وَ قِيلَ عَزَّى أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلْأَشْعَثَ بْنَ قَيْسٍ عَلَى اِبْنِهِ فَقَالَ إِنْ تَحْزَنْ فَقَدِ اِسْتَحَقَّ ذَلِكَ مِنْكَ اَلرَّحِمُ وَ إِنْ تَصْبِرْ فَفِي اَللَّهِ خَلَفُكَ مِنِ اِبْنِكَ وَ إِنْ صَبَرْتَ جَرَى عَلَيْكَ اَلْقَدَرُ وَ أَنْتَ مَأْجُورٌ وَ إِنْ جَزِعْتَ جَرَى عَلَيْكَ اَلْقَدَرُ وَ أَنْتَ مَأْثُومٌ.
حضرت علی علیه السّلام به اشعث بن قیس که فرزندش را از دست داده بود تسلیت گفت و فرمود:اگر غمگین شوی به خاطر فرزندت بوده و مانعی ندارد، و اگر صبر کنی خداوند به جای فرزندت به تو پاداش دهد، و اگر صبر کنی مقدّر الهی بر تو جاری می شود و تو اجر می بری، ولی اگر بیتابی کنی قضا و قدر بر تو جاری شود و تو گناهکار باشی.
مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِذَا كَثُرَتْ ذُنُوبُ اَلْعَبْدِ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ مِنَ اَلْعَمَلِ مَا يُكَفِّرُهَا اِبْتَلاَهُ اَللَّهُ بِالْحُزْنِ لِيُكَفِّرَهَا.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هنگامی که گناهان بنده زیاد شود و عملی هم که پوشانندۀ گناهان باشد نداشته باشد، خداوند او را به اندوه مبتلا می سازد تا کفّارۀ گناهانش باشد.
وَ مِنْ كِتَابِ اَلسَّيِّدِ نَاصِحِ اَلدِّينِ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنَّ اَللَّهَ يُحِبُّ كُلَّ قَلْبٍ حَزِينٍ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:خداوند متعال هر دل محزون و غمگینی را دوست دارد.
وَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَنْ كَثُرَتْ ذُنُوبُهُ وَ لَمْ يَجِدْ مَا يُكَفِّرُهَا بِهِ اِبْتَلاَهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِالْحُزْنِ فِي اَلدُّنْيَا لِيُكَفِّرَهَا بِهِ فَإِنْ فَعَلَ ذَلِكَ بِهِ وَ إِلاَّ عَذَّبَهُ فِي قَبْرِهِ فَيَلْقَى اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَ لَيْسَ شَيْءٌ يَشْهَدُ عَلَيْهِ بِشَيْءٍ مِنْ ذُنُوبِهِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:هر کس گناهانش زیاد شود، و کفّاره ای برای آن نیابد خداوند در دنیا او را به غم و اندوه گرفتار سازد تا کفّارۀ گناهانش باشد، اگر هم این کار را با او نکند او را در قبرش عذاب دهد، و در روز ملاقات با خدا در حالی باشد که چیزی از گناهانش باقی نباشد تا بر ضرر او شهادت دهد.
مِنْ كِتَابِ عِلَلِ اَلشَّرَائِعِ قَالَ عَبْدُ اَلرَّحْمَنِ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنِّي رُبَّمَا حَزِنْتُ فَلاَ أَعْرِفُ فِي أَهْلٍ وَ لاَ مَالٍ وَ لاَ وَلَدٍ وَ رُبَّمَا فَرِحْتُ فَلاَ أَعْرِفُ فِي أَهْلٍ وَ لاَ مَالٍ وَ لاَ وَلَدٍ فَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ وَ مَعَهُ مَلَكٌ وَ شَيْطَانٌ فَإِذَا كَانَ فَرَحُهُ كَانَ دُنُوُّ اَلْمَلَكِ مِنْهُ وَ إِذَا كَانَ حَزَنُهُ كَانَ دُنُوُّ اَلشَّيْطَانِ مِنْهُ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اَلشَّيْطٰانُ يَعِدُكُمُ اَلْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشٰاءِ وَ اَللّٰهُ يَعِدُكُمْ مَغْفِرَة مِنْهُ وَ فَضْلا…
عبد الرحمن گوید:خدمت حضرت صادق علیه السّلام عرض کردم:من گاهی به اندازه ای غمگین می شوم که خانواده و مال و فرزندم را نمی شناسم، و گاهی چنان خوشحال هستم که خانواده و مال و فرزندم را نمی شناسم. امام علیه السّلام فرمود:هر شخصی برای خود شیطان و فرشته ای دارد، هر گاه خوشحال باشد فرشته ای به او نزدیک شود، و هر گاه غمگین شود شیطان، و این معنای سخن خداوند عزّ و جلّ است که می فرماید: شیطان به شما وعده فقر می دهد و شما را وادار به کارهای زشت می کند، و خداوند شما را به آمرزش و فزونیش بشارت می دهد، و خداوند گشایشگر و داناست .
