احادیث درباره روایت و قران

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع قَوْلَ اَللَّهِ جَلَّ ثَنَاؤُهُ اَلَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ اَلْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ َالَ هُوَ اَلرَّجُلُ يَسْمَعُ اَلْحَدِيثَ فَيُحَدِّثُ بِهِ كَمَا سَمِعَهُ لاَ يَزِيدُ فِيهِ وَ لاَ يَنْقُصُ مِنْهُ .

ابو بصیر از امام صادق علیه السلام راجع بآیه(18 سوره 39)کسانی که گفتارها را میشنوند و از بهترش پیروی میکنند پرسید حضرت فرمود: او مردیست که حدیثی را شنود سپس آن را چنان که شنیده بی کم و زیاد باز گوید.

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع أَسْمَعُ اَلْحَدِيثَ مِنْكَ فَأَزِيدُ وَ أَنْقُصُ قَالَ إِنْ كُنْتَ تُرِيدُ مَعَانِيَهُ فَلاَ بَأْسَ .

محمد بن مسلم گوید بامام صادق علیه السلام عرضکردم: من از شما حدیث میشنوم و در آن کم و زیاد میکنم. فرمود: اگر مقصودت بیان معانی آن باشد عیب ندارد: (اگر مقصودت شرح و توضیح باشد بنحوی که معنی را تغییر ندهد عیب ندارد).

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع إِنِّي أَسْمَعُ اَلْكَلاَمَ مِنْكَ فَأُرِيدُ أَنْ أَرْوِيَهُ كَمَا سَمِعْتُهُ مِنْكَ فَلاَ يَجِي ءُ قَالَ فَتَعَمَّدُ ذَلِكَ قُلْتُ لاَ فَقَالَ تُرِيدُ اَلْمَعَانِيَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَلاَ بَأْسَ .

ابن فرقد گوید: بامام صادق علیه السلام گفتم سخنی از شما میشنوم میخواهم بالفاظی که شنیده ام روایت کنم بخاطرم نمیآید. فرمود: عمدا فراموش میکنی گفتم: نه فرمود: مقصودت معانی کلام من است گفتم بلی، فرمود: عیب ندارد.

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع اَلْحَدِيثُ أَسْمَعُهُ مِنْكَ أَرْوِيهِ عَنْ أَبِيكَ أَوْ أَسْمَعُهُ مِنْ أَبِيكَ أَرْوِيهِ عَنْكَ قَالَ سَوَاءٌ إِلاَّ أَنَّكَ تَرْوِيهِ عَنْ أَبِي أَحَبُّ إِلَيَّ وَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع لِجَمِيلٍ مَا سَمِعْتَ مِنِّي فَارْوِهِ عَنْ أَبِي .

ابو بصیر گوید بامام صادق علیه السلام عرضکردم: حدیثی را از شما بشنوم و از پدرتان روایت کنم یا از پدرتان بشنوم و از شما روایت کنم چطور است؟ فرمود: فرقی ندارد جز اینکه اگر از پدرم روایت کنی دوست تر دارم. و آن حضرت. بجمیل فرمود: آنچه از من میشنوی از پدرم روایت کن.

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع يَجِيئُنِي اَلْقَوْمُ فَيَسْتَمِعُونَ مِنِّي حَدِيثَكُمْ فَأَضْجَرُ وَ لاَ أَقْوَى قَالَ فَاقْرَأْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَوَّلِهِ حَدِيثاً وَ مِنْ وَسَطِهِ حَدِيثاً وَ مِنْ آخِرِهِ حَدِيثاً .

عبد الله بن سنان گوید: بامام صادق علیه السلام عرضکردم مردم می آیند تا حدیث شما را از من بشنوند(چون مقداری از احادیث کتابم را برایشان میخوانم کسل میشوم و نمیتوانم ادامه دهم و فرمود: حدیثی از اول کتاب و حدیثی از وسطش و حدیثی از آخرش برای آنها بخوان(این حدیث راجع بطرز تصحیح و مقابله احادیث و اجازه روایت در عصر امام صادق علیه السلام است که محدثین را در این زمینه تحقیقات و تدقیقات فراوانست).

