و برق های دنیا را رد می کنند (و اسیر آن نمی شوند).
فراز و نشیب های دنیا آنان را نمی فریبد، بلکه آن بلندی ها را به پایین می کشند. در نظر…
- بحارالانوار، ج 77، ص 181
ایها النّاس لا تُعطوا الحِکمَةَ غَیرَ اهلِها فَتَظلِموها وَلا تَمنَعوها اهلَها فَتَظلِموهُم وَلا تُعاقِبوا ظالِماً فَیبطُلَ فَضلُکم وَلا تُراؤُوا النّاسَ فَیحبَطَ عَمَلُکم وَلا تَمنَعوا المَوجُودَ فَیقِلَّ خَیرُکم ایها النّاس انَّ الأشیاءَ ثَلاثَةٌ: امرٌ استَبانَ رُشدُهُ فَاتَّبِعوهُ وَامرٌ استَبانَ غَیهُ فَاجتَنِبوهُ وَامرٌ اختُلِفَ عَلَیکم فَرُدُّوهُ الَی اللّهِ.
ای مردم، به نااهل حکمت (و دانش) نیاموزید، زیرا به حکمت ستم می شود و علم را از اهلش (و شایستگان) مضایقه نکنید، برای اینکه به شایستگان ستم می شود. از ستمگر (که حقّ شخصی شما را نادیده گرفته است) انتقام نگیرید مبادا که ارزشتان از بین برود.
اعمالتان را خالص گردانید و برای (جلب رضایت) مردم کاری نکنید، چرا که اگر ریا کنید عملتان از بین می رود. از انفاق آنچه دارید خودداری نکنید که اگر مضایقه کنید خدا خیرش را کم می کند.
ای مردم، امور بر سه قسم است: برخی امور رشد (و درستی) آن روشن است پس از آن پیروی کنید، بعضی از آنها بطلانش آشکار است پس از آنها بپرهیزید و بعضی از آنها را که بر شما مشتبه است برای شناخت آن امور آنها را به خدا برگردانید.
- بحارالانوار، ج 77، ص 179
ثَلَاثَةٌ لَایسْتَخِفُّ بِحَقّهِمْ إلّامُنَافِقٌ بَینُ النّفَاقِ: ذُوالشَّیبَةِ فِی الإسْلَامِ وَ الإمَامُ المُقْسِطُ وَ مُعَلّمُ الخَیرِ
سه گروه هستند که حقّ آنها را فقط منافقان واضح النفاق کوچک می شمرند: کسی که عمری را در اسلام گذرانده، پیشوای عادل و کسی که نیکی را آموزش می دهد.
- میزان الحکمه، ح 13896.
قَالَ عَلِی بْنُ شُعَیبٍ دَخَلْتُ عَلَی أبِی الحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام فَقَالَ لِی: یا عَلِی مَنْ أحْسَنُ النَّاسِ مَعَاشاً؟ قُلْتُ: یا سَیدِی أنْتَ أعْلَمُ بِهِ مِنّی، فَقَالَ علیه السلام: یا عَلِی مَنْ حَسُنَ مَعَاشُ غَیرِهِ فِی مَعَاشِهِ، یا عَلِی مَنْ أسْوَءُ النَّاسِ مَعَاشاً؟ قُلْتُ: أَنْتَ أعْلَمُ، قَالَ: مَنْ لَمْ یعِشْ غَیرُهُ فِی مَعَاشِهِ، یا عَلِی أحْسِنُوا جِوَارَ النّعَمِ فَإنَّهَا وَحْشِیةٌ مَانَأَتْ عَنْ قَوْمٍ فَعَادَتْ إلَیهِمْ
علی بن شعیب (یا علی بن أبی شعیب) می گوید: خدمت امام رضا علیه السلام رسیدم و حضرت به من فرمود: چه کسی است که معاش و کسب و کار او از همه بهتر است؟ گفتم:
ای آقای من، شما آگاهتر از من هستید. حضرت فرمود:
کسی که زندگی دیگران در زندگی او بهبودی پیدا کند (و افراد دیگر سر سفره کسب و کار او نشسته و بهره مند شوند به عبارت دیگر اشتغال زایی کند و گروهی از کنار او بهره مند شوند).
حضرت مجدّداً پرسید: چه کسی زندگی و کسب و کارش از همه بدتر است؟ گفتم: شما آگاهتر هستید. حضرت فرمود: کسانی که دیگران از کنار زندگی آنها نان نمی خورند. وقتی نعمتهای خدا سراغ شما آمد، حقّ آنها را ادا کنید، چرا که نعمتها گریز پاست و وقتی دور شد، دیگر به آسانی بر نمی گردد.
- بحار الأنوار، ج 75، ص 341.
لَستُ اُحِبُّ أن أریَ الشّابَّ مِنکُم إلّا غادِیاً فی حالَینِ: إمّا عالِماً أو مُتَعَلِّماًی
دوست ندارم جوانی از شما را جز بر دو گونه ببینم: دانشمند یا دانشجوی
عَالِمٌ ینْتَفَعُ بِعِلْمِهِ خَیرٌ مِنْ سَبْعِینَ الْفَ عَابِدٍ
عالمی که مردم از علم او بهره بگیرند از هفتاد هزار عابد بهتر است.
- بحارالأنوار، ج 75، ص 173.
عن أنس: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: إنَّ ربَّ العالَمینَ عَهِدَ إلَی عَهْداً فی عَلِی بْنِ أبی طالِبٍ فَقالَ: إنَّهُ رایةُ الهُدی، وَ مَنارُ الإیمانِ وَ إمامُ أوْلیائی، وَ نُورُ جَمیعِ مَنْ أطاعَنی. یا أبا بَرزَةِ، عَلِی بْنُ أبی طالِبٍ أمینی غَداً فِی القِیامَةِ وَ صاحِبُ رایتی فی القِیامَةِ عَلی مَفاتیحِ خَزائِنِ رَحَمَةِ رَبّی.
از انس نقل است که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود:
پروردگار جهان درباره علی بن ابی طالب عهدی بسته است که او عَلَم هدایت، منار ایمان و امام دوستان وپیروان من است. او روشنایی کسانی است که مرا اطاعت کنند.
ای ابو برزه! علی بن ابی طالب در روز رستاخیز امین من خواهد بود. و او در قیامت صاحب علم و پرچمدار من است [و امین] بر کلیدهای گنجینه های رحمت پروردگارم.
- [در تاریخ بغداد، به جای «رحمت»، «جنت» آمده است.]
- حلیة الاولیاء، 66: 1؛ المناقب خوارزمی، 311/ 311. نیز مراجعه شود به مناقب سیدنا علی علیه السلام، ص 62.
