حدیث امام کاظم (ع) درباره انفال و خمس

قال الإمام الکاظم عليه السلام:

اَلْخُمُسُ مِنْ خَمْسَةِ أَشْيَاءَ مِنَ اَلْغَنَائِمِ وَ اَلْغَوْصِ وَ مِنَ اَلْكُنُوزِ وَ مِنَ اَلْمَعَادِنِ وَ اَلْمَلاَّحَةِ يُؤْخَذُ مِنْ كُلِّ هَذِهِ اَلصُّنُوفِ اَلْخُمُسُ فَيُجْعَلُ لِمَنْ جَعَلَهُ اَللَّهُ تَعَالَى لَهُ وَ يُقْسَمُ اَلْأَرْبَعَةُ اَلْأَخْمَاسِ بَيْنَ مَنْ قَاتَلَ عَلَيْهِ وَ وَلِيَ ذَلِكَ وَ يُقْسَمُ بَيْنَهُمُ اَلْخُمُسُ عَلَى سِتَّةِ أَسْهُمٍ سَهْمٌ لِلَّهِ وَ سَهْمٌ لِرَسُولِ اَللَّهِ وَ سَهْمٌ لِذِي اَلْقُرْبَى وَ سَهْمٌ لِلْيَتَامَى وَ سَهْمٌ لِلْمَسَاكِينِ وَ سَهْمٌ لِأَبْنَاءِ اَلسَّبِيلِ فَسَهْمُ اَللَّهِ وَ سَهْمُ رَسُولِ اَللَّهِ لِأُولِي اَلْأَمْرِ مِنْ بَعْدِ رَسُولِ اَللَّهِ ص وِرَاثَةً فَلَهُ ثَلاَثَةُ أَسْهُمٍ سَهْمَانِ وِرَاثَةً وَ سَهْمٌ مَقْسُومٌ لَهُ مِنَ اَللَّهِ وَ لَهُ نِصْفُ اَلْخُمُسِ كَمَلاً وَ نِصْفُ اَلْخُمُسِ اَلْبَاقِي بَيْنَ أَهْلِ بَيْتِهِ فَسَهْمٌ لِيَتَامَاهُمْ وَ سَهْمٌ لِمَسَاكِينِهِمْ وَ سَهْمٌ لِأَبْنَاءِ سَبِيلِهِمْ يُقْسَمُ بَيْنَهُمْ عَلَى اَلْكِتَابِ وَ اَلسُّنَّةِ مَا يَسْتَغْنُونَ بِهِ فِي سَنَتِهِمْ فَإِنْ فَضَلَ عَنْهُمْ شَيْ ءٌ فَهُوَ لِلْوَالِي وَ إِنْ عَجَزَ أَوْ نَقَصَ عَنِ اِسْتِغْنَائِهِمْ كَانَ عَلَى اَلْوَالِي أَنْ يُنْفِقَ مِنْ عِنْدِهِ بِقَدْرِ مَا يَسْتَغْنُونَ بِهِ وَ إِنَّمَا صَارَ عَلَيْهِ أَنْ يَمُونَهُمْ لِأَنَّ لَهُ مَا فَضَلَ عَنْهُمْ وَ إِنَّمَا جَعَلَ اَللَّهُ هَذَا اَلْخُمُسَ خَاصَّةً لَهُمْ دُونَ مَسَاكِينِ اَلنَّاسِ وَ أَبْنَاءِ سَبِيلِهِمْ عِوَضاً لَهُمْ مِنْ صَدَقَاتِ اَلنَّاسِ تَنْزِيهاً مِنَ اَللَّهِ لَهُمْ لِقَرَابَتِهِمْ بِرَسُولِ اَللَّهِ ص وَ كَرَامَةً مِنَ اَللَّهِ لَهُمْ عَنْ أَوْسَاخِ اَلنَّاسِ فَجَعَلَ لَهُمْ خَاصَّةً مِنْ عِنْدِهِ مَا يُغْنِيهِمْ بِهِ عَنْ أَنْ يُصَيِّرَهُمْ فِي مَوْضِعِ اَلذُّلِّ وَ اَلْمَسْكَنَةِ وَ لاَ بَأْسَ بِصَدَقَاتِ بَعْضِهِمْ عَلَى بَعْضٍ وَ هَؤُلاَءِ اَلَّذِينَ جَعَلَ اَللَّهُ لَهُمُ اَلْخُمُسَ هُمْ قَرَابَةُ اَلنَّبِيِّ ص اَلَّذِينَ ذَكَرَهُمُ اَللَّهُ فَقَالَ وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ اَلْأَقْرَبِينَ وَ هُمْ بَنُو عَبْدِ اَلْمُطَّلِبِ أَنْفُسُهُمْ اَلذَّكَرُ مِنْهُمْ وَ اَلْأُنْثَى لَيْسَ فِيهِمْ مِنْ أَهْلِ بُيُوتَاتِ قُرَيْشٍ وَ لاَ مِنَ اَلْعَرَبِ أَحَدٌ وَ لاَ فِيهِمْ وَ لاَ مِنْهُمْ فِي هَذَا اَلْخُمُسِ مِنْ مَوَالِيهِمْ وَ قَدْ تَحِلُّ صَدَقَاتُ اَلنَّاسِ لِمَوَالِيهِمْ وَ هُمْ وَ اَلنَّاسُ سَوَاءٌ وَ مَنْ كَانَتْ أُمُّهُ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ وَ أَبُوهُ مِنْ سَائِرِ قُرَيْشٍ فَإِنَّ اَلصَّدَقَاتِ تَحِلُّ لَهُ وَ لَيْسَ لَهُ مِنَ اَلْخُمُسِ شَيْ ءٌ لِأَنَّ اَللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ اُدْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ وَ لِلْإِمَامِ صَفْوُ اَلْمَالِ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ هَذِهِ اَلْأَمْوَالِ صَفْوَهَا اَلْجَارِيَةَ اَلْفَارِهَةَ وَ اَلدَّابَّةَ اَلْفَارِهَةَ وَ اَلثَّوْبَ وَ اَلْمَتَاعَ بِمَا يُحِبُّ أَوْ يَشْتَهِي فَذَلِكَ لَهُ قَبْلَ اَلْقِسْمَةِ وَ قَبْلَ إِخْرَاجِ اَلْخُمُسِ وَ لَهُ أَنْ يَسُدَّ بِذَلِكَ اَلْمَالِ جَمِيعَ مَا يَنُوبُهُ مِنْ مِثْلِ إِعْطَاءِ اَلْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ غَيْرِ ذَلِكَ مِمَّا يَنُوبُهُ فَإِنْ بَقِيَ بَعْدَ ذَلِكَ شَيْ ءٌ أَخْرَجَ اَلْخُمُسَ مِنْهُ فَقَسَمَهُ فِي أَهْلِهِ وَ قَسَمَ اَلْبَاقِيَ عَلَى مَنْ وَلِيَ ذَلِكَ وَ إِنْ لَمْ يَبْقَ بَعْدَ سَدِّ اَلنَّوَائِبِ شَيْ ءٌ فَلاَ شَيْ ءَ لَهُمْ وَ لَيْسَ لِمَنْ قَاتَلَ شَيْ ءٌ مِنَ اَلْأَرَضِينَ وَ لاَ مَا غَلَبُوا عَلَيْهِ إِلاَّ مَا اِحْتَوَى عَلَيْهِ اَلْعَسْكَرُ وَ لَيْسَ لِلْأَعْرَابِ مِنَ اَلْقِسْمَةِ شَيْ ءٌ وَ إِنْ قَاتَلُوا مَعَ اَلْوَالِي لِأَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ ص صَالَحَ اَلْأَعْرَابَ أَنْ يَدَعَهُمْ فِي دِيَارِهِمْ وَ لاَ يُهَاجِرُوا عَلَى أَنَّهُ إِنْ دَهِمَ رَسُولَ اَللَّهِ ص مِنْ عَدُوِّهِ دَهْمٌ أَنْ يَسْتَنْفِرَهُمْ فَيُقَاتِلَ بِهِمْ وَ لَيْسَ لَهُمْ فِي اَلْغَنِيمَةِ نَصِيبٌ وَ سُنَّتُهُ جَارِيَةٌ فِيهِمْ وَ فِي غَيْرِهِمْ وَ اَلْأَرَضُونَ اَلَّتِي أُخِذَتْ عَنْوَةً بِخَيْلٍ وَ رِجَالٍ فَهِيَ مَوْقُوفَةٌ مَتْرُوكَةٌ فِي يَدِ مَنْ يَعْمُرُهَا وَ يُحْيِيهَا وَ يَقُومُ عَلَيْهَا عَلَى مَا يُصَالِحُهُمُ اَلْوَالِي عَلَى قَدْرِ طَاقَتِهِمْ مِنَ اَلْحَقِّ اَلنِّصْفِ أَوِ اَلثُّلُثِ أَوِ اَلثُّلُثَيْنِ وَ عَلَى قَدْرِ مَا يَكُونُ لَهُمْ صَلاَحاً وَ لاَ يَضُرُّهُمْ فَإِذَا أُخْرِجَ مِنْهَا مَا أُخْرِجَ بَدَأَ فَأَخْرَجَ مِنْهُ اَلْعُشْرَ مِنَ اَلْجَمِيعِ مِمَّا سَقَتِ اَلسَّمَاءُ أَوْ سُقِيَ سَيْحاً وَ نِصْفَ اَلْعُشْرِ مِمَّا سُقِيَ بِالدَّوَالِي وَ اَلنَّوَاضِحِ فَأَخَذَهُ اَلْوَالِي فَوَجَّهَهُ فِي اَلْجِهَةِ اَلَّتِي وَجَّهَهَا اَللَّهُ عَلَى ثَمَانِيَةِ أَسْهُمٍ لِلْفُقَراءِ وَ اَلْمَساكِينِ وَ اَلْعامِلِينَ عَلَيْها