قُلْتُ لِأَبِي اَلْحَسَنِ اَلرِّضَا ع اَلرَّجُلُ مِنْ أَصْحَابِنَا يُعْطِينِي اَلْكِتَابَ وَ لاَ يَقُولُ اِرْوِهِ عَنِّي يَجُوزُ لِي أَنْ أَرْوِيَهُ عَنْهُ قَالَ فَقَالَ إِذَا عَلِمْتَ أَنَّ اَلْكِتَابَ لَهُ فَارْوِهِ عَنْهُ .

احمد بن عمر حلال گوید: بامام هشتم(ع)عرضکردم: مردی از اصحاب خود ما شیعیان کتابی بمن میدهد و نمیگوید این کتاب را از من روایت کن، من میتوانم از او روایت کنم؟ فرمود: اگر بدانی کتاب از خود اوست از او روایت کن.

إِذَا حَدَّثْتُمْ بِحَدِيثٍ فَأَسْنِدُوهُ إِلَى اَلَّذِي حَدَّثَكُمْ فَإِنْ كَانَ حَقّاً فَلَكُمْ وَ إِنْ كَانَ كَذِباً فَعَلَيْهِ .

امیر المومنین علیه السلام فرمود: چون حدیثی بشما گویند در مقام نقل آن را بگوینده اش نسبت دهید اگر درست باشد بنفع شماست و اگر دروغ باشد بزیان گوینده است.

اَلْقَلْبُ يَتَّكِلُ عَلَى اَلْكِتَابَةِ .

امام صادق علیه السلام فرمود: دل بنوشته اطمینان پیدا میکند.

اُكْتُبُوا فَإِنَّكُمْ لاَ تَحْفَظُونَ حَتَّى تَكْتُبُوا .

و فرمود: احادیث را بنویسید زیرا تا ننویسید حفظ نمیکنید.

اِحْتَفِظُوا بِكُتُبِكُمْ فَإِنَّكُمْ سَوْفَ تَحْتَاجُونَ إِلَيْهَا .

و فرمود: نوشتجات خود را محفوظ دارید که در آینده بآن نیاز پیدا میکنید.

اُكْتُبْ وَ بُثَّ عِلْمَكَ فِي إِخْوَانِكَ فَإِنْ مِتَّ فَأَوْرِثْ كُتُبَكَ بَنِيكَ فَإِنَّهُ يَأْتِي عَلَى اَلنَّاسِ زَمَانُ هَرْجٍ لاَ يَأْنَسُونَ فِيهِ إِلاَّ بِكُتُبِهِمْ .

مفضل گوید: امام صادق علیه السلام بمن فرمود: بنویس و علمت را در میان دوستانت منتشر ساز و چون مرگت رسید آنها را بپسرانت میراث ده زیرا برای مردم زمان فتنه و آشوب میرسد که آن هنگام جز با کتاب انس نگیرند.

إِيَّاكُمْ وَ اَلْكَذِبَ اَلْمُفْتَرِعَ قِيلَ لَهُ وَ مَا اَلْكَذِبُ اَلْمُفْتَرِعُ قَالَ أَنْ يُحَدِّثَكَ اَلرَّجُلُ بِالْحَدِيثِ فَتَتْرُكَهُ وَ تَرْوِيَهُ عَنِ اَلَّذِي حَدَّثَكَ عَنْهُ .

و فرمود از دروغ مفترع بپرهیزید، عرض شد دروغ مفترع چیست؟ فرمود: اینکه مردی بتو حدیثی گوید و تو در مقام نقل گوینده را رها کنی و آن را از کسی که گوینده از او خبر داده روایت کنی.