امام جعفر صادق (علیه السلام)
سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنْ حَدِّ اَلسَّخَاءِ فَقَالَ تُخْرِجُ مِنْ مَالِكَ اَلْحَقَّ اَلَّذِي أَوْجَبَهُ اَللَّهُ عَلَيْكَ فَتَضَعُهُ فِي مَوْضِعِهِ .
از امام صادق علیه السّلام در مورد حدّ سخاوت سؤال شد، حضرت فرمود:این است که؛ آن حقی را که خداوند بر تو واجب کرده از مالت خارج کنی، و در راهش خرج کنی.
عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلسَّخَاءُ شَجَرَةٌ فِي اَلْجَنَّةِ أَغْصَانُهَا مُتَدَلِّيَاتٌ فِي اَلْأَرْضِ فَمَنْ أَخَذَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا قَادَهُ ذَلِكَ اَلْغُصْنُ إِلَى اَلْجَنَّةِ .
امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کند که فرمود:سخاوت درختی در بهشت است که شاخه های آن در زمین آویزان است، هر کس شاخه ای از شاخه های آن را بگیرد، آن شاخه او را به بهشت می کشاند.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ إِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ كَانَ أَبَا أَضْيَافٍ وَ كَانَ إِذَا لَمْ يَكُونُوا عِنْدَهُ خَرَجَ يَطْلُبُهُمْ وَ أَغْلَقَ بَابَهُ وَ أَخَذَ اَلْمَفَاتِيحَ يَطْلُبُ اَلْأَضْيَافَ وَ إِنَّهُ رَجَعَ إِلَى دَارِهِ فَإِذَا هُوَ بِرَجُلٍ أَوْ شِبْهِ اَلرَّجُلِ فِي اَلدَّارِ فَقَالَ يَا عَبْدَ اَللَّهِ بِإِذْنِ مَنْ دَخَلْتَ هَذِهِ اَلدَّارَ قَالَ دَخَلْتُهَا بِإِذْنِ رَبِّهَا يُرَدِّدُ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ قَالَ فَعَرَفَ إِبْرَاهِيمُ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ فَحَمِدَ رَبَّهُ ثُمَّ قَالَ أَرْسَلَنِي رَبُّكَ إِلَى عَبْدٍ…
امام صادق علیه السّلام فرمود:ابراهیم صلوات اللّٰه علیه پدر همۀ مهمان نوازها بود، هر وقت که مهمان نداشت از خانه بیرون می شد و در خانه را می بست و کلیدهایش را بر می داشت و دنبال مهمان دارها می رفت، و در یک شب وقتی به خانه بازگشت، ناگهان مرد یا شبیه مردی را در خانه دید، فرمود:ای بندۀ خدا، به اجازۀ چه کسی وارد این خانه شدی؟ گفت:به اجازه صاحب خانه سه مرتبه تکرار کرد ابراهیم صلوات اللّٰه علیه مطلب را فهمید و پروردگارش را حمد نمود، مهمان گفت:پروردگارت مرا به طرف بنده ای از بندگانش که او را دوست خود می داند فرستاده، ابراهیم گفت:آن خلیل را به من بشناسان تا قبل از مرگم خدمتش کنم، گفت:آن خلیل خودت هستی، فرمود:به چه دلیل؟گفت: زیرا تو هرگز از کسی چیزی نخواسته ای، و چیزی از تو خواسته نشده که جواب ردّ…
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : اَلْبَخِيلُ مَنْ بَخِلَ بِالسَّلاَمِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:بخیل کسی است که در سلام کردن بخل بورزد.
قِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَيُّ اَلْخِصَالِ بِالْمَرْءِ أَجْمَلُ قَالَ وَقَارٌ بِلاَ مَهَابَةٍ وَ سَمَاحَةٌ بِلاَ طَلَبِ مُكَافَاةٍ وَ تَشَاغُلٌ بِغَيْرِ مَتَاعٍ فِي اَلدُّنْيَا .
از امام صادق علیه السّلام پرسیدند:کدام یک از خصلتها برازندۀ مرد است؟فرمود:متانت داشتن بدون اینکه مردم بترسند، بخشش بدون عوض خواستن، مشغول بودن به غیر مال دنیا.
وَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَجِبْتُ لِمَنْ يَبْخَلُ بِالدُّنْيَا وَ هِيَ مُقْبِلَةٌ عَلَيْهِ أَوْ يَبْخَلُ بِهَا وَ هِيَ مُدْبِرَةٌ عَنْهُ فَلاَ اَلْإِنْفَاقُ مَعَ اَلْإِقْبَالِ يَضُرُّهُ وَ لاَ اَلْإِمْسَاكُ مَعَ اَلْإِدْبَارِ يَنْفَعُهُ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:در شگفتم از کسی که نسبت به دنیا بخل می ورزد، در حالی که دنیا به او روی می آورد، یا به دنیا بخل می ورزد، در صورتی که دنیا از وی رویگردان است، زیرا نه انفاق ضرری به اقبال دنیا دارد، و نه امساک با پشت کردن دنیا سودی دارد.
قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلسَّخِيُّ اَلْكَرِيمُ اَلَّذِي يُنْفِقُ مَالَهُ فِي حَقٍّ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:شخص سخاوتمند و بخشنده کسی است که مالش را در راه حق انفاق می کند.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا مِنْ عَبْدٍ حَسَّنَ خُلُقَهُ وَ بَسَطَ يَدَهُ إِلاَّ كَانَ فِي ضَمَانِ اَللَّهِ لاَ مَحَالَةَ وَ مِمَّنْ يَهْدِيهِ حَتَّى يُدْخِلَهُ اَلْجَنَّةَ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:هیچ مؤمنی خوش خلق و گشاده دست نبود، جز آنکه همیشه در پناه خداوند و از هدایت شدگان او باشد، تا اینکه او را وارد بهشت کند.
وَ قَالَ أَيْضا اَلسَّخَاءُ أَنْ تَسْخُوَ نَفْسُ اَلْعَبْدِ عَنِ اَلْحَرَامِ أَنْ تَطْلُبَهُ فَإِذَا ظَفِرَ بِالْحَلاَلِ طَابَتْ نَفْسُهُ أَنْ يُنْفِقَهُ فِي طَاعَةِ اَللَّهِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:سخاوت آن است که نفس بنده از طلب حرام باز ماند و خودداری کند، و چون به حلال رسید نفسش به انفاق در راه خدا رام باشد.
وَ قَالَ أَيْضا إِنَّ اَللَّهَ تَعَالَى رَضِيَ لَكُمُ اَلْإِسْلاَمَ دِينا فَأَحْسِنُوا صُحْبَتَهُ بِالسَّخَاءِ وَ حُسْنِ اَلْخُلُقِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:خداوند متعال اسلام را برای شما برگزید، اینک با سخاوت و خوش اخلاقی همراهیش کنید.