وَ اَلْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِي اَلرِّقابِ وَ اَلْغارِمِينَ وَ فِي سَبِيلِ اَللّهِ وَ اِبْنِ اَلسَّبِيلِ ثَمَانِيَةَ أَسْهُمٍ يَقْسِمُ بَيْنَهُمْ فِي مَوَاضِعِهِمْ بِقَدْرِ مَا يَسْتَغْنُونَ بِهِ فِي سَنَتِهِمْ بِلاَ ضِيقٍ وَ لاَ تَقْتِيرٍ فَإِنْ فَضَلَ مِنْ ذَلِكَ شَيْ ءٌ رُدَّ إِلَى اَلْوَالِي وَ إِنْ نَقَصَ مِنْ ذَلِكَ شَيْ ءٌ وَ لَمْ يَكْتَفُوا بِهِ كَانَ عَلَى اَلْوَالِي أَنْ يَمُونَهُمْ مِنْ عِنْدِهِ بِقَدْرِ سَعَتِهِمْ حَتَّى يَسْتَغْنُوا وَ يُؤْخَذُ بَعْدُ مَا بَقِيَ مِنَ اَلْعُشْرِ فَيُقْسَمُ بَيْنَ اَلْوَالِي وَ بَيْنَ شُرَكَائِهِ اَلَّذِينَ هُمْ عُمَّالُ اَلْأَرْضِ وَ أَكَرَتُهَا فَيُدْفَعُ إِلَيْهِمْ أَنْصِبَاؤُهُمْ عَلَى مَا صَالَحَهُمْ عَلَيْهِ وَ يُؤْخَذُ اَلْبَاقِي فَيَكُونُ بَعْدَ ذَلِكَ أَرْزَاقَ أَعْوَانِهِ عَلَى دِينِ اَللَّهِ وَ فِي مَصْلَحَةِ مَا يَنُوبُهُ مِنْ تَقْوِيَةِ اَلْإِسْلاَمِ وَ تَقْوِيَةِ اَلدِّينِ فِي وُجُوهِ اَلْجِهَادِ وَ غَيْرِ ذَلِكَ مِمَّا فِيهِ مَصْلَحَةُ اَلْعَامَّةِ لَيْسَ لِنَفْسِهِ مِنْ ذَلِكَ قَلِيلٌ وَ لاَ كَثِيرٌ وَ لَهُ بَعْدَ اَلْخُمُسِ اَلْأَنْفَالُ وَ اَلْأَنْفَالُ كُلُّ أَرْضٍ خَرِبَةٍ قَدْ بَادَ أَهْلُهَا وَ كُلُّ أَرْضٍ لَمْ يُوجَفْ عَلَيْهَا بِ خَيْلٍ وَ لا رِكابٍ َكِنْ صَالَحُوا صُلْحاً وَ أَعْطَوْا بِأَيْدِيهِمْ عَلَى غَيْرِ قِتَالٍ وَ لَهُ رُءُوسُ اَلْجِبَالِ وَ بُطُونُ اَلْأَوْدِيَةِ وَ اَلْآجَامُ وَ كُلُّ أَرْضٍ مَيْتَةٍ لاَ رَبَّ لَهَا وَ لَهُ صَوَافِي اَلْمُلُوكِ مَا كَانَ فِي أَيْدِيهِمْ مِنْ غَيْرِ وَجْهِ اَلْغَصْبِ لِأَنَّ اَلْغَصْبَ كُلَّهُ مَرْدُودٌ وَ هُوَ وَارِثُ مَنْ لاَ وَارِثَ لَهُ يَعُولُ مَنْ لاَ حِيلَةَ لَهُ وَ قَالَ إِنَّ اَللَّهَ لَمْ يَتْرُكْ شَيْئاً مِنْ صُنُوفِ اَلْأَمْوَالِ إِلاَّ وَ قَدْ قَسَمَهُ وَ أَعْطَى كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ اَلْخَاصَّةَ وَ اَلْعَامَّةَ وَ اَلْفُقَرَاءَ وَ اَلْمَسَاكِينَ وَ كُلَّ صِنْفٍ مِنْ صُنُوفِ اَلنَّاسِ فَقَالَ لَوْ عُدِلَ فِي اَلنَّاسِ لاَسْتَغْنَوْا ثُمَّ قَالَ إِنَّ اَلْعَدْلَ أَحْلَى مِنَ اَلْعَسَلِ وَ لاَ يَعْدِلُ إِلاَّ مَنْ يُحْسِنُ اَلْعَدْلَ قَالَ وَ كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ ص يَقْسِمُ صَدَقَاتِ اَلْبَوَادِي فِي اَلْبَوَادِي وَ صَدَقَاتِ أَهْلِ اَلْحَضَرِ فِي أَهْلِ اَلْحَضَرِ وَ لاَ يَقْسِمُ بَيْنَهُمْ بِالسَّوِيَّةِ عَلَى ثَمَانِيَةٍ حَتَّى يُعْطِيَ أَهْلَ كُلِّ سَهْمٍ ثُمُناً وَ لَكِنْ يَقْسِمُهَا عَلَى