عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لاَ يَمْنَعُ اَلرَّجُلَ مِنْكُمْ أَنْ يَبَرَّ وَالِدَيْهِ حَيَّيْنِ وَ مَيِّتَيْنِ يُصَلِّيَ عَنْهُمَا وَ يَتَصَدَّقَ عَنْهُمَا وَ يَحُجَّ عَنْهُمَا وَ يَصُومَ عَنْهُمَا فَيَكُونَ اَلَّذِي صَنَعَ لَهُمَا وَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ فَيَزِيدَهُ اَللَّهُ بِبِرِّهِ وَ صِلَتِهِ خَيْرا كَثِيرا .
امام صادق علیه السّلام فرمود:نباید چیزی مانع نیکی کردن فردی از شما به پدر و مادرش شود؛ زنده باشند یا مرده، از جانب آنها نماز بخواند و صدقه دهد و حج گزارد، و روزه بگیرد، تا آنچه کرده ثوابش از آنها باشد، و مانند آن هم برای خود او، تا خداوند به وسیلۀ احسان و صلۀ او خیر و فراوانی برایش زیاد کند.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ رَجُلا أَتَى اَلنَّبِيَّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ أَوْصِنِي فَقَالَ لاَ تُشْرِكْ بِاللَّهِ شَيْئا وَ إِنْ حُرِّقْتَ بِالنَّارِ وَ عُذِّبْتَ إِلاَّ وَ قَلْبُكَ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَ وَالِدَيْكَ فَأَطْعِمْهُمَا وَ بَرَّهُمَا حَيَّيْنِ كَانَا أَوْ مَيِّتَيْنِ وَ إِنْ أَمَرَاكَ أَنْ تَخْرُجَ مِنْ أَهْلِكَ وَ مَالِكَ فَافْعَلْ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنَ اَلْإِيمَانِ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:مردی نزد پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله آمد و عرض کرد:ای رسول خدا مرا سفارشی کن، فرمود:هیچ چیزی را با خدا شریک مدان، گرچه با آتش سوزانده شوی و شکنجه شوی، همواره دلت به ایمان محکم باشد، و پدر و مادرت را فرمانبر و با آنها نیکی کن، زنده باشند یا مرده، و اگر دستور دادند که خاندان و مالت را کنار گذاری این کار را بکن که از ایمان است.
عَنِ اَلصَّادِقِ قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ فَسَأَلَ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَنْ بِرِّ اَلْوَالِدَيْنِ فَقَالَ اِبْرَرْ أُمَّكَ اِبْرَرْ أُمَّكَ اِبْرَرْ أُمَّكَ اِبْرَرْ أَبَاكَ اِبْرَرْ أَبَاكَ اِبْرَرْ أَبَاكَ وَ بَدَأَ بِالْأُمِّ قَبْلَ اَلْأَبِ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:مردی خدمت پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله آمد و از آن حضرت در بارۀ خوشرفتاری با پدر و مادر پرسید، حضرت فرمود:با مادرت خوشرفتاری کن، با مادرت خوشرفتاری کن، با مادرت خوشرفتاری کن، با پدرت خوشرفتاری کن، با پدرت خوشرفتاری کن، با پدرت خوشرفتاری کن، و مادر را قبل از پدر ذکر فرموده.
عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ : كُنْتُ نَصْرَانِيّا فَأَسْلَمْتُ وَ حَجَجْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قُلْتُ لَهُ إِنِّي كُنْتُ عَلَى اَلنَّصْرَانِيَّةِ وَ إِنِّي أَسْلَمْتُ فَقَالَ وَ أَيَّ شَيْءٍ رَأَيْتَ فِي اَلْإِسْلاَمِ قُلْتُ قَوْلَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مٰا كُنْتَ تَدْرِي مَا اَلْكِتٰابُ وَ لاَ اَلْإِيمٰانُ وَ لٰكِنْ جَعَلْنٰاهُ نُورا نَهْدِي بِهِ مَنْ نَشٰاءُ : فَقَالَ لَقَدْ هَدَاكَ اَللَّهُ ثُمَّ قَالَ اَللَّهُمَّ اِهْدِهِ ثَلاَثا سَلْ عَمَّا شِئْتَ يَا بُنَيَّ فَقُلْتُ إِنَّ أَبِي وَ أُمِّي وَ أَهْلَ بَيْتِي…
زکریا بن ابراهیم گوید:من نصرانی بودم و مسلمان شدم و حج گزاردم، سپس خدمت امام صادق علیه السّلام رسیدم و عرض کردم:من نصرانی بودم و مسلمان شدم، فرمود:از اسلام چه دیدی؟گفتم:قول خدای عزّ و جل نمی دانستی کتاب و ایمان چیست ولی ما آن را نوری قرار دادیم که هر که را بخواهیم بدان هدایت کنیم ، فرمود:محقّقا خدا تو را هدایت فرموده است، آنگاه سه مرتبه فرمود:خدایا هدایتش فرما، پسر جان هر چه خواهی بپرس، عرض کردم:پدر و مادر و خانوادۀ من نصرانی هستند و مادرم نابیناست، من با آنها باشم و در ظرف آنها غذا بخورم؟فرمود:آنها گوشت خوک می خورند؟عرض کردم:نه، با آن تماس هم نمی گیرند، فرمود:مانعی ندارد، مواظب مادرت باش و با او خوشرفتاری کن، و چون بمیرد او را به دیگری وامگذار، خودت به کارش اقدام کن، و به کسی نگو که نزد من…
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَرَّ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَ كُنْتُ أُحِبُّهُ فَقَدِ اِزْدَدْتُ لَهُ حُبّا إِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَتَتْهُ أُخْتٌ لَهُ مِنَ اَلرَّضَاعَةِ فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهَا سُرَّ بِهَا وَ بَسَطَ لَهَا مِلْحَفَتَهُ فَأَجْلَسَهَا عَلَيْهَا ثُمَّ أَقْبَلَ يُحَدِّثُهَا وَ يَضْحَكُ فِي وَجْهِهَا ثُمَّ قَامَتْ فَذَهَبَتْ وَ جَاءَ أَخُوهَا فَلَمْ يَصْنَعْ بِهِ مَا صَنَعَ بِهَا فَقِيلَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ صَنَعْتَ بِأُخْتِهِ مَا لَمْ تَصْنَعْ بِهِ وَ هُوَ رَجُلٌ فَقَالَ لِأَنَّهَا كَانَتْ أَبَرَّ بِأَبَوَيْهَا مِنْهُ .
