عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لَمَّا قَدِمَ جَعْفَرٌ مِنْ أَرْضِ اَلْحَبَشَةِ قَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ أَ لاَ أُحَدِّثُكَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ بَلَى قَالَ دَخَلْتُ يَوْما عَلَى اَلنَّجَاشِيِّ وَ هُوَ فِي غَيْرِ مَجْلِسِ اَلْمُلْكِ وَ غَيْرِ رِيَاشِهِ وَ زِيِّهِ قَالَ فَحَيَّيْتُهُ بِتَحِيَّةِ اَلْمُلْكِ وَ قُلْتُ لَهُ يَا أَيُّهَا اَلْمَلِكُ مَا لِي أَرَاكَ فِي غَيْرِ مَجْلِسِ اَلْمُلْكِ وَ غَيْرِ رِيَاشِهِ وَ زِيِّهِ فَقَالَ إِنَّا نَجِدُ فِي اَلْإِنْجِيلِ مَنْ أَنْعَمَ اَللَّهُ عَلَيْهِ بِنِعْمَةٍ فَلْيَشْكُرِ اَللَّهَ وَ نَجِدُ فِي اَلْإِنْجِيلِ أَنَّهُ لَيْسَ…
امام صادق علیه السّلام فرمود:هنگامی که جعفر بن ابی طالب علیه السّلام از حبشه مراجعت کرد به رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله گفت:اجازه می فرمایید برای شما حدیثی نقل کنم؟رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود: بلی، عرض کرد:روزی وارد بر نجاشی شدم، آن روز در مجلس رسمی و لباس مخصوص حکومت نبود، من به او تحیت ملوکانه گفتم، و به او گفتم:ای ملک چرا شما را در لباس رسمی و حکومتی نمی بینم؟گفت:ما در انجیل می خوانیم که هر کس خداوند به او نعمتی عطا فرمود باید خداوند را شکر گزارد، و در انجیل خوانده ایم که چیزی چون تواضع با شکر برای خدا برابری نمی کند، و من امشب گذشته ام شنیدم که محمّد بر مشرکین بدر پیروز گشته، و اینک دوست دارم خداوند را این گونه که می بینی شکر کنم.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : كَانَ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ إِذَا مَشَى لاَ يَسْبِقُ يَمِينُهُ شِمَالَهُ فَقَالَ وَ لَقَدْ مَرَّ عَلَى اَلْمَجْذُومِينَ يَأْكُلُونَ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَدَعَوْهُ إِلَى طَعَامِهِمْ فَمَضَى ثُمَّ قَالَ إِنَّ اَللَّهَ لاَ يُحِبُّ اَلْمُتَكَبِّرِينَ وَ كَانَ صَائِما فَرَجَعَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ إِنِّي صَائِمٌ ثُمَّ قَالَ اِئْتُونِي فِي اَلْمَنْزِلِ فَأَتَوْهُ فَأَطْعَمَهُمْ وَ أَعْطَاهُمْ وَ زَادَ فِيهِ اِبْنُ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْهُ أَنَّهُ تَغَدَّى مَعَهُمْ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:هر گاه امام سجاد علیه السّلام راه می رفت، پای راستش از چپش پیشی نمی گرفت، روزی از کنار چند جذامی که غذا می خوردند عبور می کرد، امام علیه السّلام بر آنها سلام کرد، آنها ایشان را برای صرف طعام دعوت کردند، حضرت قبول کرد، سپس فرمود:خداوند متکبران را دوست نمی دارد امام روزه بود به نزد آنان رفت و فرمود: من روزه هستم، سپس فرمود:فردا به منزل من بیایید، آنها به منزل امام علیه السّلام رفتند و به آنان غذا خوراند و هدیه داد. و در بعض روایات است که:امام علیه السّلام همراه آنان غذا خورد.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ لُقْمَانُ لاِبْنِهِ يَا بُنَيَّ تَوَاضَعْ لِلْحَقِّ تَكُنْ أَعْقَلَ اَلنَّاسِ فَإِنَّ اَلْكَيِّسَ لَدَى اَلْحَقِّ أَسِيرٌ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:لقمان به فرزندش گفت:ای پسرکم، در برابر حق متواضع باش تا خردمندترین مردم باشی، زیرا شخص با هوش و زیرک در نزد حق اسیر است.