قَدْرِ مَنْ يَحْضُرُهُ مِنْ أَصْنَافِ اَلثَّمَانِيَةِ عَلَى قَدْرِ مَا يُقِيمُ كُلَّ صِنْفٍ مِنْهُمْ يُقَدِّرُ لِسَنَتِهِ لَيْسَ فِي ذَلِكَ شَيْ ءٌ مَوْقُوتٌ وَ لاَ مُسَمًّى وَ لاَ مُؤَلَّفٌ إِنَّمَا يَضَعُ ذَلِكَ عَلَى قَدْرِ مَا يَرَى وَ مَا يَحْضُرُهُ حَتَّى يَسُدَّ فَاقَةَ كُلِّ قَوْمٍ مِنْهُمْ وَ إِنْ فَضَلَ مِنْ ذَلِكَ فَضْلٌ عَرَضُوا اَلْمَالَ جُمْلَةً إِلَى غَيْرِهِمْ وَ اَلْأَنْفَالُ إِلَى اَلْوَالِي وَ كُلُّ أَرْضٍ فُتِحَتْ فِي أَيَّامِ اَلنَّبِيِّ ص إِلَى آخِرِ اَلْأَبَدِ وَ مَا كَانَ اِفْتِتَاحاً بِدَعْوَةِ أَهْلِ اَلْجَوْرِ وَ أَهْلِ اَلْعَدْلِ لِأَنَّ ذِمَّةَ رَسُولِ اَللَّهِ فِي اَلْأَوَّلِينَ وَ اَلْآخِرِينَ ذِمَّةٌ وَاحِدَةٌ لِأَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ ص قَالَ اَلْمُسْلِمُونَ إِخْوَةٌ تَتَكَافَى دِمَاؤُهُمْ وَ يَسْعَى بِذِمَّتِهِمْ أَدْنَاهُمْ وَ لَيْسَ فِي مَالِ اَلْخُمُسِ زَكَاةٌ لِأَنَّ فُقَرَاءَ اَلنَّاسِ جُعِلَ أَرْزَاقُهُمْ فِي أَمْوَالِ اَلنَّاسِ عَلَى ثَمَانِيَةِ أَسْهُمٍ فَلَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ أَحَدٌ وَ جَعَلَ لِلْفُقَرَاءِ قَرَابَةِ اَلرَّسُولِ ص نِصْفَ اَلْخُمُسِ فَأَغْنَاهُمْ بِهِ عَنْ صَدَقَاتِ اَلنَّاسِ وَ صَدَقَاتِ اَلنَّبِيِّ ص وَ وَلِيِّ اَلْأَمْرِ فَلَمْ يَبْقَ فَقِيرٌ مِنْ فُقَرَاءِ اَلنَّاسِ وَ لَمْ يَبْقَ فَقِيرٌ مِنْ فُقَرَاءِ قَرَابَةِ رَسُولِ اَللَّهِ ص إِلاَّ وَ قَدِ اِسْتَغْنَى فَلاَ فَقِيرَ وَ لِذَلِكَ لَمْ يَكُنْ عَلَى مَالِ اَلنَّبِيِّ ص وَ اَلْوَالِي زَكَاةٌ لِأَنَّهُ لَمْ يَبْقَ فَقِيرٌ مُحْتَاجٌ وَ لَكِنْ عَلَيْهِمْ أَشْيَاءُ تَنُوبُهُمْ مِنْ وُجُوهٍ وَ لَهُمْ مِنْ تِلْكَ اَلْوُجُوهِ كَمَا عَلَيْهِمْ .

موسی بن جعفر علیه السلام فرمود: خمس از پنج چیز باید داده شود: 1-غنیمتها، 2-غواصی (منافع دریا)3-گنجها 4-معادن 5-نمکزارها(که معدن مخصوصی است)از تمام این انواع دریافت می شود و بکسانی که خدای تعالی مقرر فرموده داده می شود و چهار پنجم آن(یعنی غنایم)میان جنگجویان متصدیان جنگ تقسیم می شود، و خمس میان آنها(که خدا مقرر فرموده)به شش سهم تقسیم می شود: 1-سهم خدا، 2-سهم پیغمبر، 3-سهم خویشان پیغمبر، 4-سهم یتیمان، 5-سهم تهیدستان، 6-سهم در راه ماندگان. سهم خدا و سهم پیغمبر پس از وفات پیغمبر از نظر وراثت بوالیان امر(ایمه معصومین)تعلق دارد، پس برای امام سه سهم است: دو سهم از نظر وراثت و یکسهم بهره خود او است از جانب خدا، بنا بر این نصف کامل خمس از اوست(که در این زمان بسهم امام معروفست)و نصف دیگر میان خاندانش تقسیم می شود: