احادیث درباره رام کردن نفس

اَلشَّرِيعَةُ رِيَاضَةُ اَلنَّفْس

دین برای رام کردن نفس است.

آفَةُ اَلرِّيَاضَةِ غَلَبَةُ اَلْعَادَة

آفت خود سازی، چیرگی عادت است.

اَلْعَاقِلُ يَضَعُ نَفْسَهُ فَيَرْتَفِعُ فَيُرْفَع

خردمند نفس خود را خوار می کند تا بلند مرتبه گردد.

اَلْمَرْءُ حَيْثُ وَضَعَ نَفْسَهُ بِرِيَاضَتِهِ وَ طَاعَتِهِ فَإِنْ نَزَّهَهَا تَنَزَّهَتْ وَ إِنْ دَنَّسَهَا تَدَنَّسَتْ دُنِّسَت

مرد در جایی است که نفس خود را به رام کردن یا فرمان بردن بگذارد.اگر نفس را پاکیزه دارد، پاکیزه گردد و اگر پلید گرداند، پلید گردد.

اَلرَّجُلُ حَيْثُ اِخْتَارَ لِنَفْسِهِ إِنْ صَانَهَا اِرْتَفَعَتْ وَ إِنِ اِبْتَذَلَهَا اِتَّضَعَت

مرد در مرتبه ای است که برای نفس خود برگزیند:اگر آن را نگاه دارد، بلند مرتبه گردد و اگر آن را واگذارد، پست گردد.

خِدْمَةُ اَلنَّفْسِ صِيَانَتُهَا عَنِ اَللَّذَّاتِ وَ اَلْمُقْتَنَيَاتِ وَ رِيَاضَتُهَا بِالْعُلُومِ وَ اَلْحِكَمِ وَ اِجْتِهَادُهَا إِجْهَادُهَا بِالْعِبَادَاتِ وَ اَلطَّاعَاتِ وَ فِي ذَلِكَ نَجَاةُ اَلنَّفْس

خدمت کردن به نفس، بازداشتن آن از لذّتها و مادیّات است، و واداشتن آن به دانشها و حکمتها، و آن را به عادتها و فرمانبردنها مجبور ساختن، و در آن رستگاری نفس است.

ذَلِّلُوا أَنْفُسَكُمْ بِتَرْكِ اَلْعَادَاتِ وَ قُودُوهَا إِلَى فِعْلِ أَفْضَلِ اَلطَّاعَاتِ وَ حَمِّلُوهَا أَعْبَاءَ اَلْمَغَارِمِ وَ حُلُّوهَا بِفِعْلِ اَلْمَكَارِمِ وَ صُونُوهَا عَنْ دَنَسِ اَلْمَآثِم

نفس خود را به ترک عادتها وا دارید و آن را به سوی فرمانبری بکشید و بر آن سنگینی تاوان را تحمیل کنید و آن را به نیکوکاری آرایش دهید و از پلیدی گناهان نگاه دارید.

سِيَاسَةُ اَلنَّفْسِ أَفْضَلُ سِيَاسَةٍ وَ رِيَاسَةُ اَلْعِلْمِ أَشْرَفُ رِيَاسَة

تربیت نفس، برترین تربیت و ریاست دانش، بزرگترین ریاست است.

فِي خِلاَفِ اَلنَّفْسِ رُشْدُهَا

کمال نفس در مخالفت کردن با آن است.

ضَبْطُ اَلنَّفْسِ عِنْدَ حَادِثِ اَلْغَضَبِ يُؤْمِنُ مَوَاقِعَ اَلْعَطَب

نگاهداری نفس در هنگامۀ خشم، از زیان ایمن می سازد.

طُوبَى لِمَنْ سَعَى فِي فِكَاكِ نَفْسِهِ قَبْلَ ضِيقِ اَلْأَنْفَاسِ وَ شِدَّةِ اَلْإِبْلاَس

خوشا به کسی که برای رهایی نفس خود شتاب کند پیش از آن که نفسها تنگ شود و ناامیدی هنگام مرگ فرا رسد.

لِقَاحُ اَلرِّيَاضَةِ دِرَاسَةُ اَلْحِكْمَةِ وَ غَلَبَةُ اَلْعَادَة

تفکّر و تحقیق در حکمت و چیرگی بر عادت، آبستن سختی کشیدن است.