سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع فِي قَوْلِهِ تَعَالَى هذا عَطاؤُنا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسابٍ قَالَ أَعْطَى سُلَيْمَانَ مُلْكاً عَظِيماً ثُمَّ جَرَتْ هَذِهِ اَلْآيَةُ فِي رَسُولِ اَللَّهِ ص فَكَانَ لَهُ أَنْ يُعْطِيَ مَا شَاءَ مَنْ شَاءَ وَ يَمْنَعَ مَنْ شَاءَ وَ أَعْطَاهُ اَللَّهُ أَفْضَلَ مِمَّا أَعْطَى سُلَيْمَانَ لِقَوْلِهِ ما آتاكُمُ اَلرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا .
زید شحام گوید: از امام صادق علیه السلام راجع بقول خدای تعالی«اینست عطا ما، خواهی ببخش و خواهی نگهدار، حسابی نیست»پرسیدم. فرمود: خدا بسلیمان سلطنت بزرگی داد(و این آیه در باره اوست)سپس این آیه در باره رسول خدا صلی الله علیه و آله جاری گشت، پس برای او رواست که هر چه خواهد، بهر که خواهد ببخشد و از هر که خواهد باز گیرد، و خدا باو بهتر از آنچه بسلیمان داد عطا فرمود، زیرا فرموده است«آنچه را رسول برای شما آورده بگیرید و از آنچه منعتان کرده باز ایستید 7 سوره 59-»(پس اختیارات جناب سلیمان نسبت بمال دنیا و اختیارات رسول خدا صلی الله علیه و آله نسبت بامر و نهی بندگانست در امور دینی).
إِنَّمَا يُدَاقُّ اَللَّهُ اَلْعِبَادَ فِي اَلْحِسَابِ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ عَلَى قَدْرِ مَا آتَاهُمْ مِنَ اَلْعُقُولِ فِي اَلدُّنْيَا .
ابو جارود از امام پنجم علیه السلام نقل میکند: خدا در روز قیامت نسبت بحساب بندگانش باندازه عقلی که در دنیا بآنها داده است باریک بینی میکند.
يَا هِشَامُ إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى بَشَّرَ أَهْلَ اَلْعَقْلِ وَ اَلْفَهْمِ فِي كِتَابِهِ فَقَالَ فَبَشِّرْ عِبادِ اَلَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ اَلْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولئِكَ اَلَّذِينَ هَداهُمُ اَللّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا اَلْأَلْبابِ يَا هِشَامُ إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَكْمَلَ لِلنَّاسِ اَلْحُجَجَ بِالْعُقُولِ وَ نَصَرَ اَلنَّبِيِّينَ بِالْبَيَانِ وَ دَلَّهُمْ عَلَى رُبُوبِيَّتِهِ بِالْأَدِلَّةِ فَقَالَ وَ إِلهُكُمْ إِلهٌ واحِدٌ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ اَلرَّحْمنُ اَلرَّحِيمُ. إِنَّ فِي خَلْقِ اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ اِخْتِلافِ اَللَّيْلِ وَ…
هشام بن حکم گوید: موسی بن جعفر علیهم السلام بمن فرمود: ای هشام خدای تبارک و تعالی صاحب عقل و فهم را در کتاب مژده داده و فرموده(20 سوره 39)آن بندگانم را که هر سخن را شنوند و از نیکوترش پیروی کنند مژده بده، ایشانند که خدا هدایتشان کرده و ایشانند صاحبان عقل. ای هشام همانا خدای متعال بواسطه عقل حجت را برای مردم تمام کرده و پیغمبران را بوسیله بیان یاری کرده و بسبب برهان ها بربوبیت خویش دلالتشان نموده و فرموده است(160 سوره 2)خدای شما خداییست یگانه که جز او خدایی نیست و رحمان و رحیم است. در آفرینش آسمانها و زمین و تفاوت شب و روز و کشتیهایی که بسود مردم در دریا روانست و آبی که خدا از آسمان فروآورد که زمین را بعد از موات شدنش زنده گرداند و از همه جنبندگان در آن پراکند و گردش بادها و ابری که بین آسمان…
كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع وَ عِنْدَهُ جَمَاعَةٌ مِنْ مَوَالِيهِ فَجَرَى ذِكْرُ اَلْعَقْلِ وَ اَلْجَهْلِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع اِعْرِفُوا اَلْعَقْلَ وَ جُنْدَهُ وَ اَلْجَهْلَ وَ جُنْدَهُ تَهْتَدُوا قَالَ سَمَاعَةُ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ لاَ نَعْرِفُ إِلاَّ مَا عَرَّفْتَنَا فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَ اَلْعَقْلَ وَ هُوَ أَوَّلُ خَلْقٍ مِنَ اَلرُّوحَانِيِّينَ عَنْ يَمِينِ اَلْعَرْشِ مِنْ نُورِهِ فَقَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَقْبِلْ فَأَقْبَلَ فَقَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقْتُكَ خَلْقاً عَظِيماً…
سماعه گوید خدمت حضرت صادق علیه السلام بودم و جمعی از دوستانش هم حضور داشتند که ذکر عقل و جهل بمیان آمد حضرت فرمود: عقل و لشکرش و جهل و لشکرش را بشناسید، سماعه گوید من عرض کردم قربانت گردم غیر از آنچه شما بما فهمانیده اید نمیدانیم. حضرت فرمود خدای عز و جل عقل را از نور خویش و از طرف راست عرش آفرید و آن مخلوق اول از روحانیین است -پس بدو فرمود پس رو او پس رفت سپس فرمود پیش آی پیش آمد خدای تبارک و تعالی فرمود: ترا با عظمت آفریدم و بر تمام آفریدگانم شرافت بخشیدم سپس جهل را تاریک و از دریای شور و تلخ آفرید باو فرمود پس رو پس رفت فرمود پیش بیا پیش نیامد فرمود: گردن کشی کردی؟ او را از رحمت خود دور ساخت سپس برای عقل هفتاد و پنج لشکر قرار داد. چون جهل مکرمت و عطا . خدا را نسبت بعقل دید دشمنی او را در…
اَلْخَوْفُ مِنَ اَللَّهِ فِي اَلدُّنْيَا يُؤْمِنُ اَلْخَوْفَ فِي اَلْآخِرَةِ مِنْه
ترس از خدا در دنیا، از ترس در آخرت از او، ایمن می گرداند.
مَا يَمْنَعُ أَحَدَكُمْ أَنْ يَلْقَى أَخَاهُ بِمَا يَكْرَهُ مِنْ عَيْبِهِ إِلاَّ مَخَافَةَ أَنْ يَلْقَاهُ بِمِثْلِهِ قَدْ تَصَافَيْتُمْ عَلَى حُبِّ اَلْعَاجِلِ وَ رَفْضِ اَلْآجِل
باز نمی دارد شما را از این که عیب برادرت را که دوست ندارد به او بگویی مگر این که می ترسی که او نیز با تو چنین کند.پس هر دو در دوستی دنیا و واگذاری آخرت همانند شدید.
مَنْ آخَى فِي اَلدُّنْيَا لِلدُّنْيَا حُرِم
هر که برای دنیا برادری ورزد، محروم شود.
لاَ تَسْتَكْثِرَنَّ مِنْ إِخْوَانِ اَلدُّنْيَا فَإِنَّكَ إِنْ عَجَزْتَ عَنْهُمْ تَحَوَّلُوا أَعْدَاء وَ إِنَّ مَثَلَهُمْ كَمَثَلِ اَلنَّارِ كَثِيرُهَا يُحْرِقُ وَ قَلِيلُهَا يَنْفَع
دنیا گرایان را زیاد به دوستی مگیر.همانا اگر از آنان ناتوان شوی، دشمن شوند.و همانا مثل آنان مثل آتش است که زیادی آن می سوزاند و اندک آن سود دهد.
صَاحِبِ اَلْعُقَلاَءَ تَغْنَمْ وَ أَعْرِضْ عَنِ اَلدُّنْيَا تَسْلَم
با خردمندان همنشین شو، تا غنیمت یابی و از دنیا دوری کن، تا سالم مانی.
صَاحِبِ اَلْحُكَمَاءَ وَ جَالِسِ اَلْحُلَمَاءَ وَ أَعْرِضْ عَنِ اَلدُّنْيَا تَسْكُنْ جَنَّةَ اَلْمَأْوَى
با حکیمان و شکیبایان همنشینی کن و از دنیا روی گردان، تا در پناه بهشت آرام گیری.
خَيْرُ مَنْ صَحِبْتَ مَنْ وَلَّهَكَ بِالْأُخْرَى وَ زَهَّدَكَ فِي اَلدُّنْيَا وَ أَعَانَكَ عَلَى طَاعَةِ اَلْمَوْلَى
بهترین کس برای همنشینی تو کسی است که شیفتۀ آخرتت سازد و در دنیا بی رغبتت نماید و بر فرمانبری خداوند یاریت کند.
سَلُوا اَللَّهَ سُبْحَانَهُ اَلْعَافِيَةَ مِنْ تَسْوِيلِ اَلْهَوَى وَ فِتَنِ اَلدُّنْيَا
از خداوند عافیت از فریب دادن هوای نفس و فتنه های دنیا را بخواهید.