یک سهم به یتیمان آنها و یکسهم بتهیدستان و یکسهم بدر راه ماندگانشان داده می شود که طبق قرآن و سنت پیغمبر میان آنها تقسیم شود، بمقداری که یک سالشان را کفایت کند، اگر از آنها چیزی زیاد آمد، بحاکم میرسد و اگر سهم امام قابل قسمت نبود، یا کمتر از مقدار کفاف آنها بود، بعهده حاکم است که از آنچه در دست دارد ایشان را بی نیاز کند، و مخارج آنها از این نظر بعهده حاکم گذاشته شد که مقدار زیادی از آنها باو تعلق دارد. و همانا خدا خمس را مختص آنها قرار داد و به تهیدستان و در راه ماندگان مردم دیگر نداد تا بجای صدقات(زکاه واجب)مردم باشد(که بر سادات حرام گردید)و برای اینکه خدا ایشان را بواسطه قرابتشان با پیغمبر(از گرفتن زکاه)بر کنار کند و از چرک اموال مردم ارجمندشان دارد، لذا مال مخصوصی را از جانب خود برای آنها بمقدار بی نیازیشان مقرر فرمود تا در معرض خواری و درویشی قرار نگیرند -ولی دادن صدقات بعضی از آنها ببعض دیگر باکی ندارد(زکاه سادات بسادات میرسد). و این اشخاص که خدا خمس را برایشان مقرر فرموده همان خویشان پیغمبرند صلی الله علیه و آله که خدا از آنها یاد نموده و فرموده: «خویشان نزدیک خود را بیم ده-214 سوره 26-»و ایشان خود فرزندان عبد المطلب هستند از زن و مرد(نه دوستان و وابستگان بآنها)و هیچ کس دیگر از خاندان قریش و احدی دیگر از عرب داخل آنها نیست و وابستگان بفرزندان عبد المطلب(چه آزاد شده آنها باشند و چه هم سوگند با ایشان)در گرفتن خمس داخل در آنها و یا در حکم آنها نیستند و صدقات مردم برای آنها حلال است و آنها با مردم دیگر برابرند. و کسی که مادرش از بنی هاشم و پدرش از سایر قریش(یا سایر مسلمین)باشد، صدقات برای او حلال است و از خمس بهره یی ندارد، زیرا خدای تعالی میفرماید: «آنها را بپدرانشان نسبت دهید 6 سوره 33-». و برگزیده اموال غنیمت از امامست و حق دارد برگزیده این اموال را برای خود بردارد: مانند کنیز زیبا، مرکوب زیبا، لباس و کالایی که دوست دارد و میخواهد. این اموال پیش از تقسیم و پیش از اخراج خمس از آن او است، و او میتواند این اموال را بمصرف مخارجی که برای او پیش می آید مانند بخشیدن به / المولفه قلوبهم / و پیش آمدهای دیگر برساند، اگر پس از آن چیزی باقی ماند، خمسش را خارج کرده میان اهل خمس تقسیم شود و بقیه(4/5 دیگر)میان مباشرین جنگ تقسیم شود. و اگر پس از تامین مخارج چیزی نماند، ایشان حقی ندارند. و جنگجویان از زمین و آنچه بر آن غلبه کرده اند حقی ندارند، مگر مقداری را که بتصرف لشکر درآمده(و در میدان جنگ بر آن دست یافته اند)و بادیه نشینان عرب هم سهمی ندارند اگر چه همراه والی(امام یا نایب او)در جنگ شرکت کنند -زیرا رسول خدا صلی الله علیه و آله با آنها قرار داد مصالحه بست که در دیار خود باشند و بمدینه هجرت نکنند، بشرط اینکه اگر دشمن پیغمبر صلی الله- علیه و آله بر او حمله کرد، آنها را بسیج دهد و همراه او بجنگند و از غنیمت بهره نداشته باشند، و روش پیغمبر صلی الله علیه و آله در باره آنها و دیگران(اولاد آنها یا بادیه نشینان دیگر)جاریست(ولی بعضی از فقها این حکم را مختص بهمان اعراب زمان پیغمبر صلی الله علیه و آله دانسته اند). و زمینهایی که بزور اسب و لشکر اسلام بدست آمده، در دست کسانی که آنها را آباد کنند و زنده نگهدارند ثابت و برقرار میماند و طبق قراردادی که حاکم با آنها مصالحه کند: به نصف یا ثلث یا دو ثلث که توانایی داشته باشند و صلاح آنها باشد و بآنها زیان نرسد، بآباد کردن آن قیام میکنند، و چون آنچه را باید خارج کند، خارج کرد(از مخارج کشت و زراعت)ده یک از همه را خارج میکند، اگر زمین از باران و آب جاری مشروب می شود و بیست یک خارج میکند اگر زمین با دلو و کشیدن از چاه مشروب می شود، و حاکم این(زکاه)را میگیرد و در راهیکه خدا تعیین فرموده به هشت سهم بمصرف میرساند: 1-فقرا 2-مستمندان(تهیدست تران از فقرا)3-کارمندان جمع آوری زکاه 4-مولفه قلوبهم (کفار، برای اینکه دلشان باسلام گرم شود)5-آزاد کردن بردگان 6-بدهکاران 7-در راه خدا(مانند خرید اسلحه و ساختن پل و راه و مدرسه)8-در راه ماندگان(کسانی که در مسافرت بی چیز شده اند). این هشت سهم باید در محلش بمقداری که یک سال آنها را بدون سختی و تنگی تامین کند، تقسیم شود اگر چیزی از آن زیاد آمد، بحاکم برمیگردد و اگر کم آمد و آنها را کفایت نکرد، بعهده حاکم است که از آنچه در دست دارد، بمقداری که در خور آنهاست خرجشان را بدهد تا بی نیازشان کند. و آنچه از عشر باقی بماند میان حاکم و شرکا او یعنی کارگران در زمین و کشاورزان تقسیم می شود -و بهره آنها طبق قرارداد و مصالحه، بآنها پرداخت می شود، و ما بقی را در مخارج کسانی که حاکم را بر دین خدا کمک میکنند و در راه مصلحت مخارجی که برای او پیش می آید مانند تقویت اسلام و تقویت دین از نظر جهاد و مخارج دیگری که بمصلحت عموم مسلمین است بمصرف میرسانند و خود حاکم از این قسمت هیچ سهمی ندارد. و برای امام غیر از خمس، حق در انفالست. و انفال هر زمین خرابی است که اهلش نابود شده باشند و هر زمینی که اسب و شتر بر آن رانده نشده باشد(با جنگ و غلبه گرفته نشده باشد)بلکه بنوعی با مسلمین سازش کرده و بدون جنگ و با دست خود تسلیم نموده اند و نیز سر کوهها و ته رودخانه ها و نیزارها (جنگل ها)و هر زمین بایر و بی صاحب از آن امامست. و زبده اموالی که در دست پادشاهانست(و در جنگ با اسلام مغلوب شده اند)اگر از کسی غصب نکرده باشند