قَالَ أَخْبِرْنِي عَنِ اَلْعَقْلِ مَا هُوَ وَ كَيْفَ هُوَ وَ مَا يَتَشَعَّبُ مِنْهُ وَ مَا لاَ يَتَشَعَّبُ وَ صِفْ لِي طَوَائِفَهُ كُلَّهَا فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص إِنَّ اَلْعَقْلَ عِقَالٌ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ اَلنَّفْسَ مِثْلُ أَخْبَثِ اَلدَّوَابِّ فَإِنْ لَمْ تُعْقَلْ حَارَتْ فَالْعَقْلُ عِقَالٌ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ إِنَّ اَللَّهَ خَلَقَ اَلْعَقْلَ فَقَالَ لَهُ أَقْبِلْ فَأَقْبَلَ وَ قَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ فَقَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ عِزَّتِي وَ جَلاَلِي مَا خَلَقْتُ خَلْقاً أَعْظَمَ مِنْكَ وَ لاَ أَطْوَعَ مِنْكَ بِكَ أُبْدِأُ وَ بِكَ أُعِيدُ لَكَ اَلثَّوَابُ وَ عَلَيْكَ…
در ضمن یک حدیث طولانی آمده است که راهبی به نام شمعون بن لاوی از نواده گان یهودا-که این یهودا خود از حواریان حضرت عیسی علیه السلام بود-پرسش های بسیاری از پیامبر صلی الله علیه و آله پرسید و حضرت به تمام آن پرسشها، پاسخ گفت تا اینکه آن راهب به پیامبر صلی الله علیه و آله ایمان آورد و نبوتش را تصدیق کرد و ما همان اندازه که مورد نیاز است از این حدیث نقل می کنیم. -از آن جمله شمعون راهب پرسید: به من بگو عقل چیست و چگونه است و چه چیز از آن منشعب می شود و چه چیز منشعب نمی شود و اقسام و انواع عقل را برایم توصیف نما؟ پس رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: همانا عقل زانوبندی است بر نادانی و نفس اماره مانند پلیدترین جانوران است که اگر پایش بسته نشود، بیراهه می رود و سرگردان می شود، پس عقل زانوبند نادانی…
وَ أَيْضا قَالَ : أَوْحَى اَللَّهُ تَعَالَى إِلَى مُوسَى أَنِّي وَضَعْتُ خَمْسَةَ أَشْيَاءَ فِي خَمْسَةِ أَشْيَاءَ وَ اَلنَّاسُ يَطْلُبُونَ فِي خَمْسَةٍ أُخْرَى فَمَتَى يَجِدُونَ إِنِّي وَضَعْتُ عِزَّ عِبَادِي فِي طَاعَتِي فَهُمْ يَطْلُبُونَ مِنْ بَابِ اَلسُّلْطَانِ فَمَتَى يَجِدُونَ وَ إِنِّي وَضَعْتُ اَلْعِلْمَ وَ اَلْحِكْمَةَ فِي اَلْجُوعِ وَ هُمْ يَطْلُبُونَ فِي اَلشِّبَعِ فَمَتَى يَجِدُونَ وَ إِنِّي وَضَعْتُ اَلْغِنَى فِي اَلْقَنَاعَةِ وَ هُمْ يَطْلُبُونَ فِي اَلْمَالِ فَمَتَى يَجِدُونَ وَ إِنِّي وَضَعْتُ اَلرَّاحَةَ فِي اَلْآخِرَةِ وَ هُمْ يَطْلُبُونَ فِي اَلدُّنْيَا فَمَتَى يَجِدُونَ وَ…
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:خدای متعال به موسی علیه السّلام وحی فرمود:من پنج چیز را در گرو پنج چیز قرار دادم، ولی مردم آن را در پنج چیز دیگر می جویند، کی آن را می یابند؟ نخست اینکه:عزّت بندگانم را در اطاعت از خود قرار دادم، ولی آنان عزّت را در خانۀ سلطان می جویند، چه زمانی آن را می یابند؟دوم اینکه:من علم و دانش را در گرسنگی قرار دادم، و آنان در سیری شکم آن را طلب می کنند، کی آن را می یابند؟سوم اینکه:من بی نیازی را در قناعت قرار دادم، و آنان در اندوختن ثروت می جویند، کی آن را می یابند؟چهارم اینکه:من آسایش را در آخرت قرار دادم، در حالی که آنان در دنیا به دنبالش می روند، کی به آن می رسند؟پنجم اینکه:من خوشنودیم را در مخالفت آنان با هوای نفس قرار دادم، ولی آنان در پیروی از هوای نفس می…
عَن ابی ایوبٍ الانصاری قالَ سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یقولُ: حُلُّوا انفُسَکمُ الطّاعَةَ وَالبِسوها قِناعَ المُخالَفَةِ فَاجعَلوا آخِرَتَکم لِأنفُسِکم وَسَعیکم لِمُستَقَرّکم وَاعلَموا انَّکم عَن قَلیلٍ راحِلونَ وَالَی اللّهِ صائِرونَ وَ لا یغنی عَنکم هُنالِک الّا صالِحُ عَمَلٍ قَدَّمتُموهُ وَحُسنُ ثَوابٍ احرَزتُمُوهُ فَإنَّکم انَّما تَقدِمونَ عَلی ما قَدَّمتُم وَتُجازَوْنَ عَلی ما اسْلَفتُم.
ابوایوب انصاری روایت کرده است که شنیدم پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: لباس و حلّه اطاعت الهی بر تن کنید و جامه مخالفت با هوای نفس را بر جانتان بپوشانید. پس آخرت را از آنِ خویش کنید و سعی خود را برای جایگاه ابدی تان قرار دهید.
بدانید که شما به زودی می کوچید و به سوی خدا می روید. در آن روز چیزی جز عمل صالحی که از پیش فرستاده اید یا ثوابی که پس انداز کرده اید بی نیازتان نمی کند، چرا که شما بر آنچه از پیش فرستاده اید وارد می شوید و به اعمالی که مقدّم داشته اید جزا داده می شوید.
- بحارالانوار، ج 77، ص 182
