احادیث درباره هوای نفس

صِلْ عَجَلَتَكَ بِتَأَنِّيكَ وَ سَطْوَتَكَ بِرِفْقِكَ وَ شَرَّكَ بِخَيْرِكَ وَ اُنْصُرِ اَلْعَقْلَ عَلَى اَلْهَوَى تَمْلِكِ اَلنُّهَى

شتاب خود را با درنگ کردن، درشتی را با نرمی، بدی را با خوبی پیوند ده، و خرد را در مقابل خواهش نفس یاری کن تا خردمند شوی.

لَمْ يَعْقِلْ مَنْ وَلَهَ بِاللَّعِبِ وَ اِسْتَهْتَرَ بِاللَّهْوِ وَ اَلطَّرَب

کسی که شیفته و حریص به بازی و لذّت است، صاحب خرد و دریافت نیست.

مِنْ حَقِّ اَلْعَاقِلِ أَنْ يَقْهَرَ هَوَاهُ قَبْلَ ضِدِّه

بر خردمند است که بر خواهش نفس خود، قبل از دشمنی آن، چیره شود.

أَقْرَبُ اَلْآرَاءِ مِنَ اَلنُّهَى أَبْعَدُهَا مِنَ اَلْهَوَى

نزدیکترین اندیشه به خرد، دورترین آنها از خواهش نفس است.

خَيْرُ اَلْآرَاءِ أَبْعَدُهَا مِنَ اَلْهَوَى وَ أَقْرَبُهَا مِنَ اَلسَّدَاد

بهترین رأیها آن است که از خواهش نفس دور، و به راه راست نزدیکتر باشد.

قَاتِلْ هَوَاكَ بِعِلْمِكَ وَ غَضَبَكَ بِحِلْمِك

به مدد دانش با خواهش نفس و به مدد بردباری با خشم خود مبارزه کن.

لَوْ اِرْتُفِعَ اَلْهَوَى لَأَنِفَ غَيْرُ اَلْمُخْلِصِ مِنْ عَمَلِه

اگر خواهش نفس برداشته می شد، غیر مخلص از عمل خود ننگ می داشت.

مَنْ مَلَكَهُ هَوَاهُ ضَل

کسی که در اختیار خواهش نفس است، گمراه گردیده است.

مَنْ خَالَفَ هَوَاهُ أَطَاعَ اَلْعِلْم

کسی که با خواهش نفس مخالفت کند، دانایی را پیروی کرده است.

مَنِ اِتَّبَعَ هَوَاهُ أَعْمَاهُ وَ أَصَمَّهُ وَ أَذَلَّهُ وَ أَضَلَّه

کسی که پیرو خواهش نفس است، او را کور و کر و پست و گمراه خواهد کرد.

مَنْ نَظَرَ بِعَيْنِ هَوَاهُ اِفْتَتَنَ وَ جَارَ وَ عَنْ نَهْجِ اَلسَّبِيلِ زَاغَ وَ حَار

هر که به خواهش نفس خود نگاه کند، به فتنه افتد و ستم کند و از راه آشکار، منحرف و سرگردان شود.

لاَ يُبْعِدَنَّ هَوَاكَ عِلْمَك

خواهش نفس، دانش تو را دور نگرداند.