مَن تَواضَعَ فِی الدّنیا لإخوَانِه فَهُو عندَاللّه مِن الصّدّیقین وَ مِن شیعَة علیّ بنِ ابیطالب حَقّاً
کسی که در دنیا نسبت به برادرانش متواضع باشد، نزد خداوند از صدّیقین به شمار می رود و او از شیعیان واقعی علی بن ابیطالب علیه السلام است.
کلام نورانی پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت (ع) با متن عربی، ترجمه فارسی و منبع.
مَن تَواضَعَ فِی الدّنیا لإخوَانِه فَهُو عندَاللّه مِن الصّدّیقین وَ مِن شیعَة علیّ بنِ ابیطالب حَقّاً
کسی که در دنیا نسبت به برادرانش متواضع باشد، نزد خداوند از صدّیقین به شمار می رود و او از شیعیان واقعی علی بن ابیطالب علیه السلام است.
یا عَلی، مَن خافَ النّاسُ لِسانَهُ فَهُوَ مِن أهلِ النّارِ. یا عَلی، شَرُّ النّاسِ مَن أکرَمَهُ النّاسُ إتّقاءَ شَرّهِ. یا عَلی، شَرُّ النّاسِ مَن باعَ آخِرَتَهُ بِدُنیاهُ وَشَرٌّ مِن ذلِک مَن باعَ آخِرَتَهُ بِدُنیا غَیرِهِ.
ای علی، کسی که مردم از زبانش بترسند او اهل آتش است. ای علی، بدترین مردم کسی است که مردم برای حفظ از شرّش او را احترام کنند. ای علی، بدترین مردم کسی است که آخرتش را به دنیایش بفروشد و بدتر از او کسی است که آخرتش را به دنیای دیگران بفروشد.
انَس ابن مالِک قالَ قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله: ما مِن بَیتٍ الّا وَمَلَک المَوتِ یقِفُ عَلی بابِهِ کلَّ یومٍ خَمسَ مَرّاتٍ فَإذا وَجَدَ الإنسانَ قَد نَفَدَ اجَلُهُ وَانقَطَعَ اکلُهُ القی عَلَیهِ المَوتَ فَعَشِیتْهُ کرُباتُهُ وَغَمَرَتْهُ غَمَراتُهُ فَمِن اهلِ بَیتِهِ النّاشِرَةُ شَعرَها وَالضّارِبَةُ وَجهَها الصّارِخَةُ بِوَیلِها الباکیةُ بِشَجوِها فَیقولُ مَلَک المَوتِ: وَیلَکم مِمَّ الجَزَعُ؟ وَفیمَ الفَزَعُ؟ وَاللّهِ ما اذهَبتُ لِأحَدٍ مِنکم مالًا وَلا قَرَّبتُ لَهُ اجَلًا وَلا اتَیتُهُ حَتّی امِرتُ وَلا قَبَضتُ رُوحَهُ حَتّی اسْتَأمَرتُ. وَانَّ لی الَیکم عَودَةً ثُمَّ عَودَةً…
انس بن مالک روایت کرده است که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هیچ خانه ای نیست مگر اینکه فرشته مرگ بر درِ آن خانه در شبانه روز پنج بار می آید نگاه می کند که ببیند آیا عمر صاحب این خانه و کسانی که در آن هستند تمام شده؟ اگر دید پیمانه سرآمده و روزی او تمام شده است، مرگ را بر او می اندازد و چون سکرات و سختی های مرگ تمام وجود او را می پوشاند؛ سر و صدای اهل خانه بلند می شود، موها پریشان می گردد، بر سر و صورت می زنند و گریه می کنند؛ ملک الموت می گوید: وای بر شما، از چه جزع و فزع می کنید؟ به خدا سوگند، مال کسی را نبرده ام، اجل او را نزدیک نساخته ام، من بدون دستور نزد شما نیامده ام، بلکه به امر دیگری قبض روح می کنم. من باز مکرّراً به سوی این خانواده برمی گردم تا کسی از این خانواده باقی…
