احادیث درباره زکات دانش

زكوة العلم نشره

زکات دانش، نشر آن است.

زكوة العلم بذله لمستحقّه و إجهاد النّفس في العمل به

زکات دانش در آموختن به جویندۀ آن و در وادار نمودن نفس در عمل به آن است.

شُكْرُ اَلْعَالِمِ عَلَى عِلْمِهِ عَمَلُهُ بِهِ وَ بَذْلُهُ لِمُسْتَحِقِّه

سپاس دانشمند بر دانش خود، در عمل به آن و بخشش به کسی است که سزاوار آن است.

عِلْمٌ لاَ يَنْفَعُ كَدَوَاءٍ لاَ يَنْجَع

دانشی که بهره ندهد، چون دارویی است که اثر نبخشد.

كُنْ عَالِما نَاطِقا أَوْ مُسْتَمِعا وَاعِيا وَ إِيَّاكَ أَنْ تَكُونَ اَلثَّالِث

دانشمند گویا، یا شنوندۀ نگاهدارنده باش و مبادا که سومی باشی.

مِنَ اَلْمَفْرُوضِ عَلَى كُلِّ عَالِمٍ أَنْ يَصُونَ بِالْوَرَعِ جَانِبَهُ وَ أَنْ يَبْذُلَ عِلْمَهُ لِطَالِبِه

بر هر دانشمندی واجب است با پرهیزگاری جانب خود را نگه دارد و دانش خود را به طالب آن بخشش کند.

مَنْ كَتَمَ عِلْما فَكَأَنَّهُ جَاهِل

کسی که دانش را پنهان کند، مانند نادان است.

مَا أَخَذَ اَللَّهُ سُبْحَانَهُ عَلَى اَلْجَاهِلِ أَنْ يَتَعَلَّمَ حَتَّى أَخَذَ عَلَى اَلْعَالِمِ أَنْ يُعَلِّم

پیمان نگرفته است خدای سبحان از نادان به این که بیاموزد، مگر آنگاه که پیمان گرفت از دانشمند به این که بیاموزاند.

مِلاَكُ اَلْعِلْمِ نَشْرُه

قوام دانش به نشر آن است.

إِنَّ اَلنَّارَ لاَ يَنْقُصُهَا مَا أُخِذَ مِنْهَا وَ لَكِنْ يُخْمِدُهَا أَنْ لاَ تَجِدَ حَطَبا وَ كَذَلِكَ اَلْعِلْمُ لاَ يُغْنِيهِ اَلاِقْتِبَاسُ وَ لَكِنْ بُخْلُ اَلْحَامِلِينَ لَهُ سَبَبُ عَدَمِه

البته آتش به آنچه از آن گرفته شود کم نگردد، ولی اگر چوبی یافت نشود خاموش گردد؛ و چنین است دانش:با فرا گرفتن نابود نگردد، ولی خسیسی ورزیدن حاملان دانش، باعث نابودی آن شود.

اَلْكَاتِمُ لِلْعِلْمِ غَيْرُ وَاثِقٍ بِالْإِصَابَةِ فِيه

کسی که دانش را پنهان کند، به دانستۀ خود اعتماد ندارد.

تَعَلَّمْ عِلْمَ مَنْ يَعْلَمُ وَ عَلِّمْ عِلْمَكَ مَنْ يَجْهَلُ فَإِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ عَلَّمَكَ مَا جَهِلْتَ وَ اِنْتَفَعْتَ بِمَا عَلِمْت

بیاموز دانش کسی را که می داند، و بیاموزان دانشت را به کسی که نمی داند.زمانی که چنین کردی، آموخته ای آنچه را نمی دانستی و بهره مند شده ای به آنچه می دانی.