إِذَا كَانَ أُمَرَاؤُكُمْ خِيَارَكُمْ وَ أَغْنِيَاؤُكُمْ سُمَحَاءَكُمْ وَ أَمْرُكُمْ شُورَى بَيْنَكُمْ فَظَهْرُ اَلْأَرْضِ خَيْرٌ لَكُمْ مِنْ بَطْنِهَا وَ إِذَا كَانَ أُمَرَاؤُكُمْ شِرَارَكُمْ وَ أَغْنِيَاؤُكُمْ بُخَلاَءَكُمْ وَ أُمُورُكُمْ إِلَى نِسَائِكُمْ فَبَطْنُ اَلْأَرْضِ خَيْرٌ لَكُمْ مِنْ ظَهْرِهَا.
هر گاه امیران شما، نیکانتان و ثروتمندان شما، سخاوتمندتان باشند و در کارتان در میان خود مشورت کنید، در این صورت روی زمین برای شما بهتر از دل زمین خواهد بود و اگر امیران شما، بدان شما و ثروتمندانتان، خسیس های شما باشند و امورتان به دست زنانتان افتد، پس دل زمین برایتان بهتر از روی زمین است.
مَنْ أَمْسَى وَ أَصْبَحَ وَ عِنْدَهُ ثَلاَثٌ فَقَدْ تَمَّتْ عَلَيْهِ اَلنِّعْمَةُ فِي اَلدُّنْيَا مَنْ أَصْبَحَ وَ أَمْسَى مُعَافًى فِي بَدَنِهِ آمِناً فِي سَرْبِهِ عِنْدَهُ قُوتُ يَوْمِهِ فَإِنْ كَانَتْ عِنْدَهُ اَلرَّابِعَةُ فَقَدْ تَمَّتْ عَلَيْهِ اَلنِّعْمَةُ فِي اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ وَ هُوَ اَلْإِيمَانُ.
اگر کسی شب و روز را به سر آورد در حالی که سه چیز را داراست، از همه نعمتهای دنیا برخوردار است: هر که در بام و شامش تندرست است، آسوده خاطر می باشد و خوراک یک روز را دارد؛ و اگر چهارمین نعمت یعنی ایمان را نیز داشته باشد، نعمت دنیا و آخرت را به تمام و کمال دارد.
اِرْحَمُوا عَزِيزاً ذَلَّ وَ غَنِيّاً اِفْتَقَرَ وَ عَالِماً ضَاعَ فِي زَمَانِ جُهَّالٍ.
به عزیزی که خوار شده و ثروتمندی که فقیر گشته و به دانشمندی که به زمان مردمانی نادان تباه شده، رحم آورید.
خَلَّتَانِ كَثِيرٌ مِنَ اَلنَّاسِ فِيهِمَا مَفْتُونٌ اَلصِّحَّةُ وَ اَلْفَرَاغُ.
دو خصلت است که بسیاری از مردم از آنها غافلند: تندرستی و آسودگی خاطر.
جُبِلَتِ اَلْقُلُوبُ عَلَى حُبِّ مَنْ أَحْسَنَ إِلَيْهَا وَ بُغْضِ مَنْ أَسَاءَ إِلَيْهَا.
دلها بر دوست داشتن آن کس که به آنها نیکی کند و دشمن داشتن آن کس که به آنها بدی نماید، سرشته شده است.
إِنَّا مَعَاشِرَ اَلْأَنْبِيَاءِ أُمِرْنَا أَنْ نُكَلِّمَ اَلنَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ.
همانا ما گروه پیامبران ماموریم که با مردم به اندازه خودشان سخن گوییم.
مَلْعُونٌ مَنْ أَلْقَى كَلَّهُ عَلَى اَلنَّاسِ .
کسی که رنج خود را بر دوش مردم افکند، ملعون است.
اَلْعِبَادَةُ سَبْعَةُ أَجْزَاءٍ أَفْضَلُهَا طَلَبُ اَلْحَلاَلِ.
عبادت هفت جز دارد، برترینش در طلب روزی حلال بودن است.
