عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ : كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِذْ دَخَلَ عَلَيْهِ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِنَا فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ يَشْكُوكَ فُلاَنٌ قَالَ يَشْكُونِي إِنِّي اِسْتَقْضَيْتُ حَقِّي مِنْهُ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ كَأَنَّكَ إِذَا اِسْتَقْضَيْتَ حَقَّكَ لَمْ تُسِئْ أَ رَأَيْتَ مَا ذَكَرَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي اَلْقُرْآنِ يَخٰافُونَ سُوءَ اَلْحِسٰابِ : أَ خَافُوا أَنْ يَجُورَ اَللَّهُ عَلَيْهِمْ لاَ وَ اَللَّهِ مَا خَافُوا ذَلِكَ إِنَّمَا خَافُوا اَلاِسْتِقْضَاءَ فَسَمَّاهُ اَللَّهُ سُوءَ اَلْحِسَابِ نَعَمْ…
حماد بن عثمان گوید:نزد امام صادق علیه السّلام بودم که مردی از یاران ما داخل شد، امام صادق علیه السّلام به او فرمود:فلانی از تو شکایت دارد گفت:از من شکایت می کند چون حقم را از او طلب نمودم، امام صادق علیه السّلام فرمود:گویا تو فکر کردی اگر حقت را از او طلب کنی ناراحتش نمی کنی؟آیا قول خداوند را در قرآن ندیده ای؟ از بدی حساب می ترسند آیا می ترسند خداوند به آنها ستم کند؟نه بخدا، از این نمی ترسند بلکه از طلب حساب می ترسند، فلذا خداوند آن را بدی حساب نام نهاد، بلی؛ هر کس از برادرش حساب بکشد بد کرده است.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ مِنَ اَلتَّوَكُّلِ أَنْ لاَ تَخَافَ مَعَ اَللَّهِ غَيْرَهُ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:نشانۀ توکل این است که:با اینکه از خدا می ترسی از دیگری مترس.
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : اَلْمُؤْمِنُ لاَ يَخَافُ غَيْرَ اَللَّهِ وَ لاَ يَقُولُ عَلَيْهِ إِلاَّ اَلْحَقَّ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:مؤمن نمی ترسد مگر از خدا، و در مورد خدا غیر از حق چیزی نمی گوید.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَنْ عَرَفَ اَللَّهَ خَافَ اَللَّهَ وَ مَنْ خَافَ اَللَّهَ سَخَتْ نَفْسُهُ عَنِ اَلدُّنْيَا.
امام صادق علیه السّلام فرمود:هر که خدا را شناخت، از او بترسید، و هر که از خدا بترسید دلش از دنیا متنفّر گردد.
وَ عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَنْ خَافَ اَللَّهَ أَخَافَ اَللَّهُ مِنْهُ كُلَّ شَيْءٍ وَ مَنْ لَمْ يَخَفِ اَللَّهَ أَخَافَهُ اَللَّهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:هر که از خدا بترسد، خداوند همه چیز را از او بترساند، و هر که خدا از خدا نترسد، خدا او را از همه چیز بترساند.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : يَا إِسْحَاقُ خَفِ اَللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَرَهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ وَ إِنْ كُنْتَ تَرَى أَنَّهُ لاَ يَرَاكَ فَقَدْ كَفَرْتَ وَ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّهُ يَرَاكَ ثُمَّ اِسْتَتَرْتَ عَنِ اَلْمَخْلُوقِينَ بِالْمَعَاصِي وَ بَرَزْتَ لَهُ بِهَا فَقَدْ جَعَلْتَهُ فِي حَدِّ أَهْوَنِ اَلنَّاظِرِينَ إِلَيْكَ.
