قال الإمام عليّ عليه السلام:
بَعَثَ مُعَاوِيَةُ رَجُلاً مُتَنَكِّراً يَسْأَلُ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ ع عَنْ مَسَائِلَ سَأَلَهُ عَنْهَا مَلِكُ اَلرُّومِ فَلَمَّا دَخَلَ اَلْكُوفَةَ وَ خَاطَبَ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ ع أَنْكَرَهُ فَقَرَّرَهُ فَاعْتَرَفَ لَهُ بِالْحَالِ فَقَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ ع قَاتَلَ اَللَّهُ اِبْنَ آكِلَةِ اَلْأَكْبَادِ مَا أَضَلَّهُ وَ أَضَلَّ مَنْ مَعَهُ قَاتَلَهُ اَللَّهُ لَقَدْ أَعْتَقَ جَارِيَةً مَا أَحْسَنَ أَنْ يَتَزَوَّجَهَا حَكَمَ اَللَّهُ بَيْنِي وَ بَيْنَ هَذِهِ اَلْأُمَّةِ قَطَعُوا رَحِمِي وَ صَغَّرُوا عَظِيمَ مَنْزِلَتِي وَ أَضَاعُوا أَيَّامِي عَلَيَّ بِالْحَسَنِ وَ اَلْحُسَيْنِ وَ مُحَمَّدٍ فَدُعُوا فَقَالَ ع يَا أَخَا أَهْلِ اَلشَّامِ هَذَانِ اِبْنَا رَسُولِ اَللَّهِ ص وَ هَذَا اِبْنِي فَاسْأَلْ أَيَّهُمْ أَحْبَبْتَ فَقَالَ اَلشَّامِيُّ أَسْأَلُ هَذَا يَعْنِي اَلْحَسَنَ ع ثُمَّ قَالَ كَمْ بَيْنَ اَلْحَقِّ وَ اَلْبَاطِلِ وَ كَمْ بَيْنَ اَلسَّمَاءِ وَ اَلْأَرْضِ وَ كَمْ بَيْنَ اَلْمَشْرِقِ وَ اَلْمَغْرِبِ وَ عَنْ هَذَا اَلْمَحْوِ اَلَّذِي فِي اَلْقَمَرِ وَ عَنْ قَوْسِ قُزَحَ وَ عَنْ هَذِهِ اَلْمَجَرَّةِ وَ عَنْ أَوَّلِ شَيْ ءٍ اِنْتَضَحَ عَلَى وَجْهِ اَلْأَرْضِ وَ عَنْ أَوَّلِ شَيْ ءٍ اِهْتَزَّ عَلَيْهَا وَ عَنِ اَلْعَيْنِ اَلَّتِي تَأْوِي إِلَيْهَا أَرْوَاحُ اَلْمُؤْمِنِينَ وَ اَلْمُشْرِكِينَ وَ عَنِ اَلْمُؤَنَّثِ وَ عَنْ عَشَرَةِ أَشْيَاءَ بَعْضُهَا أَشَدُّ مِنْ بَعْضٍ فَقَالَ اَلْحَسَنُ ع يَا أَخَا أَهْلِ اَلشَّامِ بَيْنَ اَلْحَقِّ وَ اَلْبَاطِلِ أَرْبَعُ أَصَابِعَ مَا رَأَيْتَ بِعَيْنَيْكَ فَهُوَ اَلْحَقُّ وَ قَدْ تَسْمَعُ بِأُذُنَيْكَ بَاطِلاً كَثِيراً وَ بَيْنَ اَلسَّمَاءِ وَ اَلْأَرْضِ دَعْوَةُ اَلْمَظْلُومِ وَ مَدُّ اَلْبَصَرِ فَمَنْ قَالَ غَيْرَ هَذَا فَكَذِّبْهُ وَ بَيْنَ اَلْمَشْرِقِ وَ اَلْمَغْرِبِ يَوْمٌ مُطَّرِدٌ لِلشَّمْسِ تَنْظُرُ إِلَى اَلشَّمْسِ حِينَ تَطْلُعُ وَ تَنْظُرُ إِلَيْهَا حِينَ تَغْرُبُ مَنْ قَالَ غَيْرَ هَذَا فَكَذِّبْهُ وَ أَمَّا هَذِهِ اَلْمَجَرَّةُ فَهِيَ أَشْرَاجُ اَلسَّمَاءِ مَهْبِطُ اَلْمَاءِ اَلْمُنْهَمِرِ عَلَى نُوحٍ ع وَ أَمَّا قَوْسُ قُزَحَ فَلاَ تَقُلْ قُزَحَ فَإِنَّ قُزَحَ شَيْطَانٌ وَ لَكِنَّهَا قَوْسُ اَللَّهِ وَ أَمَانٌ مِنَ اَلْغَرَقِ وَ أَمَّا اَلْمَحْوُ اَلَّذِي فِي اَلْقَمَرِ فَإِنَّ ضَوْءَ اَلْقَمَرِ كَانَ مِثْلَ ضَوْءِ اَلشَّمْسِ فَمَحَاهُ اَللَّهُ وَ قَالَ فِي كِتَابِهِ فَمَحَوْنا آيَةَ اَللَّيْلِ وَ جَعَلْنا آيَةَ اَلنَّهارِ مُبْصِرَةً وَ أَمَّا أَوَّلُ شَيْ ءٍ اِنْتَضَحَ عَلَى وَجْهِ اَلْأَرْضِ فَهُوَ وَادِي دَلَسٍ وَ أَمَّا أَوَّلُ شَيْ ءٍ اِهْتَزَّ عَلَى وَجْهِ اَلْأَرْضِ فَهِيَ اَلنَّخْلَةُ وَ أَمَّا اَلْعَيْنُ اَلَّتِي تَأْوِي إِلَيْهَا أَرْوَاحُ اَلْمُؤْمِنِينَ فَهِيَ عَيْنٌ يُقَالُ لَهَا سَلْمَى وَ أَمَّا اَلْعَيْنُ اَلَّتِي تَأْوِي إِلَيْهَا أَرْوَاحُ اَلْكَافِرِينَ فَهِيَ عَيْنٌ يُقَالُ لَهَا بَرَهُوتُ وَ أَمَّا اَلْمُؤَنَّثُ فَإِنْسَانٌ لاَ يُدْرَى اِمْرَأَةٌ هُوَ أَوْ رَجُلٌ فَيُنْتَظَرُ بِهِ اَلْحُلُمُ فَإِنْ كَانَتِ اِمْرَأَةً بَانَتْ ثَدْيَاهَا وَ إِنْ كَانَ رَجُلاً خَرَجَتْ لِحْيَتُهُ وَ إِلاَّ قِيلَ لَهُ يَبُولُ عَلَى اَلْحَائِطِ فَإِنْ أَصَابَ اَلْحَائِطَ بَوْلُهُ فَهُوَ رَجُلٌ وَ إِنْ نَكَصَ كَمَا يَنْكُصُ بَوْلُ اَلْبَعِيرِ فَهِيَ اِمْرَأَةٌ وَ أَمَّا عَشَرَةُ أَشْيَاءَ بَعْضُهَا أَشَدُّ مِنْ بَعْضٍ فَأَشَدُّ شَيْ ءٍ خَلَقَ اَللَّهُ اَلْحَجَرُ وَ أَشَدُّ مِنَ اَلْحَجَرِ اَلْحَدِيدُ وَ أَشَدُّ مِنَ اَلْحَدِيدِ اَلنَّارُ وَ أَشَدُّ مِنَ اَلنَّارِ اَلْمَاءُ وَ أَشَدُّ مِنَ اَلْمَاءِ اَلسَّحَابُ وَ أَشَدُّ مِنَ اَلسَّحَابِ اَلرِّيحُ وَ أَشَدُّ مِنَ اَلرِّيحِ اَلْمَلَكُ وَ أَشَدُّ مِنَ اَلْمَلَكِ مَلَكُ اَلْمَوْتِ وَ أَشَدُّ مِنْ مَلَكِ اَلْمَوْتِ اَلْمَوْتُ وَ أَشَدُّ مِنَ اَلْمَوْتِ أَمْرُ اَللَّهِ قَالَ اَلشَّامِيُّ أَشْهَدُ أَنَّكَ اِبْنُ رَسُولِ اَللَّهِ ص وَ أَنَّ عَلِيّاً وَصِيُّ مُحَمَّدٍ ثُمَّ كَتَبَ هَذَا اَلْجَوَابَ وَ مَضَى بِهِ إِلَى مُعَاوِيَةَ وَ أَنْفَذَهُ مُعَاوِيَةُ إِلَى اِبْنِ اَلْأَصْفَرِ فَلَمَّا أَتَاهُ قَالَ أَشْهَدُ أَنَّ هَذَا لَيْسَ مِنْ عِنْدِ مُعَاوِيَةَ وَ لاَ هُوَ إِلاَّ مِنْ مَعْدِنِ اَلنُّبُوَّةِ .