عَن انَسِ بنِ مالِک قالَ: سَمِعتُ رَسُولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یقولُ: ایهَا النّاسُ، اتَّقُوا اللّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَاسْعَوْا فی مَرضاتِهِ وَ أَیقِنوا مِنَ الدُّنیا بِالفَناءِ وَ مِنَ الآخِرَةِ بِالبَقاءِ وَاعْمَلُوا لِما بَعدَ الْمَوتِ فَکأنَّکم بِالدُّنیا لَم تَکن وَ بِالآخِرَةِ لَم تَزَل. ایهَا النّاسُ، انَّ مَن فِی الدُّنیا ضَیفٌ وَ ما فی ایدیهِم عارِیةٌ وَ انَّ الضَّیفَ مُرتَحِلٌ وَالعارِیةَ مَردودَةٌ. الا وَ انَّ الدُّنیا عَرَضٌ حاضِرٌ یأکلُ مِنهُ البَرُّ وَالفاجِرُ وَالآخِرَةُ وَعدٌ صادِقٌ، یحکمُ فیها مَلِک عادِلٌ قادِرٌ فَرَحِمَ اللّهُ امرَءاً نَظَرَ لِنَفسِهِ وَ مَهَّدَ…
از انس بن مالک روایت شده است که گفت شنیدم رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: ای مردم، تقوای الهی را چنانکه حقّش هست پیشه خود سازید و در کسب خشنودی خداوند بکوشید. مطمئن باشید که دنیا ناپایدار است و آخرت پایدار و لذا برای آخرت کار کنید گویی که اصلًا در دنیا نبوده اید و پیوسته در آخرت بوده اید. ای مردم، تمام مردم دنیا میهمانند و آنچه دارند امانت است و این میهمان می رود و امانت نیز به صاحبش برمی گردد. بدانید دنیا متاعی نقد است که خوب و بد از آن بهره می برند و آخرت وعده (و نسیه) صادق و درست و ثابت است که در آن حاکمی قدرتمند و عادل حکم می رانَد. پس خدا رحمت کند مردی را که به نفْسش بنگرد و مادام که مهلت دارد و اختیارش در دست خود اوست برای قبرش توشه مهیا کند پیش از آنکه اجلش فرا رسد و کاری از دستش…
عَن ابی سَعیدٍ الخُدرِی قالَ: سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یقولُ لِرَجُلٍ یعِظُهُ: ارغَب فیما عِندَ اللّهِ یحِبَّک اللّهُ وَازهَد ما فی ایدی النّاسِ یحِبَّک النّاسُ. انَّ الزّاهِدَ فی الدُّنیا یریحُ وَ یریحُ قَلبَهُ وَ بَدَنَهُ فی الدُّنیا وَالآخِرَةِ وَالرّاغِبَ فیها یتعِبُ قَلبَهُ وَ بَدَنَهُ فی الدُّنیا وَالآخِرَة. لَیجیئَنَّ اقوامٌ یومَ القِیامَةِ لَهُم حَسَناتٌ کامثالِ الجِبالِ فَیؤمَرُ بِهِم الَی النّارِ. فَقیلَ: یا نَبِی اللّهِ أمُصَلّونَ کانوا؟ قالَ: نَعَم کانُوا یصَلُّونَ وَ یصومونَ وَ یأخُذونَ وَهناً مِنَ اللیلِ لکنَّهُم اذا لاحَ لَهُم شَی ءٌ مِن أمرِ الدُّنیا وَثَبُوا…
ابوسعید خدری می گوید شنیدم که رسول خدا صلی الله علیه و آله به مردی پند می داد فرمود: آنچه را نزد خداست بطلب تا خدا تو را دوست بدارد و از آنچه نزد مردم است چشم بپوش تا مردم تو را دوست بدارند. زاهد و بی اعتنای به دنیا جسم و جانش در دنیا و آخرت در آسایش است. و خواهان دنیا، در دنیا و آخرت روح و بدنش در سختی است. روز قیامت اقوامی را می آورند که حسناتی بمانند کوه ها دارند، امّا امر می شود که به جهنّم درآیند. گفته شد: ای پیامبر خدا، آیا اینان نمازگزار بودند؟ فرمود: آری، نماز می گزاردند و روزه می گرفتند و پاسی از شب را بیدار می ماندند (و نماز شب می خواندند)، ولی (گرفتاریشان این بود که) چون امری از امور دنیا پیش می آمد بر سر آن می پریدند (و ملاحظه حلال و حرام آن را نمی کردند).