عمّار بن حیان گوید:به امام صادق علیه السّلام خبر دادم که پسرم اسماعیل نسبت به من خوشرفتار است، فرمود:من هم او را دوست داشتم و اکنون دوستیم به او افزون گشت، خواهر رضاعی رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نزد آن حضرت آمد، چون او را دید شادمان گشت و روپوش خود را برای او گسترد، و او را روی آن نشانید، سپس به او رو کرد و با او به گفتگو پرداخت و تبسّم می فرمود، تا زمانی که برخاست و برفت، آنگاه برادرش آمد، حضرت رفتاری که نسبت به خواهرش داشت نسبت به او عمل نفرمود، به حضرت عرض شد:ای رسول خدا با خواهرش رفتاری کردی که نسبت به او نکردی، با آنکه او مرد است؟فرمود:زیرا آن خواهر نسبت به پدر و مادرش خوشرفتارتر بود.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : بَرُّوا آبَاءَكُمْ يَبَرَّكُمْ أَبْنَاؤُكُمْ وَ غَضُّوا عَنِ اَلنِّسَاءِ يُغَضَّ عَنْ نِسَائِكُمْ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:به پدرانتان نیکی کنید تا فرزندانتان به شما نیکی کنند، چشم خود را از زنان بپوشید تا از زنانتان چشم پوشیده شود.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : ثَلاَثَةٌ لاَ بُدَّ مِنْ أَدَائِهِنَّ عَلَى كُلِّ حَالٍ اَلْأَمَانَةُ إِلَى اَلْبَرِّ وَ اَلْفَاجِرِ وَ اَلْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ لِلْبَرِّ وَ اَلْفَاجِرِ وَ بِرُّ اَلْوَالِدَيْنِ بَرَّيْنِ كَانَا أَوْ فَاجِرَيْنِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:سه چیز است که در هر حال ناچار از انجام آن هستید:رد امانت به نیکوکار و بدکار، وفاء به عهد نسبت به نیکوکار و بدکار، خوشرفتاری با پدر و مادر چه نیکوکار باشند و چه بدکار.
وَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَدْنَى اَلْعُقُوقِ أُفٍّ وَ لَوْ عَلِمَ اَللَّهُ شَيْئا أَهْوَنَ مِنْهُ لَنَهَى عَنْهُ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:کمترین آزردن پدر و مادر گفتن کلمه«اف»به آنهاست، و اگر خداوند چیزی را آسانتر و خوارتر از آن می دانست از آن نهی می فرمود.
وَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يُخَفِّفَ اَللَّهُ عَنْهُ سَكَرَاتِ اَلْمَوْتِ فَلْيَكُنْ بِقَرَابَتِهِ وَصُولا وَ بِوَالِدَيْهِ بَارّا فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ هَوَّنَ اَللَّهُ عَلَيْهِ سَكَرَاتِ اَلْمَوْتِ وَ لَمْ يُصِبْهُ فِي حَيَاتِهِ فَقْرٌ أَبَدا .
امام صادق علیه السّلام فرمود:هر کس دوست دارد که خداوند سختیهای مرگ را بر او آسان نماید صلۀ رحم را نسبت به اقوامش بیشتر نماید، و به پدر و مادرش نیکوکار باشد، هر گاه چنین بود خداوند سختیهای مرگ را بر او آسان گرداند، و در طول زندگانیش فقر را به او نرساند.
سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بِالْوٰالِدَيْنِ إِحْسٰانا : مَا هَذَا اَلْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تُحْسِنَ صُحْبَتَهُمَا وَ أَنْ لاَ تُكَلِّفَهُمَا أَنْ يَسْأَلاَكَ شَيْئا مِمَّا يَحْتَاجَانِ إِلَيْهِ وَ إِنْ كَانَا مُسْتَغْنِيَيْنِ أَ لَيْسَ اَللَّهُ يَقُولُ لَنْ تَنٰالُوا اَلْبِرَّ حَتّٰى تُنْفِقُوا مِمّٰا تُحِبُّونَ : ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ وَ أَمَّا قَوْلُ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِمّٰا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ اَلْكِبَرَ أَحَدُهُمٰا أَوْ كِلاٰهُمٰا فَلاٰ تَقُلْ لَهُمٰا أُفٍّ وَ لاٰ تَنْهَرْهُمٰا : قَالَ إِنْ أَضْجَرَاكَ…
از امام صادق علیه السّلام سؤال شد در مورد قول خدای عزّ و جل: و به پدر و مادر احسان کنید این احسان چیست؟فرمود:این است که با آنها نیکو معاشرت کنی، و آنها را مجبور نکنی چیزی را که احتیاج دارند از تو بخواهند، اگر چه بی نیاز باشند، مگر خداوند نمی فرماید: هرگز به نیکی نمی رسید مگر از آنچه دوست دارید انفاق کنید . سپس امام صادق علیه السّلام فرمود:و اما قول خدای تبارک و تعالی: اگر یکی از ایشان یا هر دوی آنها نزد تو به پیری رسیدند به آنها اف مگو و با آنها تندی مکن ، یعنی اگر تو را دلتنگ کردند به آنها اف نگو، و اگر تو را زدند به آنها تندی مکن، و فرمود: و به آنها سخنی شریف و بزرگوار بگو ، یعنی اگر تو را زدند بگو:خدا شما را بیامرزد، این است سخن شریف تو، و فرمود: بال و پر فروتنی و مهربانی را برای آنان…
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ مِنْ حَقِّ اَلْوَالِدَيْنِ عَلَى وَلَدِهِمَا أَنْ يَقْضِيَ دُيُونَهُمَا وَ يُوفِيَ نُذُورَهُمَا وَ لاَ يَسْتَسِبَّ لَهُمَا فَإِذَا فَعَلَ ذَلِكَ كَانَ بَارّا وَ إِنْ كَانَ عَاقّا لَهُمَا فِي حَيَاتِهِمَا وَ إِنْ لَمْ يَقْضِ دُيُونَهُمَا وَ لَمْ يُوفِ نُذُورَهُمَا وَ اِسْتَسَبَّ لَهُمَا كَانَ عَاقّا وَ إِنْ كَانَ بَارّا فِي حَيَاتِهِمَا.
امام صادق علیه السّلام فرمود:از حقوق پدر و مادر بر فرزندشان این است که قرضهای آنها را ادا کند و نذرهای آنها را وفا کند، و موجب فحش دادن به آنها نشود، اگر چنین کرد نیکوکار است، گرچه در دوران زندگیشان او را عاق کرده باشند، و اگر قرضهای آنها را ادا نکند، و نذرهایشان را وفا نکند و موجب فحش برای آنها شود عاق است، گرچه در طول حیاتشان نیکوکار بوده.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ بَايِعْنِي عَلَى اَلْإِسْلاَمِ فَقَالَ أَنْ تَقْتُلَ أَبَاكَ فَكَفَّ اَلْأَعْرَابِيُّ يَدَهُ وَ أَقْبَلَ رَسُولُ اَللَّهِ عَلَى اَلْقَوْمِ يُحَدِّثُهُمْ فَعَادَ اَلْأَعْرَابِيُّ بِالْقَوْلِ فَأَجَابَهُ رَسُولُ اَللَّهِ بِمِثْلِ اَلْأَوَّلِ فَكَفَّ اَلْأَعْرَابِيُّ يَدَهُ فَأَقْبَلَ رَسُولُ اَللَّهِ عَلَى اَلْقَوْمِ يُحَدِّثُهُمْ ثُمَّ عَادَ اَلْأَعْرَابِيُّ فَقَالَ أَنْ تَقْتُلَ أَبَاكَ فَقَالَ نَعَمْ فَبَايَعَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُ رَسُولُ…
امام صادق علیه السّلام فرمود:اعرابی خدمت رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله رسید و عرض کرد:ای رسول خدا با من بر اسلام بیعت کن، فرمود:تا پدرت را بکشی؟اعرابی دستش را کنار کشید، رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله رو به طرف قوم بر گرداند تا با آنها گفتگو کند. اعرابی بازگشت و حرفش را تکرار کرد، رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله مثل جواب اول را به او داد، اعرابی دستش را کشید، سپس رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله به طرف قوم رفت تا با آنها به گفتگو بپردازد، باز اعرابی برگشت، پیامبر فرمود:تا پدرت را بکشی؟گفت:بلی، پیامبر با او بیعت کرد و فرمود:الان آن هنگامی است که غیر از خدا و رسول او و مؤمنان محرم اسراری نگرفته اند من فرمان به نافرمانی پدر و مادر نمی دهم و لکن در دنیا با آنها خوشرفتار باش.
