اَلْفَقْرُ اَلْمَوْتُ اَلْأَكْبَرُ وَ قِلَّةُ اَلْعِيَالِ أَحَدُ اَلْيَسَارَيْنِ وَ هُوَ نِصْفُ اَلْعَيْشِ وَ اَلْهَمُّ نِصْفُ اَلْهَرَمِ وَ مَا عَالَ اِمْرُؤٌ اِقْتَصَدَ وَ مَا عَطِبَ اِمْرُؤٌ اِسْتَشَارَ وَ اَلصَّنِيعَةُ لاَ تَصْلُحُ إِلاَّ عِنْدَ ذِي حَسَبٍ أَوْ دِينٍ وَ اَلسَّعِيدُ مَنْ وُعِظَ بِغَيْرِهِ وَ اَلْمَغْبُونُ لاَ مَحْمُودٌ وَ لاَ مَأْجُورٌ اَلْبِرُّ لاَ يَبْلَى وَ اَلذَّنْبُ لاَ يُنْسَى.
تنگدستی، مرگ بزرگتر است. کمی عیال یکی از دو توانگری و نیمی از آسایش زندگی است. غم نیمی از پیری است. مردی که میانه روی نماید مستمند نشود. مردی که مشورت کند هلاک نگردد. احسان روا نیست مگر به خانواده دار یا به دیندار. خوشبخت کسی است که از دیگران پند گیرد. زیانکار نه مورد ستایش است و نه لایق ثواب. نه کار نیک از بین رفتنی است و نه گناه فراموش شدنی است.
إِنَّ أَوَّلَ مَا تَغْلِبُونَ عَلَيْهِ مِنَ اَلْجِهَادِ جِهَادٌ بِأَيْدِيكُمْ ثُمَّ بِأَلْسِنَتِكُمْ ثُمَّ بِقُلُوبِكُمْ فَمَنْ لَمْ يَعْرِفْ بِقَلْبِهِ مَعْرُوفا وَ لَمْ يُنْكِرْ مُنْكَرا قُلِّبَ فَجُعِلَ أَعْلاَهُ أَسْفَلَه
برترین درجه از جهاد، جهاد با دستهایتان باشد، سپس جهاد با زبانهایتان، و آنگاه با دلهایتان.آن که به دل، کار نیکی را نشناسد و زشتی را بد نداند، طبیعتش دگرگون شود چنانکه پستی او بلند و بلندیش پست گردد.
لاَ يَكُنِ اَلْمُحْسِنُ وَ اَلْمُسِيءُ عِنْدَكَ سَوَاء فَإِنَّ ذَلِكَ يُزَهِّدُ اَلْمُحْسِنَ فِي اَلْإِحْسَانِ وَ يُتَايِعُ يُتَابِعُ اَلْمُسِيءَ إِلَى اَلْإِسَاءَة
نیکوکار و بد کار پیش تو یکسان نباشد، همانا این کار نیکوکار را در نیکی بی رغبت و بد کننده را به بدی تشویق کند.
خَطَبَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ ع خُطْبَةً بَعْدَ اَلْعَصْرِ فَعَجِبَ اَلنَّاسُ مِنْ حُسْنِ صِفَتِهِ وَ مَا ذَكَرَهُ مِنْ تَعْظِيمِ اَللَّهِ جَلَّ جَلاَلُهُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ فَقُلْتُ لِلْحَارِثِ أَ وَ مَا حَفِظْتَهَا قَالَ قَدْ كَتَبْتُهَا فَأَمْلاَهَا عَلَيْنَا مِنْ كِتَابِهِ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِي لاَ يَمُوتُ وَ لاَ تَنْقَضِي عَجَائِبُهُ لِأَنَّهُ كُلَّ يَوْمٍ فِي شَأْنٍ مِنْ إِحْدَاثِ بَدِيعٍ لَمْ يَكُنِ اَلَّذِي لَمْ يَلِدْ فَيَكُونَ فِي اَلْعِزِّ مُشَارَكاً وَ لَمْ يُولَدْ فَيَكُونَ مَوْرُوثاً هَالِكاً وَ لَمْ تَقَعْ عَلَيْهِ اَلْأَوْهَامُ فَتُقَدِّرَهُ شَبَحاً مَاثِلاً وَ لَمْ…
حارث اعور گوید روزی بعد از عصر امیر المومنین(ع)خطبه ای خواند که مردم را از خوشستایی و بزرگداشتش خدای جل جلاله را خوش آمد ابو اسحاق گوید بحارث گفتم آن سخنرانی را حفظ کرده ای؟ گفت آن را نوشته ام، سپس از نوشته خود برای ما املا کرد که: سپاس از آن خدایی که مرگ ندارد و عجایبش پایان نیابد زیرا او هر روز در کار جداگانه ایست و آن ایجاد چیز تازه ایست که سابقه نداشته است، (لعنت خدا بر یهود که گفتند دست خدا بسته است)خدایی که نزاییده تا در عزت شریک داشته باشد و زاییده نشده تا بمیرد وارث گذارد(بحدیث 241 رجوع شود)دستخوش اوهام مردم نگردد تا بصورت دور نمایی اندازه گیریش نمایند و بیناییها درکش نکند تا پس از بازگرفتن نظر از وی دگرگون شود(باینکه در برابر دیده نباشد) تا پس از بازگرفتن نظر خیالی بیش نباشد خدایی…
دَخَلَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ اَلْجَدَلِيُّ عَلَى أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ ع يَا أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ أَ لاَ أُخْبِرُكَ بِقَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ . وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي اَلنّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلاّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ قَالَ بَلَى يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ اَلْحَسَنَةُ مَعْرِفَةُ اَلْوَلاَيَةِ وَ حُبُّنَا أَهْلَ اَلْبَيْتِ وَ اَلسَّيِّئَةُ إِنْكَارُ اَلْوَلاَيَةِ وَ بُغْضُنَا أَهْلَ اَلْبَيْتِ ثُمَّ قَرَأَ عَلَيْهِ هَذِهِ اَلْآيَةَ…
امام باقر فرمود: ابو عبد الله جدلی بر امیر المومنین(ع)وارد شد حضرت فرمود ای ابو عبد الله نمیخواهی ترا خبر دهم از قول خدای عز و جل(91 سوره 27)«هر که کار نیکی آورد بهتر از آن را پاداش گیرد و از هراس روز قیامت ایمن باشند»و هر که کار بدی آورد برو در دوزخ افتد، مگر ممکن است جز آنچه کرده اید جزا بینید»عرضکرد چرا ای امیر مومنان قربانت گردم، فرمود: کار نیک شناختن ولایت و دوستی ما اهل بیت است و کار بد، انکار ولایت و دشمنی ما اهل بیت است و باز هم آن آیه را تلاوت فرمود.
إِنَّ مَكْرُمَة صَنَعْتَهَا إِلَى أَحَدٍ مِنَ اَلنَّاسِ إِنَّمَا أَكْرَمْتَ بِهَا نَفْسَكَ وَ زَيَّنْتَ بِهَا عِرْضَكَ فَلاَ تَطْلُبْ مِنْ غَيْرِكَ شُكْرَ مَا صَنَعْتَ إِلَى نَفْسِك
کار نیکی که برای کسی انجام می دهی، همانا با آن خویشتن را گرامی کنی و آبروی خویش را بیارایی.پس از دیگری سپاس کاری را که برای خود کرده ای مخواه.
إِنَّكُمْ مُجَازَوْنَ بِأَفْعَالِكُمْ فَلاَ تَفْعَلُوا إِلاَّ بِرّا
همانا شما به کردارتان کیفر می شوید، پس جز کار نیکو انجام ندهید.
أَفْضَلُ اَلْكُنُوزِ مَعْرُوفٌ يُودَعُ اَلْأَحْرَارَ وَ عِلْمٌ يَتَدَارَسُهُ اَلْأَخْيَار
فزونترین گنجها، کار نیکی است که آزادگان را به گرو گیرد و دانشی است که نیکان فرا گیرند.
أَحْسِنْ إِلَى اَلْمُسِيءِ تَمْلِكْه
به خطاکار نیکی کن، او به چنگ آوری.
اَلْمَعْرُوفُ لاَ يَتِمُّ إِلاَّ بِثَلاَثٍ: بِتَصْغِيرِهِ، وَ تَعْجِيلِهِ، وَ سَتْرِهِ، فَإِنَّكَ إِذَا صَغَّرْتَهُ فَقَدْ عَظَّمْتَهُ وَ إِذَا عَجَّلْتَهُ فَقَدْ هَنَّأْتَهُ وَ إِذَا سَتَرْتَهُ فَقَدْ تَمَّمْتَه
کار نیک کامل نمی شود مگر به سه چیز:به کوچک شمردن آن، و شتاب کردن در آن، و پوشانیدن آن .همانا اگر آن را کوچک شماری پس آن را بزرگ کرده ای، و اگر در آن شتاب کنی، پس آن را گوارا کرده ای و اگر آن را بپوشانی، پس آن را کامل کرده ای.
أَحْيِ مَعْرُوفَكَ بِإِمَاتَتِه
کار نیکت را زنده کن با پوشاندن آن.
إِذَا صَنَعْتَ مَعْرُوفا فَاسْتُرْه
هرگاه کار نیکی انجام دادی، آن را بپوشان.