عَن انَسِ بنِ مالِک قالَ: سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یقولُ: یا مَعشَرَ المُسلِمینَ شَمّرُوا فَإنَّ الامرَ جِدٌّ وَ تَأهَّبوا فَإنَّ الرَّحیلَ قَریبٌ وَ تَزَوَّدُوا فَإنَّ السَّفَرَ بَعیدٌ وَخَفّفُوا اثقالَکم فَإنَّ وَراءَکم عَقَبَةً کؤُوداً وَ لا یقطَعُها الَّا المُخِفُّونَ. ایها النّاسُ انَّ بَینَ یدَی السّاعَةِ اموراً شِداداً وَاهوالًا عِظاماً وَزَماناً صَعباً یتَمَلَّک فیهِ الظَّلَمَةُ وَ یتَصَدَّرُ فیهِ الفَسَقَةُ وَ یضامُ فیهِ الآمِرونَ بِالمَعروفِ وَیضطَهَدُ فیهِ النّاهونَ عَن المُنکرِ فَاعِدُّوا لِذلِک الایمانَ وَعَضُّوا عَلَیهِ بِالنَّواجِذِ وَالْجَأُوا الَی العَمَلِ…
از انس بن مالک روایت شده است که گفت: شنیدم پیامبر صلی الله علیه و آله می فرماید: ای مسلمانان، خودتان را آماده کنید (و آستین ها را بالا بزنید) که امر قیامت جدّی است و آماده مرگ شوید، چرا که کوچ کردن نزدیک است و توشه بردارید که سفر طولانی است و بارهای خود را سبک گردانید که در پیش روی شما گردنه های صعب العبوری است که جز سبکباران کسی نمی تواند از آن بگذرد. (ای مردم،) نزدیک قیامت و آخر دنیا، امور سخت و هول ها و وحشت های بزرگ و روزگار سختی است که در آن حکمرانان جهان، ظالمانند و فاسقان در مصدر امور قرار می گیرند و امر به معروف کنندگان مظلومند و نهی از منکر کنندگان در فشار. پس (در این موقع) با ایمان، آماده و مهیای آن روز شوید و بر دندان ها بفشرید (و عزم را جزم کنید) و به دامن عمل صالح پناه ببرید و…
یکونُ امَّتی فی الدُّنیا عَلی ثَلاثَةِ اطباقٍ. امَّا الطَّبَقُ الأوَّلُ فَلا یحِبّونَ جَمعَ المالِ وَادّخارِهِ وَلا یسعَونَ فی اقتِنائِهِ وَاحتِکارِهِ وَانَّما رِضاهُم مِن الدُّنیا سَدُّ جَوعَةٍ وَسَترُ عَورَةٍ وَغِناهُم فیها ما بَلَغَ بِهِمُ الآخِرَةَ فَاولئِک الآمِنونَ الَّذینَ لا خَوفٌ عَلَیهِم وَ لا هُم یحزَنونَ. وَامّا الطَّبَقُ الثّانی: فَإنَّهُم یحِبّونَ جَمعَ المالِ مِن اطیبِ وُجوهِهِ، وَ احسَنِ سَبیلِهِ یصِلونَ بِهِ ارحامَهُم وَیبِرُّونَ بِهِ اخوانَهُم وَ یواسونَ بِهِ فُقَراءَهُم وَلَعَضُّ احَدِهِم عَلَی الرَّضیفِ ایسَرُ عَلَیهِ مِن أن یکتَسِبَ دِرهَماً مِن غَیرِ حِلّهِ او یمنَعَهُ…
