احادیث درباره اندازه از امام علی (ع)

الثَّنَاءُ بِأَكْثَرَ مِنَ الِاسْتِحْقَاقِ مَلَقٌ وَ التَّقْصِيرُ عَنِ الِاسْتِحْقَاقِ عِيٌّ أَوْ حَسَدٌ؛

ستودن بیش از اندازه چاپلوسی است و کمتر از آن ناتوانی و حسادت.

كَمَا تَشْتَهِي عَف

به اندازه ای که خواهش داری پاکدامن باش.

اِسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ لَوَاقِحِ اَلْكِبْرِ كَمَا تَسْتَعِيذُونَ بِهِ مِنْ طَوَارِقِ اَلدَّهْرِ وَ اِسْتَعِدُّوا لِمُجَاهَدَتِهِ حَسَبَ اَلطَّاقَة

به خداوند پناه برید از کارهایی که آبستن خودبینی است چنانکه به او پناه می برید از مصیبتهای روزگار.و خود را برای مبارزۀ با آن به هر اندازه برایتان ممکن است مهیّا سازید.

اَلْجَاهِلُ لَنْ يُلْقَى يلغى أَبَدا إِلاَّ مُفَرِّطا أَوْ مُفْرِطا

نادان را ملاقات نمی کنند نمی یابند مگر این که یا کوتاهی کننده است و یا از اندازه گذرانیده.

لاَ يُقَنِّطَنَّكَ تَأْخِيرَ إِجَابَةِ اَلدُّعَاءِ فَإِنَّ اَلْعَطِيَّةَ عَلَى قَدْرِ اَلنِّيَّةِ وَ رُبَّمَا تَأَخَّرَتِ اَلْإِجَابَةُ لِيَكُونَ ذَلِكَ أَعْظَمَ لِأَجْرِ اَلسَّائِلِ وَ أَجْزَلَ لِعَطَاءِ اَلنَّائِل

تأخیر در اجابت دعایت تو را ناامید نسازد؛ زیرا بخشش به اندازه عزم است.و چه بسا اجابت به خاطر آن که مزد آن برای دعا کننده بزرگتر و بیشتر است، به تأخیر افتد.

قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَنْ رَضِيَ مِنَ اَلدُّنْيَا بِمَا يُجْزِيهِ كَانَ أَيْسَرُ مَا فِيهَا يَكْفِيهِ وَ مَنْ لَمْ يَرْضَ مِنَ اَلدُّنْيَا بِمَا يُجْزِيهِ لَمْ يَكُنْ فِيهَا شَيْءٌ يَكْفِيهِ.

امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:هر که از دنیا به مقداری که او را کفایت کند راضی شود؛ کمترین چیز دنیا او را کفایت می کند، و هر که به اندازه ای که او را بس باشد راضی نشود؛ چیزی از دنیا کفایتش نخواهد کرد.

قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ إِذَا أَتَاكُمُ اَلْحَدِيثُ مُتَجَاوِبا مُتَفَاوِتا فَمَا يُكَذِّبُ بَعْضُهُ بَعْضا فَلَيْسَ مِنِّي وَ لَمْ أَقُلْهُ وَ إِنْ قِيلَ قَدْ قَالَهُ وَ إِذَا أَتَاكُمُ اَلْحَدِيثُ يُصَدِّقُ بَعْضُهُ بَعْضا فَهُوَ مِنِّي وَ أَنَا قُلْتُهُ وَ مَنْ رَآنِي مَيِّتا كَمَنْ رَآنِي حَيّا وَ مَنْ زَارَنِي فَكُنْتُ لَهُ شَاهِدا وَ شَهِيدا يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ .

امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله شنیدم که می فرمود:هر گاه حدیثی برای شما خوانده شد که بسیار کمیاب و مختلف در عبارت بود، به اندازه ای که بخشی از آن بخش دیگر را تکذیب کند، یعنی متناقض باشد از من نیست، و من آن را نگفته ام، گرچه گفته شود او گفته. و هر گاه حدیثی نزد شما آوردند که بعض آن بعض دیگر را تصدیق می نمود، آن حدیث از من است و من آن را گفته ام، و هر کس هم مرا در زمان مرگم ببیند، مثل این است که مرا در زمان حیاتم دیده، و هر که مرا زیارت کند من شاهد او هستم و روز قیامت برایش شهادت می دهم.

قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ لاَ يَصْلُحُ مِنَ اَلْكَذِبِ جِدٌّ وَ لاَ هَزْلٌ وَ لاَ أَنْ يَعِدَ أَحَدُكُمْ صَبِيَّة ثُمَّ لاَ يَفِيَ لَهُ وَ اَلْكَذِبُ يَهْدِي إِلَى اَلْفُجُورِ وَ اَلْفُجُورُ يَهْدِي إِلَى اَلنَّارِ وَ مَا يَزَالُ أَحَدُكُمْ يَكْذِبُ حَتَّى يُقَالَ كَذَبَ وَ فَجَرَ وَ مَا يَزَالُ أَحَدُكُمْ يَكْذِبُ حَتَّى لاَ يَبْقَى فِي قَلْبِهِ مَوْضِعُ إِبْرَةٍ صِدْقٌ فَيُسَمَّى عِنْدَ اَللَّهِ كَذَّابا .

امیر المؤمنین علیه السّلام فرمود:دروغ گفتن چه به صورت جد و چه شوخی روا نیست، و صحیح نیست که انسان فرزندش را وعده ای دهد و به آن عمل نکند، و دروغگویی انسان را به کارهای زشت می کشاند، و کارهای زشت انسان را بسوی دوزخ می برد، و همیشه اگر یکی از شماها دروغ بگوید، گفته می شود:دروغ گفت و بد کاری کرد، و همواره اگر دروغ بگویید به اندازه یک سر سوزن راست در قلب شما نمی ماند، و چنین شخصی نزد خدا از جمله بسیار دروغگویان ثبت شود.

اَلْإِيمَانُ وَ اَلْإِخْلاَصُ وَ اَلْيَقِينُ وَ اَلْوَرَعُ اَلصَّبْرُ وَ اَلرِّضَا بِمَا يَأْتِي بِهِ اَلْقَدَر

ایمان، اخلاص، یقین و پارسایی، شکیبایی و خشنودی به آنچه اندازه گیری شده قدر است، می باشد.

أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِعْلَمُوا أَنَّهُ لَيْسَ بِعَاقِلٍ مَنِ اِنْزَعَجَ مِنْ قَوْلِ اَلزُّورِ فِيهِ وَ لاَ بِحَكِيمٍ مَنْ رَضِيَ بِثَنَاءِ اَلْجَاهِلِ عَلَيْهِ اَلنَّاسُ أَبْنَاءُ مَا يُحْسِنُونَ وَ قَدْرُ كُلِّ اِمْرِئٍ مَا يُحْسِنُ فَتَكَلَّمُوا فِي اَلْعِلْمِ تَبَيَّنْ أَقْدَارُكُمْ .

امیر المومنین علیه السلام در بعضی از سخنرانیهایش میفرمود: بدانید کسی که از سخن ناحقی که باو گویند از جا کنده شود عاقل نیست، و آنکه بستایش نادان خرسند گردد حکیم نیست، مردم فرزند کارهای نیکشانند و ارزش هر کس باندازه کاریست که بخوبی انجام دهد، سخن علمی گویید تا ارزشتان هویدا شود.

كَمَا تَشْتَهِي عَف

به اندازه ای که خواهش داری پاکدامن باش.

يَجْرِي اَلْقَضَاءُ بِالْمَقَادِيرِ عَلَى خِلاَفِ اَلاِخْتِيَارِ وَ اَلتَّدْبِير

قضا به اندازه ها روان می شود، بر خلاف گزینش و تدبیر انسانها .