امام صادق علیه السّلام به اسحاق بن عمار فرمود:ای اسحاق چنان از خدا بترس که گویا او را می بینی، و اگر تو او را نبینی، او تو را می بیند، و اگر معتقد باشی که تو را نمی بیند کافرشده ای، و اگر بدانی تو را می بیند ولی تو دور از چشم مردم و در پنهان نافرمانی او برایش آشکار نمایی او را پست ترین بینندگان خود دانسته ای.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قُلْتُ لَهُ قَوْمٌ يَعْمَلُونَ بِالْمَعَاصِي وَ يَقُولُونَ نَرْجُو فَلاَ يَزَالُونَ كَذَلِكَ حَتَّى يَأْتِيَهُمُ اَلْمَوْتُ فَقَالَ هَؤُلاَءِ قَوْمٌ يَتَرَجَّحُونَ فِي اَلْأَمَانِيِّ كَذَبُوا لَيْسُوا بِرَاجِينَ مَنْ رَجَا شَيْئا طَلَبَهُ وَ مَنْ خَافَ مِنْ شَيْءٍ هَرَبَ مِنْهُ .
یکی از اصحاب گوید:به امام صادق علیه السّلام عرض کردم:مردمی هستند که گناه می کنند و می گویند ما به لطف خدا امیدواریم، و همواره چنینند تا مرگشان فرا می رسد، فرمود: اینها مردمی هستند که در آرزوها می لولند، اینها دروغ می گویند و امیدوار نیستند، هر کس به چیزی امیدوار باشد آن را طلب می کند، و هر کس از چیزی بترسد از آن بگریزد.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لاَ تَأْمَنْ إِلاَّ مَنْ خَافَ اَللَّهَ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:در امان مباش مگر از کسی که از خدا بترسد.
قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اُرْجُ اَللَّهَ رَجَاء لاَ يُجَرِّئُكَ عَلَى مَعْصِيَتِهِ وَ خَفِ اَللَّهَ خَوْفا لاَ يُؤْيِسُكَ مِنْ رَحِمَتِهِ.
امام صادق علیه السّلام می فرماید:به خدا آن گونه امیدوار باش که آن امید تو را بر معصیت او جرأت ندهد، و طوری از خدا بترس که آن ترس تو را از رحمت او مأیوس نگرداند.
قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَجِبْتُ لِمَنْ فَزِعَ مِنْ أَرْبَعٍ كَيْفَ لاَ يَفْزَعُ إِلَى أَرْبَعٍ عَجِبْتُ لِمَنْ خَافَ كَيْفَ لاَ يَفْزَعُ إِلَى قَوْلِهِ حَسْبُنَا اَللّٰهُ وَ نِعْمَ اَلْوَكِيلُ : فَإِنِّي سَمِعْتُ اَللَّهَ يَقُولُ بِعَقِبِهَا فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اَللّٰهِ وَ فَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ : وَ عَجِبْتُ لِمَنِ اِغْتَمَّ كَيْفَ لاَ يَفْزَعُ إِلَى قَوْلِهِ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ أَنْتَ سُبْحٰانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ اَلظّٰالِمِينَ : فَإِنِّي سَمِعْتُ اَللَّهَ يَقُولُ بِعَقِبِهَا وَ نَجَّيْنٰاهُ مِنَ اَلْغَمِّ وَ كَذٰلِكَ نُنْجِي اَلْمُؤْمِنِينَ : وَ عَجِبْتُ…
امام صادق علیه السّلام فرمود:در شگفتم از کسی که از چهار چیز می هراسد؛ چرا به چهار چیز پناهنده نمی شود؟در شگفتم از آنکه می ترسد چرا پناه نمی برد به فرمودۀ خدای عز و جل خداوند ما را بس است و چه وکیل خوبی است زیرا شنیدم که خدای عزّ و جل به دنبال آن می افزاید: به واسطۀ نعمت و فضلی که از طرف خداوند شامل حالشان گردید بازگشتند و هیچ بدی به آنان نرسید . و در شگفتم از کسی که اندوهناک است؛ چرا پناه نمی برد به فرمودۀ خدای عزّ و جل: معبودی جز تو نیست، تو منزّهی راستی که من از ستمکاران هستم زیرا شنیدم که خدای عزّ و جل به دنبال آن می فرماید: و از اندوه نجاتش دادیم و مؤمنین را این چنین می رهانیم . و در شگفتم از کسی که در باره اش حیله ای بکار رفته چرا به فرمودۀ خدای تعالی پناه نمی برد کار خود را به خدا وامی…
وَ مِنْ كِتَابٍ قِيلَ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَا كَانَ فِي وَصِيَّةِ لُقْمَانَ فَقَالَ كَانَ فِيهَا اَلْأَعَاجِيبُ وَ كَانَ أَعْجَبَ مَا فِيهَا أَنْ قَالَ لاِبْنِهِ خَفِ اَللَّهَ خِيفَة لَوْ جِئْتَهُ بِبِرِّ اَلثَّقَلَيْنِ لَعَذَّبَكَ وَ اُرْجُ اَللَّهَ رَجَاء لَوْ جِئْتَهُ بِذُنُوبِ اَلثَّقَلَيْنِ لَرَحِمَكَ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ كَانَ أَبِي يَقُولُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ عَبْدٍ مُؤْمِنٍ إِلاَّ وَ فِي قَلْبِهِ نُورَانِ نُورُ رَجَاءٍ وَ نُورُ خَوْفٍ لَوْ وُزِنَ هَذَا لَمْ يَزِدْ عَلَى هَذَا وَ لَوْ وُزِنَ هَذَا لَمْ يَزِدْ عَلَى هَذَا .