بامام تعلق دارد، و هر مال غصبی بصاحبش باید برگردد، و نیز امام وارث کسی است که وارث ندارد و مخارج هر کس را که چاره ندارد باید بدهد(یعنی امام باید این درآمدها را در راه درماندگان و هر گونه خرجی که برای اسلام و مسلمین پیش می آید و محل ندارد مصرف کند). و باز فرمود: همانا خدا هر نوع از اموال را تقسیم کرده و حق هر مستحق را از خاصه و عامه(امام و سایر مردم)و فقرا و مساکین و اصناف دیگر مردم بآنها داده است، سپس فرمود: اگر در میان مردم عدالت حکمفرما باشد، همه بی نیاز شوند و باز فرمود: عدالت از عسل شیرین تر است. و عدالت نکند جز کسی که عدالت را خوب بداند(پس برای نظام زندگی مردم، امامی عادل لازم است). -و رسول خدا صلی الله علیه و آله زکاه بادیه نشینان را به بادیه نشینان میداد و زکاه شهرنشینان را به شهرنشینان، ولی زکاه را میان هشت صنف آنها برابر تقسیم نمیکرد بطوری که بهر دسته 1/8 برسد، بلکه بمقداری که از آن 8 طایفه حاضر بودند، باندازه مخارج یک سال هر دسته آنها تقسیم میکرد، در این باره وقت و اندازه معینی یا نامبرده و نوشته یی نیست، بلکه هر گونه خود پیشوا صلاح بداند و بهر کس دسترسی داشته باشد، پرداخت میکند تا احتیاج هر دسته از آنها را برآورد، و اگر چیزی زیاد آمد، بدیگران عرضه میکند. و اما امر انفال با والی(پیغمبر یا امام)است و همچنین هر زمینی که در زمان پیغمبر صلی الله علیه و آله فتح شده است برای همیشه، و نیز هر زمینی که برای دعوت باسلام از جانب پیشوایان ظالم یا عادل فتح شده است امرش با والی است، زیرا تعهد و پیمان پیغمبر نسبت به پیشینیان و پسینیان یکسان است، زیرا خود پیغمبر صلی الله علیه و آله فرموده است: مسلمانها برادر یک دیگرند، خونشان با هم برابرست، پست ترین آنها باید به پیمانشان کوشش کند(بحدیث 1049 رجوع شود). و در مال خمس، زکاتی نیست، زیرا ارزاق و مخارج فقرا مردم(غیر سادات)بر 8 سهم در اموال مردم مقرر گردیده و کسی از آن ها بی خرجی گذاشته نشده(پس از خمس حقی ندارند)و خدا برای فقرا خویشان پیغمبر صلی الله علیه و آله نصف خمس را مقرر کرد و ایشان را از صدقات مردم و صدقات پیغمبر صلی الله علیه و آله و والی امر(امام)بی نیاز کرد، پس هیچ فقیری از فقرا مردم(غیر سادات)و هیچ فقیری از فقرا خویشان پیغمبر صلی الله علیه و آله نباشد، جز اینکه بی نیاز گردید، بنا بر این(در میان مسلمین)فقیری وجود ندارد، و از این جهت است که بر مال پیغمبر صلی الله علیه و آله و امام زکاه نیست، زیرا فقیری محتاج باقی نمانده -بلکه بر عهده آنها تنها همان مخارجی است که پیش می آید(و در اول این روایت ذکر شد)و درآمد ایشان هم از آن راههاست(که ذکر شد)در برابر مخارجی که بعهده دارند.