احادیث درباره علم

اُطْلُبُوا اَلْعِلْمَ وَ تَزَيَّنُوا مَعَهُ بِالْحِلْمِ وَ اَلْوَقَارِ وَ تَوَاضَعُوا لِمَنْ تُعَلِّمُونَهُ اَلْعِلْمَ وَ تَوَاضَعُوا لِمَنْ طَلَبْتُمْ مِنْهُ اَلْعِلْمَ وَ لاَ تَكُونُوا عُلَمَاءَ جَبَّارِينَ فَيَذْهَبَ بَاطِلُكُمْ بِحَقِّكُمْ .

امام صادق علیه السلام میفرمود: دانش آموزید با وجود آن خود را با خویشتن داری و سنگینی بیارایید و نسبت بدانش آموزان خود تواضع کنید و نسبت باستاد خود فروتن باشید و از علما متکبر نباشید که رفتار باطلتان حق شما را ضایع کند.

فِي قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّما يَخْشَى اَللّهَ مِنْ عِبادِهِ اَلْعُلَماءُ َالَ يَعْنِي بِالْعُلَمَاءِ مَنْ صَدَّقَ فِعْلُهُ قَوْلَهُ وَ مَنْ لَمْ يُصَدِّقْ فِعْلُهُ قَوْلَهُ فَلَيْسَ بِعَالِمٍ .

امام صادق علیه السلام راجع بقول خدای عز و جل(تنها بندگان دانشمند خدا از او ترس دارند)فرمود: مراد بدانشمند کسی است که کردارش گفتارش را تصدیق کند و کسی که چنین نباشد عالم نیست.

أَ لاَ أُخْبِرُكُمْ بِالْفَقِيهِ حَقِّ اَلْفَقِيهِ مَنْ لَمْ يُقَنِّطِ اَلنَّاسَ مِنْ رَحْمَةِ اَللَّهِ وَ لَمْ يُؤْمِنْهُمْ مِنْ عَذَابِ اَللَّهِ وَ لَمْ يُرَخِّصْ لَهُمْ فِي مَعَاصِي اَللَّهِ وَ لَمْ يَتْرُكِ اَلْقُرْآنَ رَغْبَةً عَنْهُ إِلَى غَيْرِهِ أَلاَ لاَ خَيْرَ فِي عِلْمٍ لَيْسَ فِيهِ تَفَهُّمٌ أَلاَ لاَ خَيْرَ فِي قِرَاءَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَدَبُّرٌ أَلاَ لاَ خَيْرَ فِي عِبَادَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَفَكُّرٌ وَ فِي رِوَايَةٍ أُخْرَى أَلاَ لاَ خَيْرَ فِي عِلْمٍ لَيْسَ فِيهِ تَفَهُّمٌ أَلاَ لاَ خَيْرَ فِي قِرَاءَةٍ لَيْسَ فِيهَا تَدَبُّرٌ أَلاَ لاَ خَيْرَ فِي عِبَادَةٍ لاَ فِقْهَ فِيهَا أَلاَ…

امیر المومنین علیه السلام فرمود: آیا از آنکه بحقیقت فقیه است بشما خبر ندهم؟ او کسی است که مردم را از رحمت خدا ناامید نکند و از عذاب خدا ایمن نسازد و بآنها رخصت گناه ندهد و قرآن را ترک نکند از روی اعراض و بچیز دیگر متوجه شود. همانا در علمی که فهم نباشد خیری نباشد همانا در خواندنی که تدبر نباشد خیری نباشد همانا در عبادتی که تفکر نباشد خیری نباشد. و در روایت دیگریست: همانا در علمی که فهم نباشد خیری نیست همانا در خواندنی که تدبر نباشد خیری نیست همانا در خداپرستی که فقه نباشد خیری نیست همانا در عبادتی که در آن پرهیزکاری نباشد خیری نیست.

إِنَّ مِنْ عَلاَمَاتِ اَلْفِقْهِ اَلْحِلْمَ وَ اَلصَّمْتَ .

امام رضا علیه السلام فرمود: از نشانه های فهمیدن دین خویشتن داری و خاموشی است.

لاَ يَكُونُ اَلسَّفَهُ وَ اَلْغِرَّةُ فِي قَلْبِ اَلْعَالِمِ .

امیر المومنین علیه السلام فرمود: سفاهت و فریفتگی(ناآزمودگی)در دل عالم نیست.