عَنْهُ قَالَ : لاَ عِزَّ إِلاَّ لِمَنْ تَذَلَّلَ لِلَّهِ وَ لاَ رِفْعَةَ إِلاَّ لِمَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:عزّت نیست مگر برای کسی که در مقابل خدا ذلیل شود، و بلندی مقام نیست مگر برای کسی که برای خدا تواضع کند.
عَنْهُ قَالَ : مَنْ كَانَ يُحِبُّنَا وَ هُوَ فِي مَوْضِعٍ لاَ يَشِينُهُ فَهُوَ مِنْ خَالِصِ اَللَّهِ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ قُلْتُ مَا مَوْضِعٌ لاَ يَشِينُهُ قَالَ لَمْ يَجْعَلْهُ وَلَدَ زِن ى .
امام صادق علیه السّلام فرمود:هر کس که ما را دوست بدارد و در موقعیتی باشد که ننگی بر دامنش نباشد، او از بندگان مخلص خداست، عرض کردم:موردی که رسوایی ندارد چیست؟فرمود:زنازاده نباشد.
وَ مِنْ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ ثَلاَثَةٌ أُصُولُ اَلْكُفْرِ اَلْحِرْصُ وَ اَلاِسْتِكْبَارُ وَ اَلْحَسَدُ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:سه چیز از اصول کفر است:حرص، تکبرورزیدن، حسادت.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : كَانَ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ يَمْشِي مِشْيَة كَأَنَّ عَلَى رَأْسِهِ اَلطَّيْرَ لاَ يَسْبِقُ يَمِينُهُ شِمَالَهُ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:امام سجاد علیه السّلام به گونه ای راه می رفت که گویا روی سرش پرنده ای بود، پای راستش از پای چپ سبقت نمی گرفت.
عَنْهُ قَالَ : إِنَّ اَلْمُتَكَبِّرِينَ يُجْعَلُونَ فِي صُوَرِ اَلذَّرِّ فَيَطَؤُهُمُ اَلنَّاسُ حَتَّى يَفْرُغَ اَللَّهُ مِنَ اَلْحِسَابِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:متکبرین در روز قیامت به صورت اجسامی ریز و کوچک در زیر پای مردم قرار داده می شوند، تا خداوند از حساب و کتاب فارغ شود.
وَ مِنْ كِتَابٍ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَوْحَى اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى دَاوُدَ مَا لِي أَرَاكَ سَاكِتا قَالَ خَشْيَتُكَ أَسْكَتَتْنِي قَالَ يَا دَاوُدُ مَا لِي أَرَاكَ نَصِبا قَالَ حُبُّكَ نَصَبَنِي قَالَ يَا دَاوُدُ مَا لِي أَرَاكَ فَقِيرا قَالَ اَلْقِيَامُ بِحَقِّكَ أَفْقَرَنِي قَالَ يَا دَاوُدُ مَا لِي أَرَاكَ مُتَذَلِّلا قَالَ عِظَمُ جَلاَلِكَ اَلَّذِي لاَ يُوصَفُ ذَلَّلَنِي قَالَ يَا دَاوُدُ أَبْشِرْ بِالْفَضْلِ مِنِّي فِيمَا تُحِبُّ يَوْمَ تَلْقَانِي خَالِطِ اَلنَّاسَ بِأَخْلاَقِهِمْ وَ زَايِلْهُمْ بِدِينِكَ تَنَلْ مِنِّي مَا تُرِيدُ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:خدای عزّ و جلّ به داود وحی کرد:چرا ساکت هستی؟گفت:ترس از تو مرا ساکت نموده، فرمود:ای داود، چرا لاغر هستی؟گفت:دوستی تو مرا نحیف نموده، فرمود:ای داود، چرا فقیر هستی؟گفت:قیام به حق تو مرا فقیر کرده، فرمود:ای داود، چرا خود را حقیر کرده ای؟گفت:عظمت و جلالت که به وصف نیاید مرا خوار نموده، فرمود:ای داود، اینک تو را بشارت می دهم به هنگام ملاقات با من به آنچه دوست داری نصیبت گردد، با مردم طبق خلق و خوی آنان رفت و آمد کن، اما در مسائل دینیت از آنان جدا باش، که روز قیامت به آنچه از من بخواهی می رسی.
قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ فِي اَلسَّمَاءِ مَلَكَيْنِ مُوَكَّلَيْنِ بِالْعِبَادِ فَمَنْ تَوَاضَعَ لِلَّهِ رَفَعَاهُ وَ مَنْ تَكَبَّرَ وَضَعَاهُ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:در آسمان دو فرشته بر بندگان گمارده شده اند، که هر کس برای خدا تواضع کند بالایش برند، و هر که تکبر کند خوارش سازند.
عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ مُوسَى عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ سَأَلَهُ عَلِيُّ بْنُ سُوَيْدٍ اَلْمَدَنِيُّ عَنِ اَلتَّوَاضُعِ اَلَّذِي إِذَا فَعَلَهُ اَلْعَبْدُ كَانَ مُتَوَاضِعا فَقَالَ اَلتَّوَاضُعُ دَرَجَاتٌ مِنْهَا أَنْ يَعْرِفَ اَلْمَرْءُ قَدْرَ نَفْسِهِ فَيُنْزِلَهَا مَنْزِلَتَهَا بِقَلْبٍ سَلِيمٍ وَ لاَ يُحِبَّ أَنْ يَأْتِيَ إِلَى أَحَدٍ إِلاَّ مِثْلَ مَا يَأْتُوا إِلَيْهِ وَ إِنْ كَانَ سَيِّئَةٌ دَرَأَهَا بِالْحَسَنَةِ وَ يَكُونَ كَاظِمَ اَلْغَيْظِ عَافِيا عَنِ اَلنَّاسِ وَ اَللّٰهُ يُحِبُّ اَلْمُحْسِنِينَ : .
علی بن سوید مدنی از امام کاظم علیه السّلام در مورد تواضع پرسید:چه تواضعی است که اگر بنده آن را انجام دهد متواضع شناخته می شود؟فرمود:تواضع دارای درجاتی است: برخی از آن این است که انسان قدر خود را بشناسد، و با دلی سالم خود را به جایگاه خویش نشاند، و با مردم آن کار را بکند که دوست دارد مردم نسبت به او انجام دهند، اگر بدی بیند آن را با نیکی بپوشاند، خشم خود را فرو خورد، از مردم درگذرد، و خداوند هم نیکوکاران را دوست می دارد.
سَأَلَ اَلْحَسَنُ بْنُ اَلْجَهْمِ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فَقَالَ : مَا حَدُّ اَلتَّوَاضُعِ قَالَ أَنْ تُعْطِيَ اَلنَّاسَ مِنْ نَفْسِكَ مَا تُحِبُّ أَنْ يُعْطُوكَ مِثْلَهُ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَشْتَهِي أَنْ أَعْلَمَ كَيْفَ أَنَا عِنْدَكَ قَالَ اُنْظُرْ كَيْفَ أَنَا عِنْدَكَ .
حسن بن جهم از امام رضا علیه السّلام سؤال کرد:حدّ تواضع چیست؟فرمود:برای مردم بخواهی آنچه را برای خودت می خواهی، گوید، عرض کردم:می خواهم بدانم نزد شما چگونه هستم؟فرمود:بنگر، من نزد تو چگونه ام.