پاسخ امام حسن علیه السلام به سوالاتی که از ایشان شده بود -(این روایت طولانی بود و ما بر حسب نیاز مقداری از آن را نقل می کنیم) معاویه مردی را به طور ناشناس نزد امیر المومنین علیه السلام فرستاد تا سوالاتی را که امپراطور روم از او پرسیده بود از علی علیه السلام بپرسد. چون آن مرد به کوفه وارد شد با امیر المومنین علیه السلام صحبت کرد، حضرت او را ناشناس تشخیص داد و به بازجویی او پرداخت و او به حقیقت امر اعتراف کرد. امیر المومنین علیه السلام فرمود: خداوند پسر هند چگرخواره را بکشد که چقدر خود را در گمراهی انداخته و یارانش را گمراه ساخته است. کنیزی را آزاد کرد که بهتر بود او را به همسری می گرفت. یعنی کنیزی را آزاد کرد و درست نمی دانست چگونه با او ازدواج نماید. خداوند میان من و این امت حکم نماید، اینان ارتباط خویشاوندی را با من قطع کردند و مقام و منزلت بزرگ مرا کوچک شمردند و روزگارم را بر باد دادند. آنگاه فرمود: حسن و حسین و محمد را نزدم بیاورید، آنان را حاضر ساختند. حضرت علی علیه السلام فرمود: ای برادر شامی این دو حسن و حسین پسران پیامبر صلی الله علیه و آله هستند و این محمد پسر من است، اینک از هر کدام خواهی سوال کن. مرد شامی گفت: از این، یعنی از امام حسن علیه السلام، می پرسم. سپس شروع به طرح سوالات خود کرد: فاصله میان حق و باطل چقدر است؟ میان آسمان و زمین چقدر؟ میان مشرق و مغرب چقدر؟ این لکه ماتی که در ماه دیده می شود چیست؟ رنگین کمان چیست؟ کهکشان چیست؟ نخستین چیزی که بر روی زمین برآمد چیست؟ نخستین چیزی که روی آن به جنبش درآمد چیست؟ آن چشمه ای که ارواح مومنان و مشرکان در آن ماوی گزینند کدام است؟ مادینه خنثی چیست؟ و آن ده چیز که یکی از دیگری سخت ترند، کدامند؟ امام حسن علیه السلام فرمود: ای برادر شامی فاصله میان حق و باطل، چهار انگشت است؛ آنچه به چشم خود بینی حق است و با گوش خود بیهوده و باطل بسیار شنوی. فاصله بین آسمان و زمین به اندازه رسیدن دعای ستمدیده و دامنه دید اوست و هر که جز این گوید تکذیبش کن. فاصله بین مشرق و مغرب یک روز پیوسته از حرکت خورشید است؛ به خورشید نگاه کن هنگامی که برآید و هم به آن بنگر هنگامی که غروب نماید -و هر که غیر از آن گوید باور مکن اخیرا ثابت شده که خورشید با منظومه خود به سرعت بیست کیلومتر در ثانیه به شکل حلزونی به سوی ستاره «وگا»در حرکت است. اما این کهکشان همان شکافهای آسمان است که جایگاه ریزش باران شدید بر نوح علیه السلام بوده است. و اما رنگین کمان قوس قزح، «قزح»مگو که آن شیطان است ولی آن«قوس الله»است و سبب امان از غرق می باشد. اما آن لکه ها که در ماه است، همانا نور ماه مانند نور خورشید بود و خداوند محو و مات کرده و در قرآن فرموده: «نشانه شب را تیره گون و نشانه روز را روشنی بخش گردانیدیم» سوره اسرا، آیه 12. اما نخستین چیزی که بر روی زمین برآمد و عیان شد، وادی ظلمت بود. و اما نخستین چیزی که بر روی زمین به جنبش درآمد، درخت خرما بود. و اما چشمه ای که ارواح مومنان در آن ماوی گزینند چشمه ای است که آن را«سلمی»گویند. و اما آن چشمه که ارواح کافران در آن ماوی گزینند چشمه ای است که آن را «برهوت»گویند. اما، مادینه خنثی، انسانی است که هنوز مرد یا زن بودن او معلوم نیست تا هنگام بلوغ منتظر باید ماند، اگر پستان برآورد زن باشد و اگر ریش درآورد مرد. و اگر هیچ یک در او ظاهر نگشت به او گفته می شود به دیوار بشاشد اگر زهراب آن بر دیوار رسید مرد باشد و اگر واپس رود-همچون بول کردن شتر-او زن باشد. اما آن ده چیز که هر یک از دیگری سخت ترند: پس چیزی که خداوند آن را سخت آفریده، سنگ است و سخت تر از سنگ، آهن است و سخت تر از آهن، آتش است که آن را می گدازد و سخت تر از آتش، آب است که آن را خاموش می سازد و سخت تر از آب، ابر است و سخت تر از ابر، باد است و سخت تر از باد، فرشته است که مامور فرستادن باد است و سخت تر از فرشته، فرشته مرگ عزراییل است و سخت تر از فرشته مرگ، خود مرگ است که فرشته مرگ را هم می میراند و سخت تر از مرگ، فرمان خداوند است. مرد شامی گفت: گواهی می دهم که تو فرزند رسول خدایی و علی علیه السلام وصی محمد صلی الله علیه و آله است. سپس این پاسخها را نوشت و برای معاویه برد و او آنها را برای امپراطور روم فرستاد. پس هنگامی که امپراتور روم آن نامه را دریافت کرد، گفت: به نظر من این پاسخها از خود معاویه نمی تواند باشد و چنین پاسخهایی جز از معدن نبوت و رسالت، امکان پذیر نیست.