مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ كَيْفَ يَنْبَغِي لَنَا أَنْ نَضَعَ فِيمَا بَيْنَنَا وَ بَيْنَ قَوْمِنَا وَ فِيمَا بَيْنَنَا وَ بَيْنَ خُلَطَائِنَا مِنَ اَلنَّاسِ فَقَالَ تُؤَدُّونَ اَلْأَمَانَةَ إِلَيْهِمْ وَ تُقِيمُونَ اَلشَّهَادَةَ لَهُمْ وَ عَلَيْهِمْ وَ تَعُودُونَ مَرْضَاهُمْ وَ تَشْهَدُونَ جَنَائِزَهُمْ .
معاویة بن وهب گوید:به امام صادق علیه السّلام عرض کردم:رفتار ما با کسانی که با ما معاشرت دارند یا با ما هم فکرند چگونه سزاوار است باشد؟فرمود:امانت را به آنان برگردانید، اگر از شما شهادت خواستند، در شهادت و گواهی آنها شرکت نمایید، بیمارانشان را عیادت کنید، و از جنازۀ آنان مشایعت کنید.
عَنْهُ قَالَ : اُحْضُرُوا مَعَ قَوْمِكُمْ مَسَاجِدَكُمْ وَ أَحِبُّوا لِلنَّاسِ مَا تُحِبُّونَ لِأَنْفُسِكُمْ أَ مَا يَسْتَحِي اَلرَّجُلُ مِنْكُمْ أَنْ يَعْرِفَ جَارُهُ حَقَّهُ وَ لاَ يَعْرِفَ حَقَّ جَارِهِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:با هم فکران خود در مساجدتان حضور بهم رسانید، و آنچه را برای خود می پسندید برای مردم بپسندید، آیا شرم نمی کند کسی که همسایه اش حق او را بشناسد، ولی او حق همسایه اش را نشناسد؟
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : فِي قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنّٰا نَرٰاكَ مِنَ اَلْمُحْسِنِينَ : فَقَالَ كَانَ يُوَسِّعُ لِلْجَلِيسِ وَ يَسْتَقْرِضُ لِلْمُحْتَاجِ وَ يُعِينُ اَلضَّعِيفَ .
امام صادق علیه السّلام در مورد آیۀ و ما تو را از نیکوکاران می دانیم فرمود:آنکه برای همنشین خود در مجلس جا باز کند، و به نیازمند وام دهد، و درمانده را یاری کند.
عَنْهُ قَالَ : إِيَّاكُمْ وَ مَا يُعْتَذَرُ مِنْهُ فَإِنَّ اَلْمُؤْمِنَ لاَ يُسِيءُ وَ لاَ يَعْتَذِرُ وَ اَلْمُنَافِقَ يُسِيءُ كُلَّ يَوْمٍ وَ يَعْتَذِرُ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:بپرهیزید از عملی که باعث عذر خواهی شما شود، زیرا مؤمن عملی را انجام نمی دهد که بعد عذر خواهی کند، و منافق هر روز بدی می کند و عذر می خواهد.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِذَا كَانَ اَلْقَوْمُ ثَلاَثَة مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ فَلاَ يَتَنَاجَيَانِ مِنْهُمْ اِثْنَانِ دُونَ صَاحِبِهِمَا فَإِنَّ ذَلِكَ مِمَّا يَحْزُنُهُ وَ يُؤْذِيهِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:هر گاه سه نفر از مؤمنان با هم هستند، دو نفر آنان در گوشی با هم صحبت نکنند، زیرا مایۀ اندوه و آزار رفیق سوم است.
وَ عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : اُذْكُرْ أَخَاكَ إِذَا تَوَارَى عَنْكَ بِمَا تُحِبُّ أَنْ يَذْكُرَكَ بِهِ إِذَا تَوَارَيْتَ عَنْهُ وَ دَعْهُ مِنْ كُلِّ مَا تُحِبُّ أَنْ يَدَعَكَ مِنْهُ فَإِنَّ ذَلِكَ هُوَ اَلْعَمَلُ وَ اِعْمَلْ عَمَلَ مَنْ يَعْلَمُ أَنَّهُ مَجْزِيٌّ بِالْإِحْسَانِ مَأْخُوذٌ بِالْإِجْرَامِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:برادر خود را هنگامی که غایب است طوری یاد کن که دوست می داری او تو را یاد کند، و واگذار او را از آنچه دوست می داری که تو را از آن واگذارد، زیرا این از عمل صالح است، و بمانند کسی کار انجام ده که می داند جزای خیر و شر عمل او دامنگیرش می شود.
عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : صَدَقَةٌ يُحِبُّهَا اَللَّهُ إِصْلاَحٌ بَيْنَ اَلنَّاسِ إِذَا تَفَاسَدُوا وَ تَقْرِيبٌ إِذَا تَبَاعَدُوا.
امام صادق علیه السّلام فرمود:صدقه ای که خداوند دوست دارد، اصلاح میان مردم است، زمانی که با هم نزاع دارند، و نزدیک نمودن آنها به یک دیگر هنگامی که از هم دور شوند.
عَنْهُ قَالَ : مَا مِنْ مُؤْمِنٍ إِلاَّ وَ فِيهِ دُعَابَةٌ قُلْتُ وَ مَا اَلدُّعَابَةُ قَالَ اَلْمِزَاحُ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:هیچ مؤمنی نیست جز اینکه در او دعابه است، سؤال شد:دعابه چیست؟فرمود:شوخی کردن.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِيَّاكُمْ وَ اَلْمِزَاحَ فَإِنَّهُ يَذْهَبُ بِمَاءِ اَلْوَجْهِ وَ مَهَابَةِ اَلرَّجُلِ كَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اَللَّهِ يَجْلِسُونَ فَيَلْهَوْنَ وَ يَتَحَدَّثُونَ وَ يَضْحَكُونَ حَتَّى أَنْزَلَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اَللّٰهِ : فَلَمَّا قَرَأَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَلَيْهِمْ هَذِهِ اَلْآيَةَ تَرَكُوا اَلْحَدِيثَ وَ اَللَّهْوَ وَ اَلْمِزَاحَ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:از مزاح دوری کنید که آبرو می برد، و شکوه و بزرگی مردان را از بین می برد، یاران رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله جمع می شدند و سخنان لغو و بیهوده می گفتند و می خندیدند، تا اینکه این آیه شریفه را خداوند نازل فرمود: آیا وقت آن نرسیده که کسانی که ایمان آورده اند دلهایشان با یاد خدا خاضع شود هنگامی که رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله این آیه را تلاوت فرمود، سخن گفتن و لغو و شوخی را رها کردند.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : ضِحْكُ اَلْمُؤْمِنِ تَبَسُّمٌ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:خندۀ مؤمن تبسّم است.
عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ كَثْرَةُ اَلضَّحِكِ تَمُجُّ اَلْإِيمَانَ مَجّا .
امام صادق علیه السّلام فرمود:خندۀ بسیار ایمان را به یک سو پرتاب کند.
وَ مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لِلْمُؤْمِنِ عَلَى اَلْمُؤْمِنِ سَبْعَةُ حُقُوقٍ وَاجِبَاتٍ مَا فِيهَا حَقٌّ إِلاَّ وَ عَلَيْهِ وَاجِبٌ إِنْ خَالَفَهُ خَرَجَ مِنْ وَلاَيَةِ اَللَّهِ وَ تَرَكَ طَاعَتَهُ وَ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهِ نَصِيبٌ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ حَدِّثْنِي مَا هِيَ قَالَ أَيْسَرُ حَقٍّ مِنْهَا أَنْ يُحِبَّ لَهُ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ وَ يَكْرَهَ لَهُ مَا يَكْرَهُ لِنَفْسِهِ وَ اَلْحَقُّ اَلثَّانِي أَنْ يَمْشِيَ فِي حَاجَتِهِ وَ يَبْتَغِيَ رِضَاهُ وَ لاَ يُخَالِفَ قَوْلَهُ وَ اَلْحَقُّ اَلثَّالِثُ أَنْ…
امام صادق علیه السّلام فرمود:مؤمن بر مؤمن هفت حق واجب دارد، که اگر مخالف آن عمل کند از فرمان و اطاعت خدا خارج شده، و خداوند در این حقوق بهره ای ندارد، عرض کردم: فدایت شوم، آن حقوق را بیان فرمایید که چیست؟ فرمود:آسانترین آنها آنکه هر چه برای خودت دوست داری برای او هم دوست بدار، و هر چه برای خودت نمی پسندی برای او هم مپسند، و حقّ دوم اینکه:حاجتش را بر آوری و رضایتش را کسب کنی، و با گفتارش مخالفت نکنی، و حقّ سوم اینکه:با جان و مال و دست و پا و زبانت او را یاری کنی، و حقّ چهارم اینکه:چشم و راهنما و آیینه او و حافظ سرّش باشی، و حقّ پنجم اینکه:تو سیر نباشی و او گرسنه، و تو نباشی پوشیده نباشی و او برهنه، و سیراب نباشی و او تشنه، و حقّ ششم اینکه:اگر تو زن و خادم داری و او زن و خادم ندارد، خادمت را…