يَا طَالِبَ اَلْعِلْمِ إِنَّ لِلْعَالِمِ ثَلاَثَ عَلاَمَاتٍ اَلْعِلْمَ وَ اَلْحِلْمَ وَ اَلصَّمْتَ وَ لِلْمُتَكَلِّفِ ثَلاَثَ عَلاَمَاتٍ يُنَازِعُ مَنْ فَوْقَهُ بِالْمَعْصِيَةِ وَ يَظْلِمُ مَنْ دُونَهُ بِالْغَلَبَةِ وَ يُظَاهِرُ اَلظَّلَمَةَ .

امیر المومنین علیه السلام فرمود: ای دانشجو همانا دانشمند را سه علامت است: علم و خویشتن داری و خاموشی. و عالم نما را سه علامت است: با نافرمانی نسبت بما فوق خود کشمکش کند و بوسیله چیرگی بزیر دست خود ستم کند. و از ستمکاران پشتیبانی نماید.

مَا مِنْ أَحَدٍ يَمُوتُ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ أَحَبَّ إِلَى إِبْلِيسَ مِنْ مَوْتِ فَقِيهٍ .

امام صادق علیه السلام فرمود: مرگ هیچ کس نزد شیطان محبوبتر از مرگ عالم نیست.

إِذَا مَاتَ اَلْمُؤْمِنُ اَلْفَقِيهُ ثُلِمَ فِي اَلْإِسْلاَمِ ثُلْمَةٌ لاَ يَسُدُّهَا شَيْ ءٌ .

و فرمود: چون مومن عالمی بمیرد، رخنه یی در اسلام افتد که چیزی آن را نبندد.

إِذَا مَاتَ اَلْمُؤْمِنُ بَكَتْ عَلَيْهِ اَلْمَلاَئِكَةُ وَ بِقَاعُ اَلْأَرْضِ اَلَّتِي كَانَ يَعْبُدُ اَللَّهَ عَلَيْهَا وَ أَبْوَابُ اَلسَّمَاءِ اَلَّتِي كَانَ يُصْعَدُ فِيهَا بِأَعْمَالِهِ وَ ثُلِمَ فِي اَلْإِسْلاَمِ ثُلْمَةٌ لاَ يَسُدُّهَا شَيْ ءٌ لِأَنَّ اَلْمُؤْمِنِينَ اَلْفُقَهَاءَ حُصُونُ اَلْإِسْلاَمِ كَحِصْنِ سُورِ اَلْمَدِينَةِ لَهَا .

امام هفتم علیه السلام فرمود چون مومن بمیرد فرشتگان و صومعه های زمینی که خدا را در آن عبادت میکرده و درهای آسمانی که اعمالش از آنها بالا میرفته بر او گریه کنند و در اسلام رخنه یی افتد که چیزی آن را نبندد زیرا مومنین دانشمند دژهای اسلامند مانند دژهای اطراف شهر.

مَا مِنْ أَحَدٍ يَمُوتُ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ أَحَبَّ إِلَى إِبْلِيسَ مِنْ مَوْتِ فَقِيهٍ .

امام صادق علیه السلام فرمود: مرگ هیچ یک از مومنین نزد شیطان محبوبتر از مرگ عالم نیست.

إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لاَ يَقْبِضُ اَلْعِلْمَ بَعْدَ مَا يُهْبِطُهُ وَ لَكِنْ يَمُوتُ اَلْعَالِمُ فَيَذْهَبُ بِمَا يَعْلَمُ فَتَلِيهِمُ اَلْجُفَاةُ فَيَضِلُّونَ وَ يُضِلُّونَ وَ لاَ خَيْرَ فِي شَيْ ءٍ لَيْسَ لَهُ أَصْلٌ .

امام صادق علیه السلام فرمود: پدرم میفرمود: خداوند پس از آنکه علم را فروفرستاد برنمیگرداند، لیکن عالم که بمیرد علمش برود و جای خود را بمردم خشک و خشنی دهد که گمراهند و گمراه کننده و چیزی که بتون و ریشه ندارد خیر ندارد. (مجلسی علیه الرحمه«تلیهم»را از ماده ولایت گرفته و چون بنظر درست نیامد از ماده ولی گرفتیم)

إِنَّهُ يُسَخِّي نَفْسِي فِي سُرْعَةِ اَلْمَوْتِ وَ اَلْقَتْلِ فِينَا قَوْلُ اَللَّهِ أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنّا نَأْتِي اَلْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها َ هُوَ ذَهَابُ اَلْعُلَمَاءِ .

زین العابدین علیه السلام میفرمود: زود مردن و کشته شدن ما خانواده را گفتار خدا بر من گوارا میکند(41 سوره 13)«مگر نمی بینند که ما بر زمین درآییم و از اطرافش کاهش دهیم» کاهش اطراف زمین همان از دست رفتن علماست.