گنجینه احادیث

إِنَّ هَذِهِ اَلْقُلُوبَ تُمَلُّ كَمَا تُمَلُّ اَلْأَبْدَانُ فَابْتَغُوا لَهَا طَرَائِفَ اَلْحِكَم

دلها، مانند بدن، افسرده و ملول گردند، پس حکمتهای تازه برای آنها بجویید.

إِنَّ لِلْقُلُوبِ شَهْوَة وَ كَرَاهَة وَ إِقْبَالا وَ إِدْبَارا فَأْتُوهَا مِنْ إِقْبَالِهَا وَ شَهْوَتِهَا فَإِنَّ اَلْقَلْبَ إِذَا أُكْرِهَ عَمِي

برای دلها، خواهش، ناخوش داشتن، روی آوردن و پشت کردن است، پس هنگام خواهش و روی آوردن دل، به عمل روی آورید. زیرا آنگاه که دل ناخوش دارد، کور می گردد.

إِنَّ لِلْقُلُوبِ إِقْبَالا وَ إِدْبَارا فَإِذَا أَقْبَلَتْ فَاحْمِلُوهَا عَلَى اَلنَّوَافِلِ وَ إِذَا أَدْبَرَتْ فَاقْتَصِرُوا بِهَا عَلَى اَلْفَرَائِض

بدرستی که برای دلها روی آوردن و پشت گردانیدنی است، پس آنگاه که روی آورد مایل بود آن را به عباداتی که واجب نیست وادارید و هنگامی که پشت گرداند به واجبات اکتفا کنید.

إِنَّمَا قَلْبُ اَلْحَدَثِ كَالْأَرْضِ اَلْخَالِيَةِ مَهْمَا أُلْقِيَ فِيهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ قَبِلَتْه

دل نوجوان مانند زمین خالی است، هر آنچه در آن انداخته شود، می پذیرد.

للقلوب خواطر سوء و العقول تزجر عنها

از برای دلها اندیشه ها و خواهشهای بدی است که خردها از آن باز می دارند.

لَقَدْ عُلِّقَ بِنِيَاطِ هَذَا اَلْإِنْسَانِ بَضْعَةٌ هِيَ أَعْجَبُ مَا فِيهِ وَ ذَلِكَ اَلْقَلْبُ لَهُ مَوَادٌّ مِنَ اَلْحِكْمَةِ وَ أَضْدَادٌ مِنْ خِلاَفِهَا فَإِنْ سَنَحَ لَهُ اَلرَّجَاءُ أَزَلَّهُ اَلطَّمَعُ وَ إِنْ هَاجَ بِهِ اَلطَّمَعُ أَهْلَكَهُ اَلْحِرْصُ وَ إِنْ مَلَكَهُ اَلْيَأْسُ قَتَلَهُ اَلْأَسَفُ وَ إِنْ عَرَضَ لَهُ اَلْغَضَبُ اِشْتَدَّ بِهِ اَلْغَيْظُ وَ إِنْ أَسْعَدَهُ اَلرِّضَا نَسِيَ اَلتَّحَفُّظَ وَ إِنْ عَالَهُ اَلْخَوْفُ شَغَلَهُ اَلْحَذَرُ وَ إِنِ اِتَّسَعَ لَهُ اَلْأَمْنُ اِسْتَلَبَتْهُ اَلْغِرَّةُ وَ إِنْ أَصَابَتْهُ مُصِيبَةٌ فَضَحَهُ اَلْجَزَعُ وَ إِنْ أَفَادَ مَالا…

به سرخرگ این انسان پاره ای آویخته شده که از آنچه در اوست عجیبتر است و آن، دل است.برای دل ماده هایی از حکمت و اضدادی مخالف آن است.اگر در آن امید برانگیخته شود، طمع آن را خوار گرداند و اگر طمع آن را برانگیزاند، حرص آن را هلاک نماید.اگر ناامیدی صاحب آن شود، اندوه آن را بکشد، اگر خشم عارض آن شود، خشمگینی شدید به آن سخت گردد، و اگر خرسندی آن را یاری کند، نگهداری آن را فراموش کند و اگر ترس آن را غافلگیر نماید، پرهیز آن را مشغول گرداند، اگر آسایش و فراخی یابد، غفلت آن را برباید، اگر به آن مصیبتی برسد، بیقراری آن را رسوا کند، و اگر بهره از ثروتی برد، توانگری آن را به سرکشی وادارد، و اگر درویشی آن را سخت گیرد، رنج و گرفتاری آن را مشغول سازد، اگر گرسنگی آن را به تعب اندازد، ناتوانی آن را بنشاند، و اگر…

لَحْظُ اَلْإِنْسَانِ رَايِدُ قَلْبِه

نگاه چشم، پیشرو دل است.

حَارِبُوا هَذِهِ اَلْقُلُوبَ فَإِنَّهَا سَرِيعَةُ اَلْعِثَار

با این دلها مبارزه کنید؛ زیرا آنها زود می لغزند.

لاَ يَصْدُرُ عَنِ اَلْقَلْبِ اَلسَّلِيمِ إِلاَّ اَلْمَعْنَى اَلْمُسْتَقِيم

از دل سالم جز معنی مستقیم صادر نمی شود.

إِذَا أَحَبَّ اَللَّهُ سُبْحَانَهُ عَبْدا رَزَقَهُ قَلْبا سَلِيما وَ خُلُقا قَوِيما

آنگاه که خداوند بنده ای را دوست بدارد به او دل سالم و اخلاق معتدل دهد.

أَشْعِرْ قَلْبَكَ اَلرَّحْمَةَ لِجَمِيعِ اَلنَّاسِ وَ اَلْإِحْسَانَ إِلَيْهِمْ وَ لاَ تُنِلْهُمْ حَيْفا وَ لاَ تَكُنْ عَلَيْهِمْ سَيْفا سَفِيها

شعار دلت را، مهربانی و نیکوکاری برای همۀ مردم قرار ده.ستمی به آنها مرسان و برای آنها مانند شمشیر مباش.

أَحْيِ قَلْبَكَ بِالْمَوْعِظَةِ وَ أَمِتْهُ بِالزَّهَادَةِ وَ قَوِّهِ بِالْيَقِينِ وَ ذَلِّلْهُ بِذِكْرِ اَلْمَوْتِ وَ قَرِّرْهُ بِالْفَنَاءِ وَ بَصِّرْهُ فَجَائِعَ اَلدُّنْيَا

دلت را با پند زنده نما و با بی رغبتی آن را بمیران.با یقین آن را نیرو ده و با یاد مرگ آن را رام گردان.آن را وادار تا به فانی شدن اعتراف کند و به معصیتهای دنیا بینایش گردان.