امّت من در دنیا بر سه دسته اند: دسته اوّل کسانی اند که جمع کردن مال را دوست ندارند و در گردآوری و احتکار مال نمی کوشند. آنان از دنیا به اندازه برطرف کردن گرسنگی و پوشاندن برهنگی ها (و زشتی ها) راضی اند و بی نیازی شان در چیزی است که آنان را به آخرت برساند. اینان در امنیت اند و ایشان نه ترسی دارند و نه اندوهی. امّا دسته دوم: آنان دوست دارند که مال را از پاک ترین و بهترین راه های حلال جمع کنند، با آن صله رحم می کنند و به برادران ایمانی شان احسان و نیکی می کنند و با فقرا و بیچارگان مواسات می ورزند. از نظر آنان سنگ سخت را با دندان جویدن آسان تر است از اینکه درهمی حرام به دست آورند یا حقوق واجب آن را نپردازند و در مسیر حق و درست مصرف نکنند و تا هنگام مرگ، نگهبان مال باشند. پس اینان کسانی اند که…
اَیُها النّاسُ لَا یَشغَلَنَّکم دُنیاکم عَن آخِرَتِکم فَلا تُؤثِروا هَواکم عَلی طَاعَةِ رَبّکم وَلا تَجعَلوا اِیمانَکم ذَریعَةً اِلی مَعاصیکُم.
ای مردم، دنیا شما را از آخرت باز ندارد پس هوی و هوس خودتان را بر طاعت الهی مقدّم ندارید و ایمانتان را وسیله ای برای ارتکاب گناهان قرار ندهید.
انَّما هُوَ خَیرٌ یرجی او شَرٌّ یتَّقی او باطِلٌ عُرِفَ فَاجتُنِبَ او حَقٌّ یتَعَینُ فَطُلِبَ وَآخِرَةٌ اظَلَّ اقبالُها فَسُعِی لَها وَ دنیا عُرِفَ نَفادُها فَاعرِضَ عَنها... انَّ العَجَبَ کلَّ العَجَبِ لِمَن صَدَّقَ بِدارِ البَقاءِ وَ هُوَ یسعی لِدارِ الفَناءِ وَ عَرَفَ انَّ رِضَی اللّهِ فی طاعَتِهِ وَهُوَ یسعی فی مُخالَفَتِهِ.
آن خیری است که امید می رود، یا شرّی است که از آن پرهیز می شود، یا باطلی شناخته شده است که از آن پرهیز می شود، یا حقّی روشن و آشکار است که طلب می شود، یا آخرتی است که رو می آورد پس برای آن تلاش می شود. (بدانید) دنیا ناپایداریش شناخته شده است پس از آن دوری می شود. شگفتا و بس شگفتا که کسی قبول دارد خانه ای جاویدان هست، امّا برای سرای فانی می کوشد و می داند که رضای الهی در اطاعت اوست، امّا در مخالفت او گام برمی دارد.
ایاکم وَ فُضولَ المَطعَمِ فَانَّهُ یسِمُ القَلبَ بِالقَسوَةِ وَ یبطِی ءُ بِالجَوارِحِ عَنِ الطّاعَةِ وَ یصِمُّ الهِمَمَ عَن سَماعِ المَوعِظَةِ وَایاکم وَ فُضولَ النَّظَرِ فَإنَّهُ یبدُرُ الهَوی وَ یولِدُ الغَفلَةَ وَایاکم وَاسْتِشعارَالطَّمَعِ فَإنَّهُ یشوبُ القَلبَ شِدَّةَالحِرصِ وَیختِمُ عَلَی القُلوبِ بِطابِعِ حُبّ الدُّنیا وَهُوَ مِفتاحُ کلّ سَیئَةٍ وَ رَأسُ کلّ خَطیئةٍ وَسَبَبُ احباطِ کلّ حَسَنَةٍ.