إِنَّ اَللَّهَ لاَ يُطَاعُ جَبْراً وَ لاَ يُعْصَى مَغْلُوباً وَ لَمْ يُهْمِلِ اَلْعِبَادَ مِنَ اَلْمَمْلَكَةِ وَ لَكِنَّهُ اَلْقَادِرُ عَلَى مَا أَقْدَرَهُمْ عَلَيْهِ وَ اَلْمَالِكُ لِمَا مَلَّكَهُمْ إِيَّاهُ فَإِنَّ اَلْعِبَادَ إِنِ اِئْتَمَرُوا بِطَاعَةِ اَللَّهِ لَمْ يَكُنْ مِنْهَا مَانِعٌ وَ لاَ عَنْهَا صَادٌّ وَ إِنْ عَمِلُوا بِمَعْصِيَتِهِ فَشَاءَ أَنْ يَحُولَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَهَا فَعَلَ وَ لَيْسَ مَنْ إِنْ شَاءَ أَنْ يَحُولَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ شَيْ ءٍ فَعَلَ وَ لَمْ يَفْعَلْهُ فَأَتَاهُ اَلَّذِي فَعَلَهُ كَانَ هُوَ اَلَّذِي أَدْخَلَهُ فِيهِ .
همانا خدا به زور فرمانبرداری نشود و خود نیز مغلوب نافرمانی نگردد و از سرپرستی بندگان دست نکشیده ولی خداست قادر بر آنچه اینان را بر آن توانا کرده و مالک هر ملکی است که به ایشان داده، به راستی اگر همه بندگان پیوسته در طاعت خدا باشند هیچ مانع و جلوگیری نخواهند داشت و اگر به نافرمانی اش پردازند و او بخواهد میان آنان و نافرمانی حایل شود می تواند و چنین نیست که هر کس توانایی حایل شدن میان او و کردارش را داشته باشد و جلوگیری از انجام دادن آن را نکند و وی مرتکب آن گردد، او عامل وادارکننده به آن به شمار آید زیرا قدرت بر جلوگیری کردن، سبب نسبت دادن فعل نمی گردد .
وَ قَالَ ص لاِبْنِهِ إِبْرَاهِيمَ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفْسِهِ لَوْ لاَ أَنَّ اَلْمَاضِيَ فَرَطُ اَلْبَاقِي وَ أَنَّ اَلْآخِرَ لاَحِقٌ بِالْأَوَّلِ لَحَزِنَّا عَلَيْكَ يَا إِبْرَاهِيمُ ثُمَّ دَمَعَتْ عَيْنُهُ وَ قَالَ ص تَدْمَعُ اَلْعَيْنُ وَ يَحْزَنُ اَلْقَلْبُ وَ لاَ نَقُولُ إِلاَّ مَا يَرْضَى اَلرَّبُّ وَ إِنَّا بِكَ يَا إِبْرَاهِيمُ لَمَحْزُونُونَ .
هنگامی که ابراهیم-پسر پیامبر صلی الله علیه و آله-جان می داد، پیامبر خطاب به او فرمود: اگر نبود که در گذشته، پیش فرستاده به جا مانده است و اینکه آخر به اول می پیوندد، ای ابراهیم ما در مرگ تو سخت غمگین می گشتیم. آنگاه چشم پیامبر اشکین شد و فرمود: چشم، گریان و دل، نالان می گردد ولی چیزی جز سخنان خداپسندانه نگوییم؛ ای ابراهیم ما در باره مرگ تو اندوهگین هستیم.
اَلْجَمَالُ فِي اَللِّسَانِ.
زیبایی در زبان است.
لاَ يُقْبَضُ اَلْعِلْمُ اِنْتِزَاعاً مِنَ اَلنَّاسِ وَ لَكِنَّهُ يُقْبَضُ اَلْعُلَمَاءُ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ عَالِمٌ اِتَّخَذَ اَلنَّاسُ رُؤَسَاءَ جُهَّالاً اِسْتَفْتَوْا فَأَفْتَوْا بِغَيْرِ عِلْمٍ فَضَلُّوا وَ أَضَلُّوا.
دانش را از دست مردم نربایند ولی دانشمندان ربوده شوند تا جایی که دانشمندی باقی نماند و مردم، نادانان را به سروری گیرند، چون از ایشان فتوی خواهند، آنان بدون علم و دانش فتوی دهند، پس گمراه شوند و گمراه نمایند.