از امام صادق علیه السّلام سؤال شد:وصیت لقمان به پسرش چه بود؟فرمود:در آن وصیت مطالب شگفت انگیزی بود، و شگفت انگیزتر از همه اینکه به پسرش گفت:از خداوند چنان بترس که اگر نیکی جن و انس را بیاوری تو را عذاب کند، و به خدا چنان امیدوار باش که اگر گناه جن و انس را بیاوری به تو ترحم کند.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : طَلَبَةُ اَلْعِلْمِ ثَلاَثَةٌ فَاعْرِفُوهُمْ بِأَعْيَانِهِمْ وَ صِفَاتِهِمْ صِنْفٌ يَطْلُبُهُ لِلْجَهْلِ وَ اَلْمِرَاءِ وَ صِنْفٌ يَطْلُبُهُ لِلاِسْتِطَالَةِ وَ اَلْخَتْلِ وَ صِنْفٌ يَطْلُبُهُ لِلْفِقْهِ وَ اَلْعَقْلِ فَصَاحِبُ اَلْجَهْلِ وَ اَلْمِرَاءِ مُؤْذٍ مُمَارٍ مُتَعَرِّضٌ لِلْمَقَالِ فِي أَنْدِيَةِ اَلرِّجَالِ بِتَذَاكُرِ اَلْعِلْمِ وَ صِفَةِ اَلْحِلْمِ قَدْ تَسَرْبَلَ بِالْخُشُوعِ وَ تَخَلَّى مِنَ اَلْوَرَعِ فَدَقَّ اَللَّهُ خَيْشُومَهُ وَ قَطَعَ مِنْهُ حَيْزُومَهُ وَ صَاحِبُ اَلاِسْتِطَالَةِ وَ اَلْخَتْلِ ذُو خِبٍّ وَ مَلَقٍ…
امام صادق علیه السّلام فرمود:دانشجویان سه دسته اند؛ آنان را با نشانه ها و صفاتشان بشناسید: دسته ای دانش را برای حربۀ نادانی و جدال می جویند، و دسته ای برای برتری جستن و فریفتن آن را می آموزند، و دسته ای برای خودورزیدن و فهمیدن یاد گیرند، یار نادانی و ستیزه، مردم آزار و ستیزه گر است، و در مجالس مردان به سخنگوئی متوسل می شود، از علم یاد می کند و حلم را می ستاید، به فروتنی تظاهر می کند ولی از پرهیزگاری تهی است، خدا بینیش را کوبیده و کمرش را جدا کرده. و یار برتری جستن و فریفتن، نیرنگ باز و چاپلوس است، و بر همگنان خود گردن فرازی کند، و برای ثروتمندان پست تر از خود کوچکی نماید، شیرینیهای آنان را بخورد و دین خود را بشکند، بنا بر این خدا چشمش را کور گردانیده و اثرش را از میان آثار علماء قطع نمود. و…