از پرخوری بپرهیزید، چرا که آدمی را سنگدل می گردانَد و اعضا (و جوارحش) را برای اجرای تکالیف الهی به سستی و تنبلی می کشانَد و گوش جان را از شنیدن موعظه بازمی دارد و کر می کند. از چشم چرانی بپرهیزید، زیرا هرزگی چشم، هوی و هوس را بیشتر می گردانَد و سرعت می بخشد و غفلت می زاید. هشدار، مبادا طمع را در عمق جانتان قرار دهید، زیرا طمع باعث آلودگی قلب به حرص شدید می شود و بر دل ها مُهر حبّ دنیا می زند که محبّت دنیا خود کلید هر زشتی، سرچشمه همه گناهان وموجب از بین رفتن همه حسنات ونیکی هاست.
عَن ابنِ عَبّاسٍ قالَ قالَ رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله فی بَعضِ خُطَبِهِ او مَواعِظِهِ: ایها النّاسُ لا یشغَلَنَّکم دُنیاکم عَن آخِرَتِکم فَلا تُؤثِروا هَواکم عَلی طاعَةِ رَبّکم وَلا تَجعَلوا ایمانَکم ذَریعَةً الی مَعاصیکم وَ حاسِبوا انفُسَکم قَبلَ ان تُحاسَبوا وَ مَهّدوا لَها قَبلَ ان تُعَذَّبوا وَتَزَوَّدوا لِلرَّحیلِ قَبلَ ان تُزعَجُوا.
ابن عبّاس از پیامبر صلی الله علیه و آله روایت می کند که رسول خدا صلی الله علیه و آله در برخی خطبه ها یا مواعظش فرمود: ای مردم، دنیا شما را از آخرت باز ندارد پس هوی و هوس خودتان را بر طاعت الهی مقدّم ندارید و ایمانتان را وسیله ای برای ارتکاب گناهان قرار ندهید. به محاسبه نفس خویش بپردازید پیش از آنکه حسابرسی شوید و (وسایل سعادت را) برای قیامت آماده کنید پیش از آنکه عذاب شوید و برای کوچ کردن توشه بیندوزید پیش از آنکه به اجبار حرکت داده شوید.
عَن سالِمِ بنِ عَبدِاللّهِ عَن ابنِ عُمَرَ قالَ قالَ لی رَسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله: کن فی الدُّنیا کأنَّک غَریبٌ وَ عابِرُ سَبیلٍ وَاعدُد نَفسَک فِی المَوتی وَاذا اصبَحتَ لا تُحَدّث نَفسَک بِالمَساءِ وَاذا امسَیتَ فَلا تُحَدّث نَفسَک بِالصَّباحِ وَخُذ مِن صِحَّتِک لِسُقمِک وَمِن شَبابِک لِهَرَمِک وَمِن حَیاتِک لِوَفاتِک فَانَّک لا تَدری ما إسمُک غَداً.
سالم بن عبداللّه از ابن عمر روایت کرده که پیامبر صلی الله علیه و آله به من فرمود: در دنیا مانند غریبان و رهگذران زندگی کن (و دنیا را منزلگاه موقّت بدان) و خودت را در شمار مردگان بشمار. صبح که می شود به زنده بودن تا غروب امید مبند و شب نیز به زنده بودن تا صبح و از زمان سلامتی برای وقت بیماری ات، از دوران جوانی برای پیری ات و از زندگانی برای مرگت بهره برداری کن، چرا که نمی دانی فردای قیامت جزءِ کدام گروه خواهی بود.